descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt II AKa 370/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 30 maja 2025 r.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący: SSA Jerzy Skorupka /spr./

Sędziowie: SA Andrzej Kot

SA Jarosław Mazurek

Protokolant: Joanna Rowińska

Uzasadnienie

Sąd Okręgowy we Wrocławiu wyrokiem z 21 czerwca 2024 r., III K 431/23 uznał L. K. za winnego:

I. przestępstwa z art. 62 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, za co wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;

II. przestępstwa z art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii, za co wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności;

III. ciągu sześciu przestępstw z art. 59 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12§1 KK i art. 4§1 KK oraz art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 11§2 KK i art. 12§1 KK i art. 4§1 KK, za co wymierzył mu karę roku i jednego miesiąca pozbawienia wolności;

IV. przestępstwa z art. 58 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii w zw. z art. 12§1 KK w zw. z art. 4§1 KK, za co wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 85§1 KK i art. 86§1 KK sąd wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i trzech miesięcy pozbawienia wolności, orzekł przepadek korzyści uzyskanej z przestępstw w wysokości 1450 zł oraz świadczenie pieniężne w łącznej wysokości 4000 zł. Sąd rozstrzygnął też o dowodach rzeczowych i kosztach postępowania.

Wyrok zaskarżył obrońca oskarżonego adw. J. B. co do punktów I-IV i X, zarzucając:

1. obrazę prawa materialnego inną niż w zakresie kwalifikacji prawnej czynów przypisanych oskarżonemu, przez zaniechanie całościowej oceny społecznej szkodliwości czynu opisanego w punkcie I, przez pominięcie okoliczności dotyczących rodzaju i charakteru naruszonego dobra, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków oraz postaci zamiaru i motywacji, a w efekcie odmowie przyjęcia, że wymieniony czyn stanowił wypadek mniejszej wagi, o którym mowa w art. 62 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii;

2. rażącą niewspółmierność kary polegającą na:

a) rażącej surowości kar pozbawienia wolności orzeczonych w punktach II, III i IV, przekraczającej stopień winy, nieuwzgledniającej stopnia szkodliwości, właściwości i warunków osobistych, okoliczności popełnienia czynów oraz będącej wynikiem niezastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 60§1 KK;

b) rażącej surowości kary łącznej, pomijającej jej cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego; ewentualnie:

3. rażącą niewspółmierność kary polegającą na:

a) rażącej surowości kar pozbawienia wolności orzeczonych w punktach II, III i IV, przekraczającej stopień winy, nieuwzgledniającej stopnia szkodliwości, właściwości i warunków osobistych, okoliczności popełnienia czynów oraz będącej wynikiem niezastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawie art. 60§1 KK;

b) rażącej surowości kary łącznej, pomijającej jej cele zapobiegawcze i wychowawcze, które ma osiągnąć w stosunku do oskarżonego.

We wniosku odwoławczym skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w sposób podany w apelacji.

Sąd Apelacyjny we Wrocławiu zważył co następuje. Apelacja jest niezasadna. Odnośnie do czynu przypisanego oskarżonemu w punkcie I zaskarżonego wyroku sąd ustalił, co nie jest kwestionowane, że L. K. 27 sierpnia 2023 r. po północy został zatrzymany i policjanci znaleźli przy nim 11,20 gramów substancji psychotropowej (...), która była zapakowana w dwa woreczki strunowe oraz wagę jubilerską. Oskarżony był nietrzeźwy. Według apelacji, oskarżony był wtedy na imprezie plenerowej. Posiadał wymienioną substancję, gdyż był uzależniony od dopalaczy. W apelacji nie tłumaczy się, skąd w takim razie waga jubilerska, którą miał przy sobie oskarżony. Sąd meriti ustalił zaś, że wymieniona ilość narkotyku była wystarczająca do wydzielenia 11 najczęściej spotykanych porcji handlowych (s. 7 uzasadnienia), a oskarżony nie posiadał tego środka na własne potrzeby, ale w zamiarze udzielenia innym osobom (s. 10 uzasadnienia). Ustalenia te nie są kwestionowane.

