descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ns 400/15

Postanowienie

Dnia 22 stycznia 2016 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Targu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSR Przemysław Mościcki

Protokolant: protokolant sądowy Helena Kubasek

Uzasadnienie

postanowienia z dnia 22 stycznia 2016 r.

Wnioskodawcy M. S. i A. S. domagali się ustanowienia na rzecz (...) sp. z o.o. w W. służebności przesyłu po działkach ewid. (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...). Ostatecznie ograniczyli wniosek jedynie do działek (...), przez które faktycznie przebiega rura gazowa uczestnika; w pozostałym zakresie wnioskodawcy wniosek cofnęli.

Uczestnik (...) Spółka (...) początkowo wniósł o oddalenie wniosku, a ostatecznie wniosek (co do działek objętych ostatecznym wnioskiem o ustanowienie służebności) uznał. Uzasadnieniem pierwotnego stanowiska uczestnika o oddalenie wniosku było to, że istniejący na nieruchomościach wnioskodawców gazociąg wykonano w roku 1996 na podstawie pozwolenia na budowę, które poprzedzone było oświadczeniem ówczesnych właścicieli nieruchomości o wyrażeniu zgody na wykonanie inwestycji. Gazociąg inwestor przekazał poprzednikowi prawnemu uczestnika 11 kwietnia 1996 r. Zdaniem uczestnika zgoda wyrażona przez ówczesnych właścicieli dawała przedsiębiorstwu przesyłowemu tytuł prawny do korzystania z nieruchomości w zakresie posadowienia i eksploatacji gazociągu, skuteczny wobec każdoczesnego właściciela/użytkownika nieruchomości, odpowiadający obecnej służebności przesyłu. Tym samym nie jest konieczne do korzystania z przedmiotowych urządzeń przez uczestnika ustanowienie służebności przesyłu. (k. 58 i nast.).

Jak wskazano wyżej, na rozprawie w dniu 22 stycznia 2016 r., uczestnik zmieniając swoje stanowisko – uznał żądanie wniosku co do ustanowienia służebności po działkach (...) według projektu sporządzonego przez biegłą M. G. (1) za wynagrodzeniem wskazanym w opinii biegłego rzeczoznawcy R. Ś. oraz wyraził zgodę na obciążenie go kosztami sporządzonych w sprawie opinii. (k. 221).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Projektowana służebność przebiega po zachodniej stronie działek ewid. nr (...), (...), (...), (...).

Działki te stanowią własność uczestnika A. S. ( (...), (...), (...)) oraz współwłasność M. i A. S. (działka (...)).

Służebność obejmuje gazociąg, przebiegający przy lub w zachodniej granicy wymienionych działek, jak również pas gruntu stanowiący pas ochronny o szerokości po 1,5 metra w każdą stronę od rury, w granicach jednak działek wnioskodawców. Powierzchnia służebności obciążająca poszczególne działki wynosi: (...) – 4 m 2; (...) – 42 m 2; (...) – 38 m 2; (...) – 40 m 2.

dowód: opinia geodezyjna – k. 123-125; odpisy KW.

Przedmiotowy gazociąg został wybudowany w roku 1996 na podstawie pozwolenia na budowę z 16 września 1994 r. Inwestorem był Zakład (...) podlegający Miastu N., który protokołem z 11 kwietnia 1996 r. przekazał wybudowaną sieć gazową na rzecz poprzednika prawnego uczestnika.

dowód: pozwolenie na budowę – k. 86; protokół przekazania – k. 89-92; następstwo prawne uczestnika wykazane dokumentami k. 93-103.

Przed wydaniem pozwolenia na budowę ówcześni właściciele działki (...) M. G. (2) i J. S. złożyli oświadczenie, w którym wyrazili zgodę na budowę sieci gazowej na działce (...) oraz oświadczyli, że w przyszłości umożliwią dostęp do sieci gazowej ekipom zakładu gazowniczego lub innego użytkownika sieci w przypadku konieczności usunięcia awarii; nie będą wnosili o odszkodowanie w wyniku prowadzonych robót w trakcie budowy.

dowód: oświadczenia i wypis z KW – k. 78-80

Wartość wynagrodzenia za ustanowienie służebności na działkach A. S. ( (...), (...), (...)) wynosi łącznie 5.740 zł, a na działce wspólnej ( (...)) – 2.870 zł.

dowód: opinia biegłego rzeczoznawcy – k. 155 i nast.

Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów. Dokumenty przedłożone przez uczestnika nie były kwestionowane co do autentyczności, a strony jedynie wywodziły z nich odmienne zapatrywania prawne. Autentyczność dokumentów związanych z realizacją gazociągu jak i następstwa prawnego po stronie uczestnika nie budziła natomiast wątpliwości.

Za miarodajne Sąd uznał również obie złożone do sprawy opinie, które zawierały odpowiedź na pytanie Sądu, zostały przedstawione w sposób fachowy. Uczestnik wycofał złożone do opinii zarzuty, uznać zatem należy, iż opinie nie były kwestionowane przez strony.

Sąd zważył, co następuje

Orzeczenie co do ustanowienia służebności przesyłu dotyczy tych działek, co do których ostatecznie wnioskodawcy podtrzymali swój wniosek. Orzeczenie to opiera się na treści art. 305 1 § 1 k..c., zgodnie z którym nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowią urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu).

Wniosek w tym zakresie został uznany przez uczestnika, a Sąd jest związany uznaniem zgodnie z art. 213 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., gdyż uznanie w tym przypadku nie było sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego ani nie zmierzało do obejścia prawa.

