descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ns 325/20

Uzasadnienie

Wnioskodawca (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. wniósł w dniu 12 grudnia 2016 roku o ustalenie, że nabył z dniem 01 lutego 2009 roku przez zasiedzenie ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności przesyłu polegającej na nieodpłatnym korzystaniu (w szczególności eksploatacji, dokonywaniu kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, usuwaniu awarii, wymianie urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej, wycince ewentualnych zadrzewień i zakrzewień uniemożliwiających właściwą obsługę i eksploatację tych urządzeń, swobodnego wstępu do nich w celu wykonywania prac przyłączeniowych oraz na prawie wstępu na obciążony grunt w celu wykonywania przedmiotowych prac, a także na dystrybucji energii elektrycznej) z 31,11 m ( 2) nieruchomości stanowiącej własność uczestnika Agencji Mienia Wojskowego, tj. lokalu użytkowego mieszczącego się przy budynku mieszkalnym posadowionym na działce gruntu nr (...) położonej przy ul. (...) w M., dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą nr (...), w części na której posadowiona jest stacja transformatorowa SN/nN (...) nr (...) zajmująca powierzchnię 31,11 m ( 2) wraz z drogą dojazdową.

Wniósł nadto o obciążenie uczestnika (...) w W. kosztami niniejszego postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego, według norm przepisanych powiększonych o zwrot opłaty skarbowej od pełnomocnictw.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że uczestnik jest właścicielem nieruchomości składającej się z działki nr (...) położonej w M. przy ul. (...), na której to działce posadowiony jest budynek mieszkalny z dobudowanym do niego lokalem użytkowym, który składa się z trzech pomieszczeń. We wskazanym wyżej lokalu użytkowym znajdują się urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej stanowiące własność wnioskodawcy w postaci stacji transformatorowej SN/nN (...) o nr (...). Stacja ta posadowiona została w budynku stanowiącym własność Agencji Mienia Wojskowego już w 1986 roku i następnie dnia 13 marca 1986 roku przekazana na majątek poprzednika prawnego wnioskodawcy, o czym świadczy protokół odbioru technicznego przekazania stacji, jak i protokół zdawczo-odbiorczy środka trwałego. Przedmiotowa stacja zasila okolicznych mieszkańców i jest funkcjonalnie połączona z (...) M.. Korzystanie z tych urządzeń sprowadzało się i nadal sprowadza do eksploatacji, dokonywania kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, usuwania awarii, wymiany urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej oraz na wstępie na obciążoną nieruchomość w celu wykonywania tych prac. Urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej wykorzystywane były i są nadal do przesyłu energii elektrycznej celem zasilenia w tę energię poszczególnych odbiorców, a zatem eksploatacja tych urządzeń, z uwagi na ich charakter i funkcję, jaką pełnią, wymaga tego, by odbywała się ona w sposób stały i nieprzerwany. Nadto inne czynności, które wchodziły i nadal wchodzą w zakres wykonywanej służebności dokonywane były w regularnych odstępach czasu, co było niezbędne dla prawidłowej obsługi i eksploatacji przedmiotowej stacji, a nadto w sytuacjach wyjątkowych, gdy wymagał tego ich stan techniczny. Przedmiotowa stacja transformatorowa zachowała swój kształt w przedmiotowym budynku od czasu wybudowania do chwili obecnej. Nieprzerwanie od czasu posadowienia opisanych urządzeń, stacja transformatorowa jest w sposób ciągły i niezmieniony wykorzystywana przez wnioskodawcę, a