Zarzut, że sąd a quo zaniechał całościowej oceny społecznej szkodliwości czynu opisanego w punkcie I jest niezasadny. Nakładając na oskarżonego odpowiedzialność karną sąd uwzględnił wszak rodzaj i charakter naruszonego dobra, okoliczności popełnionego czynu, wagę naruszonych obowiązków oraz zamiar i motywację oskarżonego. Sąd miał na uwadze, że oskarżonego zatrzymano po imprezie, na której było wiele młodych osób. Znaleziono przy nim dwa woreczki strunowe z substancją psychotropowa, w ilości pozwalającej na wydzielenie 11 porcji handlowych. W tych okolicznościach, sąd zasadnie nie dał wiary wyjaśnieniom, że wymienione narkotyki były przeznaczone na potrzeby osobiste oskarżonego. Zasadnie też ustalił, że całokształt tych okoliczności wyklucza możliwość uznania zachowania oskarżonego za wypadek mniejszej wagi.

Niezasadne są zarzuty dotyczące rażącej niewspółmierności kar jednostkowych i kary łącznej wymierzonych oskarżonemu. Według apelacji, wymierzając oskarżonemu kary sąd ograniczył się do ogólnych stwierdzeń, wykluczając możliwość nadzwyczajnego ich złagodzenia na podstawie art. 60§1 KK, co wobec osoby młodocianej powinno stanowić priorytet (s. 7 apelacji). Wymierzone oskarżonemu kary są rażąco surowe i naruszają dyrektywy wymiaru kar jednostkowych i kary łącznej, określone w art. 54 KK i art. 85a KK (s. 8 apelacji).

Wbrew podniesionym zarzutom, w procesie wymiaru kary sąd miał na względzie stopień społecznej szkodliwości przypisanych oskarżonemu czynów i stopień ich zawinienia. Sąd miał w polu widzenia również to, że oskarżony jest młodocianym i wobec niego ma prymat wychowawcza funkcja kary. Sąd uwzględnił także właściwości i warunki osobiste oskarżonego i jego zachowanie przed i po popełnieniu przypisanych mu przestępstw. W końcu sąd uwzględnił motyw, zamiar i sposób działania oskarżonego.

W uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wszak, że oskarżony udzielał narkotyków różnym młodym osobom, mającym niewiele więcej niż 18 lat. Działał w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. Zazwyczaj udzielał mefedronu, który ma znacznie silniejsze działanie niż np. marihuana. Wiedział, jakie ujemne następstwa wywołuje przyjmowanie narkotyków, gdyż sam był od nich uzależniony, czego miał świadomość. Popełnił łącznie dziesięć przestępstw, z których część została połączona węzłem przestępstwa ciągłego z art. 91§1 KK. Pomimo młodego wieku, był karany jako nieletni, za popełnienie podobnych czynów. Podjął jednak próbę zmiany dotychczasowego życia. Znalazł pracę zarobkową i rozpoczął naukę w szkole.

Za przypisane przestępstwa sąd wymierzył kary pozbawienia wolności w wysokości: 1) 3 miesięcy; 2) 3 miesięcy; 3) roku i jednego miesiąca; 4) 3 miesięcy oraz karę łączną w wysokości roku i 3 miesięcy. Wysokość kary łącznej sąd ukształtował przy zastosowaniu zasady asperacji, znacznie redukując stopień nałożonej represji. Twierdzenie apelacji, że sąd niesłusznie odmówił zastosowania wobec oskarżonego nadzwyczajnego złagodzenia kary, wymierzając mu rażąco surowe kary jednostkowe i karę łączną, nie ma uzasadnienia w ustaleniach okoliczności sprawy. Oceniając omawiane zarzuty należy mieć na względzie, że pojęcie niewspółmierności oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wypadku prawidłowej realizacji dyrektyw sądowego wymiaru kary. Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest zatem spełniona, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że występuje wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Podstawę ingerencji w rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji co do kary może stanowić więc jedynie ustalenie, że jej wymiar nie uwzględnia wszystkich okoliczności wiążących się z ustawowymi dyrektywami jej wymiaru bądź też wykracza poza granice swobodnego uznania sędziowskiego.

