Treść orzeczenia
Uzasadnienie
Formularz UK 2
Sygnatura akt
Sygn. akt II AKa 122/25
Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:
1. CZĘŚĆ WSTĘPNA
0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji
Wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 13 lutego 2025 roku, w sprawie o sygn. akt III Ko 101/24.
0.11.2. Podmiot wnoszący apelację
☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☐ oskarżyciel posiłkowy
☐ oskarżyciel prywatny
☐ obrońca
☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego
☒ inny (pełnomocnik wnioskodawców)
0.11.3. Granice zaskarżenia
0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☒
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
0.11.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
☐
brak zarzutów
0.11.4. Wnioski
☒
uchylenie
☒
zmiana
2. Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy
0.12.1. Ustalenie faktów
0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione
Lp.
Oskarżony
Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi
Dowód
Numer karty
0.12.2. Ocena dowodów
0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów
Lp. faktu z pkt 2.1.1
Dowód
Zwięźle o powodach uznania dowodu
0.1s2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)
Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2
Dowód
Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu
. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków
Lp.
Zarzut
W zakresie punktu 2, oddalającego wniosek o zadośćuczynienie ponad zasądzoną kwotę 150.000 zł :
1. obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść orzeczenia, tj. art. 7 k.p.k. poprzez dowolną ocenę dowodów i wyciagnięcie z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wniosków sprzecznych z zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wskazaniami wiedzy i uznanie, że zasądzone zadośćuczynienie spełnia cel i wymogi określone w art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w przypadku krzywd M. F. doznanych wskutek internowania go w okresie od dnia (...) roku na mocy decyzji o internowaniu nr (...) wydanej przez Komendanta Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w P. z dnia (...) r. w związku z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;
2. obraza prawa materialnego, tj. art. 445 § 1 k.c. w zw. z art. 445 § 2 k.c. oraz art. 448 k.c. w zbiegu z art. 8 ust. 1 ustawy lutowej poprzez błędne przyjęcie, że zasądzona kwota zadośćuczynienia jest kwota odpowiednią w przypadku krzywd M. F. doznanych wskutek internowania go w okresie od dnia(...)roku na mocy decyzji o internowaniu nr (...) wydanej przez Komendanta Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w P. z dnia (...)r. w związku z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego;
3. obraza prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. z art. 445 § 1 k.c. poprzez błędne ich zastosowanie skutkujące uznaniem, iż w okolicznościach niniejszej sprawy suma odpowiednią zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez M. F. jest łącznie kwota 150.000 zł, podczas, gdy sąd I instancji nie uwzględnił we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności, które w sposób wyjątkowy miały wpływ na wymiar doznanych przez niego krzywd, a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, tj. okoliczności zatrzymania i warunków w jakich odbywał izolację, rozłąki z bliskimi, konieczność ukrywania się, skutków psychicznych, obawy o dalszą przyszłość, zdrowie i życie, niepewności co do okresu izolacji, skali moralnego pokrzywdzenia;
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny
Apelacja pełnomocnika wnioskodawców okazała się niezasadna.
Sformułowane w niej zarzuty te zostaną omówione poniżej łącznie.
Apelująca nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd okręgowy w zakresie sytuacji osobistej M. F., jego działalności podejmowanej na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, faktu zatrzymania i pozbawienia wolności, długości izolacji M. F., konieczności ukrywania się. Sąd odwoławczy również w pełni te ustalenia podziela. Zostały one poczynione w oparciu o pełen materiał dowodowy i na podstawie prawidłowej jego oceny. Zauważyć należy, że skarżąca nie czyni zarzutów sądowi I instancji w zakresie oceny dowodów, które legły u podstaw ustalenia stanu faktycznego w analizowanej sprawie w powyższym zakresie. Ocena ta została bowiem została dokonana z uwzględnieniem reguł wynikających z art. 7 k.p.k., jest oceną wszechstronną i bezstronną, nie narusza granic oceny swobodnej, jest zgodna z zasadami wiedzy i doświadczeniem życiowym oraz nie zawiera błędów faktycznych lub logicznych.
Zarzuty podniesione w apelacji pełnomocnika wnioskodawców w odniesieniu do zasądzonego zadośćuczynienia sprowadzają się do wytknięcia sądowi okręgowemu błędów w ocenie rozmiaru krzywdy, jakiej doznał M. F. na skutek wydania i wykonania decyzji nr (...) Komendanta Wojewódzkiego Milicji Obywatelskiej w P. z dnia(...) roku o internowaniu M. F. w związku z wprowadzeniem w dniu 13 grudnia 1981 roku w Polsce stanu wojennego w okolicznościach prawidłowo ustalonych przez sąd I instancji.
Postępowanie dowodowe wykazało, że M. F. osadzony został z innymi opozycjonistami, nie zaś skazanymi za przestępstwa pospolite, a wymierzanie wobec niego kar dyscyplinujących, czy stosowanie środków bezpieczeństwa (użycie siły fizycznej i umieszczenie w celi zabezpieczającej) związane było z tym, że podjął on protest głodowy, nie wykonywał poleceń strażników i funkcjonariuszy, wypisywał hasła niepodległościowe i wiersze prowokacyjne na ścianach celi, nosił ubrania z symbolami (...) i Polski Walczącej. Jego postawa zasługuje na pełen szacunek i wyróżnienie, jednak, co słusznie zauważył sąd okręgowy, zadośćuczynienie przysługuje nie za samo prowadzenie działalności niepodległościowej czy opozycyjnej, lecz za krzywdę odniesioną w wyniku wydania lub wykonania decyzji o internowaniu.