wcześniej przez jego poprzedników prawnych, do przesyłu energii elektrycznej, celem zasilania poszczególnych odbiorców. Z powyższego wynika, że zarówno wnioskodawca, jak i jego poprzednicy prawni korzystali z urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej w postaci stacji transformatorowej SN/nN (...) nr (...) - w sposób czynny, nieprzerwany i samoistny, a odpowiadający wykonywaniu służebności przesyłu. W przedstawiony wyżej sposób wnioskodawca i jego poprzednicy prawni korzystali łącznie przez okres ponad dwudziestu lat, co znajduje potwierdzenie w przedłożonej dokumentacji. Wskazał, że przedsiębiorstwo prowadzone przez wnioskodawcę powstało na skutek licznych przekształceń po stronie jego poprzedników prawnych i jest następcą prawnym utworzonego w 1952 roku przedsiębiorstwa państwowego Zakładu (...), który z dniem 01 kwietnia 1958 roku zmienił nazwę na Zakład (...), a który to z kolei z dniem 01 stycznia 1959 roku przyjął nazwę Zakłady (...) - Zakład (...) w S.. Następnie, utworzono przedsiębiorstwo państwowe (Skarb Państwa) - Zakład (...) w S., które przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa - Zakład (...) Spółka Akcyjna w S., która przejęła wszelkie prawa majątkowe i niemajątkowe przedsiębiorstwa państwowego, w tym także prawo do sieci energetycznych. Spółka ta zmieniła firmę na - (...) Spółka Akcyjna, a następnie w wyniku połączenia z innymi spółkami przyjęła firmę Grupa (...) Spółka Akcyjna, co zostało wpisane do KRS-u z dniem 02 stycznia 2003 roku, aby potem od dnia 13 października 2004 roku zmienić nazwę na (...) Spółka Akcyjna. Następnie, wnioskodawca na mocy umowy z dnia 30 czerwca 2007 roku nabył od (...) S.A. w P. zorganizowaną część przedsiębiorstwa i w ramach tej umowy na wnioskodawcę przeszła własność wszelkich urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej należących dotychczas do (...) S.A. Według wnioskodawcy, spełnione zostały ustawowe przesłanki do ustalenia nabycia służebności przesyłu przez wnioskodawcę poprzez jej zasiedzenie. Jako podstawę prawną wniosku wskazał na art. 305 ( 1) kc, art. 305 ( 3) § 1 kc regulujące służebność przesyłu oraz art. 49 kc, art. 292 kc w związku z art. 305 ( 4 )kc i art. 172 § 1 kc. Wyjaśnił, że budynek będący przedmiotem tego postępowania, w którym posadowiona została rzeczona stacja transformatorowa w okresie budowy powyższych urządzeń energetycznych stanowił własność Skarbu Państwa. Działka gruntu 183 (poprzednio 42/8) została przekazana protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 04 maja 1988 roku przez W. w zarząd Ministerstwa Obrony Narodowej, jednak właścicielem w dalszym ciągu był Skarb Państwa, a następnie na podstawie protokołu zdawczo - odbiorczego z dnia 02 stycznia 1996 roku i decyzji Urzędu Rejonowego z dnia 20 maja 1996 roku nieruchomość przeszła na własność Skarbu Państwa - (...) w W.. Aktualnie nieruchomość ta wraz z zabudowaniami stanowi własność (...) w W.. Wobec tego, że do dnia 31 stycznia 1989 roku obowiązywała zasada jednolitej władzy państwowej wynikająca z art. 128 kc, stąd od dnia 01 lutego 1989 roku przedsiębiorstwa państwowe nabyły zdolność do posiadania rzeczy we własnym imieniu i od tej daty mógł zacząć bieg okres posiadania służebności prowadzący do jej zasiedzenia. Data ta jest też miarodajna dla oceny istnienia dobrej albo złej wiary posiadacza, skoro jest to chwila objęcia służebności w posiadanie. Zasiedzenie służebności przesyłu nastąpiło najpóźniej z dniem 01 lutego 2009 roku przy przyjęciu mającego tu zastosowanie ze względu na dobrą wiarę wnioskodawczyni 20-letniego terminu zasiedzenia.