Ponadto, sfera sędziowskiego wymiaru kary w pierwszej kolejności zarezerwowana jest dla sądu pierwszej instancji, który w tym zakresie orzeka biorąc przede wszystkim pod uwagę wskazania wynikające z art. 53§1 i 2 KK. Podważanie ocen dokonywanych w tej sferze możliwe jest jedynie w ramach zarzutu rażącej niewspółmierności kary z art. 438 pkt 4 KPK (zob. post. SN z 8.11.2016 r., III KK 191/16, post. SN z 3.10.2011 r., V KK 96/11). Z tego względu kontrola instancyjna wyroku sądu pierwszej instancji w zakresie wymiaru kary powinna być dokonywana z uwzględnieniem szerokiego zakresu swobodnej oceny sądu co do tego, jaka kara będzie stanowiła trafną reakcję karną na przestępstwo. Podważenie stanowiska sądu a quo nie może się zatem sprowadzać do wyrażenia przez autora apelacji odmiennego poglądu co do doniosłości okoliczności sprawy w kontekście dyrektyw sądowego wymiary kary. Ingerencja w płaszczyznę wymiaru kary wymaga zaś wykazania, że sąd meriti naruszył dyrektywy wymiaru kary w taki sposób, że orzeczona kara jest nie tylko nieproporcjonalna, ale rażąco niewspółmierna w świetle prawidłowo zastosowanych dyrektyw wymiaru kary w danej sprawie. Nie wystarczy zatem wskazanie, że sąd orzekający nie uwzględnił danej okoliczności istotnej z perspektywy zastosowania się do jednej z dyrektyw albo uwzględnił tą okoliczność, ale w niedostateczny sposób. Należy wykazać uchybienie na tyle doniosłe, że uwzględnienie prawidłowego znaczenia określonej dyrektywy wymiaru kary nakazywałoby orzec karę znacząco odbiegającą od tej, która została wymierzona w zaskarżonym wyroku (co do wysokości lub jej rodzaju).

Innymi słowy, nie wystarczy odmienne zapatrywanie skarżącego co do dolegliwości sankcji karnej za popełnione przestępstwo, gdyż nie każda różnica w ocenie upoważnia sąd odwoławczy do ingerencji w jej kształt. Ustawa traktuje bowiem jako podstawę odwoławczą tylko taką niewspółmierność kary, która zachodzić może wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności, które powinny mieć zasadniczy wpływ na wymiar kary, można by przyjąć, iż zachodziła wyraźna różnica pomiędzy karą wymierzoną przez sąd pierwszej instancji, a karą, jaką należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej w następstwie prawidłowego zastosowania w sprawie dyrektyw wymiaru kary przewidzianych w art. 53 KK.

W rozpoznawanej sprawie sąd a quo uwzględnił stopień szkodliwości społecznej czynu popełnionego przez oskarżonego oraz stopień jego zawinienia. Uwzględnił również tzw. okoliczności obciążające i łagodzące. Sąd uwzględnił okres i sposób działania oskarżonego, a zatem wszystkie okoliczności podniesione w zarzucie, choć ujął to sposób syntetyczny. Z tych względów, zarzut jest niezasadny. Apelacja nie dostarcza zaś rzeczowych argumentów pozwalających na zakwestionowanie zasadności wysokości kary wymierzonej oskarżonemu.

Mając zatem na względzie powyższe uwagi, sąd odwoławczy orzekł jak na wstępie.

SSA Andrzej Kot

SSA Jerzy Skorupka

SSA Jarosław Mazurek