Rację ma skarżąca wywodząc, iż na skutek wykonania przywołanej decyzji naruszono wolność osobistą człowieka – jedno z jego fundamentalnych praw, ściśle powiązane z prawem doi bezpieczeństwa osobistego. Zauważyć jednak należy, że wszystkie wskazane przez apelującą w wywiedzionym środki odwoławczym okoliczności zostały wzięte pod uwagę przez sąd I instancji, miarkujący kwotę zasądzonego zadośćuczynienia.
Ustalenie jaka kwota zadośćuczynienia w konkretnych okolicznościach jest "odpowiednia" należy do sfery swobodnego uznania sędziowskiego. Istotne jest to, aby wszystkie relewantne okoliczności sprawy zostały wzięte pod uwagę, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Kwota przyznana wnioskodawcom jest adekwatna do poziomu doznanych krzywd i upokorzeń i nie jest rażąco wygórowana, a zarazem nie stanowi źródła bezpodstawnego wzbogacenia. Sąd I instancji miał przy tym na względzie panujące w społeczeństwie stosunki majątkowe, siłę nabywczą pieniądza i ustalił wysokość wynagrodzenia za krzywdy na realnym, rozsądnym poziomie, rozważając nie tylko subiektywne doznania Represjonowanego i wnioskodawców, ale także ich obiektywny kontekst historyczny (na kwestie te zwrócił uwagę Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z dnia (...) roku sygn. akt IV KK 561/21)
W świetle powyższego uznać należało, że wyrok sądu okręgowego w zakresie wysokości przyznanego na rzecz wnioskodawców zadośćuczynienia jest słuszny.
Wnioskodawcy nie wykazali dlaczego podstawą miarkowania krzywd, jakich doznał M. F., a w konsekwencji wysokości zadośćuczynienia miałoby być aktualne na dzień składania wniosku przeciętne miesięczne wynagrodzenie w sektorze przedsiębiorstw, tj. 7.670,12 zł.
Wniosek
zmiana zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców dalszej kwoty 1.252.578,75 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przez ich męża i ojca – M. F. I. K. wskutek internowania go w okresie od dnia (...) roku na mocy decyzji o internowaniu nr (...), wydanej przez Komendanta Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej w P. z dnia (...) r. w związku z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego, ewentualnie
przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Okręgowy w Poznaniu
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.
Niezasadność zarzutów podniesionych przez skarżącą w apelacji.
Brak podstaw do dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego wyroku z urzędu.
4. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU
1.
Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności
4. ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO
0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji
0.11.
Przedmiot utrzymania w mocy
0.1Całość zaskarżonego wyroku.
Zwięźle o powodach utrzymania w mocy
Sąd odwoławczy po dokonaniu analizy dokumentów zebranych w aktach sprawy w pełni zaakceptował stanowisko sądu I instancji co do ustaleń faktycznych i w konsekwencji co do wysokości zasądzonego zadośćuczynienia i przyjął je za własne, co szczegółowo zostało uzasadnione w treści powyższych rozważań.
Nadto wskazać należy, iż w sprawie nie wystąpiły okoliczności wskazane w art. 439 § 1 k.p.k. i art. 440 k.p.k., które byłyby podstawą do ingerencji z urzędu w zaskarżone rozstrzygnięcie.
0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
0.0.11.
Przedmiot i zakres zmiany
Zwięźle o powodach zmiany
0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji
0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia
1.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
2.1.
Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości
Zwięźle o powodach uchylenia
3.1.
Konieczność umorzenia postępowania
Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia
4.1.
Zwięźle o powodach uchylenia
0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania
0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
6. Koszty Procesu
Punkt rozstrzygnięcia z wyroku
Przytoczyć okoliczności
3 i 4
Koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, zgodnie z art. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (t.j. Dz.U. z 2018r. poz. 2099 ze zm.) ponosi Skarb Państwa, stąd rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku sądu apelacyjnego.
Podstawą rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 były natomiast regulacje § 11 ust. 6 i § 17 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. o opłatach za czynności radców prawnych.
6. PODPIS
A. A. P. M. I. P
0.11.3. Granice zaskarżenia
Kolejny numer załącznika
Podmiot wnoszący apelację
Pełnomocnik wnioskodawców
Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja
Rozstrzygnięcie oddalające wniosek ponad zasądzoną kwotę 150.0000 złotych tytułem zadośćuczynienia
0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia
☒ na korzyść
☐ na niekorzyść
☐ w całości
☒ w części
☐
co do winy
☐
co do kary
☒
co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia
0.11.3.2. Podniesione zarzuty
Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji
☐
art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu
☒
art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu
☒
art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia
☐
art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia
☐
art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka
☐
☐
brak zarzutów
0.11.4. Wnioski
☒
uchylenie
☒
zmiana