Uczestnik (...) w W. w odpowiedzi na wniosek (k. 260-262) wniósł o oddalenie wniosku w całości oraz o zasądzenie od wnioskodawcy na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że od dnia 01 października 2015 roku nosi nazwę (...) w miejsce poprzedniej nazwy - (...). Potwierdził, że jest właścicielem nieruchomości składającej się z działki nr (...) położonej w M. przy ul. (...), na której posadowiony jest budynek z lokalem użytkowym, w którym to z kolei znajdują się urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej w postaci stacji transformatorowej SN/nN (...) nr (...). Uczestnik zakwestionował, aby upłynął czas niezbędny do zasiedzenia służebności przesyłu, bowiem wnioskodawca nie wykazał posiadania i ciągłości tego posiadania. Zarzucił nadto, że wnioskodawca nie udowodnił okoliczności korzystania z nieruchomości w takim zakresie i w taki sposób, w jaki czyniłaby to osoba, której przysługuje służebność. Przesłanką zasiedzenia służebności przesyłu jest bowiem posiadanie cudzej nieruchomości o treści tego ograniczonego prawa rzeczowego, a nie posiadanie, czy nawet prawo własności samego urządzenia przesyłowego. Sam przepływ energii przez urządzenie to zdarzenie nie mające już bezpośredniego wpływu na objęcie w posiadanie cudzej nieruchomości w zakresie służebności. Objęcie w posiadanie służebności następuje najczęściej w chwili wejścia na cudzy grunt w celu budowy trwałego i widocznego urządzenia, np. wejście na grunt w celu budowy urządzeń wodno-kanalizacyjnych. Okoliczność taka nie występuje w niniejszej sprawie, bowiem sporna infrastruktura została wybudowana na gruntach Skarbu Państwa przed 1989 roku przez ówczesnego właściciela na własnej nieruchomości. Zasiedzenie służebności jest zasadniczo możliwe tylko wtedy, gdy trwałe i widoczne urządzenie zostało zbudowane przez posiadacza służebności, a nie przez właściciela nieruchomości potencjalnie służebnej lub przez jego poprzedników prawnych. W zaistniałym stanie faktycznym uzyskanie posiadania służebności przesyłu nastąpiło w złej wierze, bowiem przedsiębiorca przesyłowy w chwili uzyskania posiadania wiedział lub powinien był wiedzieć przy zachowaniu wymaganej staranności, że do nieruchomości, na której zlokalizowane są urządzenia przesyłowe, nie przysługuje mu prawo o treści odpowiadającej służebności przesyłu.

W piśmie procesowym z dnia 24 kwietnia 2017 roku (k. 266) wnioskodawca wskazał, że stacja transformatorowa (...) nr (...) usytuowana jest w budynku położonym na działce nr (...) w M. przy ul. (...) w lokalach: nr (...) o pow. użytkowej 11,62 m ( 2), nr (...) o pow. użytkowej 6,64 m ( 2), nr (...) o pow. użytkowej 4,66 m ( 2).

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2019 roku Sąd Rejonowy w Świnoujściu stwierdził, że wnioskodawca (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w P. nabył przez zasiedzenie z dniem 13 lipca 2013r. służebność przesyłu polegającą na prawie nieodpłatnego korzystania przez każdoczesnego właściciela urządzeń przesyłowych z 226 m ( 2) nieruchomości, tj. lokali użytkowych nr (...) znajdujących się w budynku mieszkalnym posadowionym na działce gruntu nr (...) w M. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą numer (...), w części, na której posadowiona jest stacja transformatorowa SN/nN (...) nr (...) zajmująca powierzchnię 5,75 m na 5,35 m (według rzutu zewnętrznych ścian konstrukcyjnych lokalu stacji na płaszczyznę) wraz z drogą w celu dojścia i dojazdu stanowiącą pas gruntu o szerokości 1,00 m w każdą stronę od zewnętrznych ścian trafostacji oraz z drogą dojazdową o szerokości 4,20 m i placem manewrowym - zaznaczone na mapie z projektem służebności sporządzonej przez biegłego sądowego z zakresu geodezji K. M. (k. 359 akt) stanowiącej integralną część orzeczenia oraz orzekł o kosztach postępowania.