Niezależnie od tego stwierdzić należy, iż wniosek co do czterech wymienionych działek ewidencyjnych o ustanowienie służebności był zasadny, albowiem wbrew twierdzeniom uczestnika, uczestnik nie dysponował tytułem prawnym do korzystania z nieruchomości wnioskodawców w zakresie służebności. Wnioskodawcy mieli zatem prawo wystąpić ze stosownym wnioskiem w oparciu o art. 305 2 § 2 k.c.

Stwierdzić należy, że zgoda zawarta w oświadczeniu poprzednich właścicieli działki (...) (J. S. i M. G. (2)), na które początkowo powoływał się uczestnik, nie może być utożsamiona z ustanowieniem prawa rzeczowego dla uczestnika. Oświadczenie takie jest podstawą do wejścia w posiadanie służebności, co mogłoby ewentualnie prowadzić do nabycia służebności w drodze zasiedzenia, nie jest jednak przesłanką do uznania, że ustanowiono prawo rzeczowe. Zgodnie bowiem z art. 245 § 2 k.c. do ustanowienia służebności konieczna jest forma aktu notarialnego obejmującego oświadczenie właściciela nieruchomości. Samo oświadczenie, które uczestnik przedstawił do akt, może być uznane co najwyżej za formę użyczenia, a zatem tytuł prawny o charakterze zobowiązaniowym, a nie prawnorzeczowym. W tym zakresie podzielić należy stanowisko wyrażone przez Sąd Najwyższy w wyroku z 3 kwietnia 2009 r., II CSK 470/08, Lex nr 599755, gdzie wskazano, iż „niedopuszczalne jest konstruowanie zobowiązań formalnie o charakterze względnym (w istocie obligacji realnych), które swoją treścią odpowiadałyby ograniczonemu prawu rzeczowemu (służebności gruntowej) i wiązały każdoczesnego właściciela gruntu obciążonego. Prowadziłoby to bowiem do obejścia zasady numerus clausus ograniczonych praw rzeczowych”. Dlatego też „władztwo przedsiębiorstwa eksploatującego urządzenia przesyłowe odpowiada władztwu wynikającemu z prawa służebności, co pozwala uznać je za posiadacza służebności, do którego na podstawie art. 352 § 2 k.c. stosuje się odpowiednio przepisy o posiadaniu rzeczy w tym art. 224 § 2 k.c. oraz art. 225 k.c.”.

Tym samym okoliczność, że uczestnik włada urządzeniem przesyłowym na nieruchomościach wnioskodawcy, nie stanowi o prawnorzeczowym tytule do tych nieruchomości, a jedynie o posiadaniu służebności.

W związku z tym wnioskodawcy jako aktualni właściciele nieruchomości mają prawo żądać usankcjonowania tego stanu rzeczy poprzez ustanowienie odpowiedniego prawa rzeczowego w postaci służebności. Udzielenie zezwolenia na wybudowanie instalacji oraz jej eksploatację nie może być bowiem równoznaczne z rezygnacją z wynagrodzenia, które właścicielowi nieruchomości przysługuje jedynie wówczas, gdy zostanie ustanowiona służebność. Dlatego też wnioskodawcy są uprawnieni do żądania ustanowienia służebności w oparciu o art. 305 2 § 2 k.c. choćby właśnie po to, aby uzyskać formalną podstawę do domagania się stosownego wynagrodzenia. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 8 lutego 2013 r., IV CSK 317/12, Lex nr 1308150, „korzystanie z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym służebności przesyłu, nawet realizowane w dobrej wierze, nie wyłącza - o ile nie uczynią tego strony - uprawnienia właściciela do żądania wynagrodzenia”.

Ponieważ w oświadczeniu poprzednich właścicieli nieruchomości brak jest oświadczenia o zrzeczeniu się wynagrodzenia (czy odszkodowania) za korzystanie z ich nieruchomości (zrzeczenie dotyczy jedynie odszkodowania za skutki robót budowlanych), tym samym wnioskodawcy w niniejszej sprawie uprawnieni są do żądania dochodzenia wynagrodzenia wraz z ustanowieniem prawa rzeczowego, którym uczestnik jak dotąd się nie legitymował.

Pas służebności obejmuje nie tylko sam gazociąg, ale i strefę ochronną, gdyż istnienie tej strefy ogranicza faktyczne wykorzystanie nieruchomości wnioskodawców.

Ustanawiając służebność Sąd w oparciu o art. 305 2 § 2 k.c. przyznał wnioskodawcom wynagrodzenie odpowiadające ich udziałom we własności nieruchomości.

Ponieważ w wyniku uwzględnienia wniosku to uczestnik nabył prawo rzeczowe do nieruchomości wnioskodawców, zatem na zasadzie art. 520 § 1 k.p.c. Sąd uznał, że uczestnik powinien zwrócić wnioskodawcom koszty związane ze sporządzeniem opinii, w której wyznaczono przebieg służebności. Pozostałymi niepokrytymi przez wnioskodawców koszty opinii, wydatkowanymi tymczasowo przez Skarb Państwa, również konsekwentnie powinien ponieść uczestnik, zgodnie z art. 83 ust. 2 u.k.s.c. w zw. z art. 520 § 1 k.p.c. Pozostałe koszty stron zostały zniesione (art. 520 § 1 k.p.c.).

Postanowienie

Dnia 22 stycznia 2016 r.

Sąd Rejonowy w Nowym Targu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSR Przemysław Mościcki

Protokolant: protokolant sądowy Helena Kubasek

po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2016 r. w Nowym Targu

na rozprawie

sprawy z wniosku M. S., A. S.

z udziałem (...) Sp. z o.o. w W.

o ustanowienie służebności przesyłu

postanawia

umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o ustanowienie służebności przesyłu na działce (...) – wobec cofnięcia wniosku.