W postępowaniu apelacyjnym, zainicjowanym przez uczestnika, Sąd Okręgowy w Szczecinie wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika (...) w M. (k. 448).

Pismem z dnia 09 września 2020 roku (k. 454-456) wezwana do udziału w sprawie (...) w M. wskazała, iż niezrozumiałym dla niej jest wydzielenie powierzchni użytkowej stancji transformatorowej po obrysie ścian zewnętrznych trafostacji zajmującej powierzchnię 5,75m x 5,35 m, a wydzielenie w związku z ustanowieniem służebności przesyłu pasa gruntu o szerokości 1 m wokół ścian zewnętrznych trafostacji budzi sprzeciw. Podkreśliła, że stacja transformatorowa jest konstrukcyjnie związana z budynkiem, bowiem posadowione są na niej lokale mieszkalne wraz z konstrukcją dachu budynku mieszkalnego i brak jest możliwości ingerencji każdoczesnego właściciela stacji transformatorowej w elementy konstrukcyjne lub elewację budynku bez uzyskania zgody Wspólnoty Mieszkaniowej. Jednocześnie Wspólnota Mieszkaniowa podała, iż ewentualną uzasadnioną powierzchnią służebności winna być powierzchnia 22,92 m ( 2), nadmieniając przy tym, że wnioskodawca nigdy nie miał problemów z jej strony z dostępem oraz obsługą stacji transformatorowej, bowiem Wspólnota Mieszkaniowa jest cały czas żywo zainteresowana jej prawidłowym funkcjonowaniem.

W piśmie procesowym z dnia 29 września 2020 roku (k. 463) uczestnik Agencja Mienia Wojskowego wskazał, że wnioskodawca nie korzystał w sposób wyłączny z lokalu użytkowego, w którym znajduje się stacja transformatorowa, gdyż ten lokal użytkowy był wnioskodawcy bezproblemowo udostępniany, w konsekwencji czego wnioskodawca był jedynie posiadaczem zależnym, a nie samoistnym.

Postanowieniem z dnia 30 listopada 2020 roku (k. 465) Sąd Okręgowy w Szczecinie uchylił postanowienie Sądu Rejonowego w Świnoujściu z dnia 24 lipca 2019 roku, zniósł postępowanie od dnia 06 czerwca 2019 roku i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Świnoujściu do ponownego rozpoznania, pozostawiające temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Sąd Odwoławczy wskazał, że w tezie dowodowej do biegłego geodety Sąd Rejonowy poczynił błędne założenie, że trafostacja nie jest związana z budynkiem mieszkalnym, a jedynie mieści się w lokalu użytkowym przy budynku mieszkalnym, tymczasem stan faktyczny tej nieruchomości nakazuje przyjąć, że trafostacja jest zlokalizowana w tym budynku, a nad trafostacją znajdują się lokale mieszkalne. Zwrócił uwagę na możliwość wykorzystania sporządzonej już dotychczas opinii przez biegłego geodetę, uwzględniając stanowisko Wspólnoty Mieszkaniowej. Wskazał, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd winien wyjaśnić, jak daleko oddziałuje służebność, którą zasiadywał wnioskodawca, skoro stacja transformatorowa nie jest osobnym budynkiem od budynku mieszkalnego, ale zajmuje pomieszczenia – lokale użytkowe (...) mieszczące się w budynku mieszkalnym. Ponadto, winien wyjaśnić, czy przedmiotem zasiedzenia były ściany konstrukcyjne budynku mieszkalnego, które są częścią wspólną nieruchomości.

Na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2023 roku wnioskodawca oświadczył, że sprawa jest gotowa do rozstrzygnięcia, uczestnik (...)w W. wniósł o oddalenie wniosku z uwagi na niewykazanie terminu zasiedzenia i niewykazanie nieprzerwanego posiadania, a uczestniczka (...) w M. podała, że nie zgadza się z wyliczeniami biegłego sądowego, zaś orzeczenie Sądu powinno odzwierciedlać przepisy ustawy o własności lokali.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Nieruchomość gruntowa położona w M. przy ulicy (...) stanowiąca działkę numer (...) o powierzchni 0,4725 ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym w zabudowie zwartej, dla której Sąd Rejonowy w Świnoujściu prowadzi księgę wieczystą numer (...), stanowi własność (...)

Powyższa nieruchomość stanowiła pierwotnie własność Skarbu Państwa pozostając od dnia 26 lipca 1983 roku (data protokołu zdawczo - odbiorczego) w zarządzie W.. Kolejnym protokołem zdawczo-odbiorczym z dnia 04 maja 1988 roku nieruchomość została przekazana nieodpłatnie na czas nieokreślony w zarząd Ministerstwa Obrony Narodowej z przeznaczeniem pod wojskowe budownictwo mieszkaniowe. W związku z wygaszeniem prawa zarządu MON na przedmiotowej nieruchomości na podstawie decyzji z dnia 20 maja 1996 roku, nieruchomość została nieodpłatnie przejęta na rzecz Skarbu Państwa i oddana we władanie (...) w W. Oddziału Rejonowego w S., która z dniem 01 października 2015 roku otrzymała nazwę (...)

W części zachodniej budynku na parterze wyodrębniono lokal użytkowy, w którym posadowiono urządzenia przesyłowe - transformator SN/nN. Ten lokal użytkowy składa się z trzech pomieszczeń - lokalu nr (...), lokalu nr (...), lokalu nr (...), w których znajdują się urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej. W 2000 roku z budynku mieszkalnego zaczęto wyodrębniać lokale mieszkalne i systematycznie sprzedawać je osobom fizycznym.

( dowód: treść księgi wieczystej nr (...) - k. 18-41,

odpis zwykły księgi wieczystej nr (...) - k. 255-259, 667-

670,

dokumenty w aktach księgi wieczystej Sądu Rejonowego w Świnoujściu

nr (...) )

W powyższym lokalu użytkowym znajdują się urządzenia infrastruktury elektroenergetycznej w postaci stacji transformatorowej SN/nN (...) nr (...) stanowiące własność (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Przedmiotowa stacja transformatorowa wybudowana została w 1986 roku i w dniu 13 marca 1986 roku przekazana została na majątek poprzednika prawnego wnioskodawcy. Stacja ta zasila okolicznych mieszkańców i jest funkcjonalnie połączona z (...) M.. Korzystanie z urządzeń tej infrastruktury sprowadzało się i nadal sprowadza do eksploatacji, kontroli, przeglądów, konserwacji, modernizacji i remontów, usuwaniu awarii, wymianie urządzeń infrastruktury, wycince ewentualnych zadrzewień i zakrzewień uniemożliwiających właściwą obsługę i eksploatację tych urządzeń, przesyle energii elektrycznej, wstępie na nieruchomość uczestnika w celu wykonywania tych prac. Stacja ta funkcjonuje w niezmienionym kształcie od czasu wybudowania do chwili obecnej, w sposób ciągły i niezmieniony przesyłając energię elektryczną do zasilania poszczególnych odbiorców.

Dostęp do lokalu, w którym znajduje się stacja transformatorowa, jest z poziomu parteru, wchodzi się do niego bezpośrednio z dworu. Pracownicy wnioskodawcy posiadają klucze do drzwi lokalu i znajdującej się na tych drzwiach kłódki. Trzy pomieszczenia znajdujące się w lokalu to: komora transformatora, komora niskiego napięcia, rozdzielnia średniego napięcia. Do każdego z tych pomieszczeń prowadzą oddzielne drzwi bezpośrednio z dworu. Z budynku mieszkalnego nie ma przejścia do spornego lokalu użytkowego. Wnioskodawca na bieżąco eksploatuję tą stację, bowiem jest ona ważnym źródłem zasilania miasta M.. Dzięki tej stacji, w przypadku większych awarii, można samodzielnie zasilić większą część M., gdyż wychodzi ona z Głównego Punktu Zasilania. W stacji tej jest napięcie 15.000 kV i wychodzą stamtąd obwody niskiego napięcia. Stacja zasila również przylegający do niej budynek mieszkalny. Aby dostać się do stacji, trzeba przejechać przez bramę na nieruchomości, która prowadzi również do budynków mieszkalnych - brama jest ogólnodostępna. Pracownicy wnioskodawcy nie mieli dotychczas problemów z dostępem do tej stacji.

( dowód: mapa nieruchomości - k. 42,

plan stacji transformatorowej - k. 43,

kartoteka stacji transformatorowej - k. 44,

projekt - k. 45-55,

protokół odbioru technicznego z 13.03.1986r. - k. 56-61,

plany sytuacyjne układu zasilania - k. 62-67,

zeznania świadka M. K. - k. 280,

zeznania świadka R. S. - k. 280-281 )

Powierzchnia lokali zajętych przez urządzenia przesyłowe wynosi 22,92 m ( 2) i jest równa powierzchni użytkowej lokali: (...) - 11,62 m ( 2), (...) - 6,64 m ( 2), (...) - 4,66 m ( 2). Dojście oraz dojazd do urządzeń przesyłowych znajdujących się w lokalach użytkowych przez osoby i pojazdy samochodowe, w tym koparki i dźwigi, celem dokonania niezbędnych robót związanych z konserwacją, budową, eksploatacją oraz naprawą i remontami realizowany może być i jest przez udział w wysokości (...) w działce gruntu oznaczonej nr (...).

( dowód: uzupełniające opinie sądowa biegłego K. M. z

27.07.2022r. - k. 580-587, z 10.02.2023r. - k. 631-632 )

Powyższa stacja transformatorowa użytkowana jest aktualnie przez wnioskodawcę (...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w P.. Wcześniej była obsługiwana i eksploatowana przez poprzedników prawnych wnioskodawcy, i wchodziła w skład prowadzonego przedsiębiorstwa energetycznego.

Początkowo eksploatacją sieci elektroenergetycznej z terenu obecnej Gminy M. zajmował się Zakład (...) utworzony zarządzeniem Ministra Energetyki z dnia 31 grudnia 1952 roku.

Z dniem 01 stycznia 1959 roku utworzone zostało przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Zakłady (...) działające na obszarze dawnych województw: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) i (...). W skład tego przedsiębiorstwa wszedł m. in. Zakład (...) w S., który otrzymał nazwę „ Zakłady (...) w S.”. Przedsiębiorstwo Państwowe (...) wchodziło w skład(...).

Na podstawie ustawy z dnia 23 października 1987 roku (Dz.U. z 1987r. Nr 33, poz. 184) utworzona została Wspólnota (...)Na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 stycznia 1988 roku w sprawie wykazu przedsiębiorstw państwowych oraz innych państwowych jednostek organizacyjnych podlegających zgrupowaniu we Wspólnocie (...) (Dz.U. z 1988r. Nr 4, poz. 31) w jej skład wszedł (...) – P..

Dnia 07 czerwca 1989 roku dokonano podziału przedsiębiorstw należących do zgrupowania Wspólnota (...). W wyniku podziału powstał m. in. Zakład (...) – Przedsiębiorstwo Państwowe w S..

Z dniem 12 lipca 1993 roku Zakład (...) podzielono (powstały (...)), a następnie przekształcono w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Zakład (...) Spółka Akcyjna w S., który od dnia 27 grudnia 1999 roku zmienił nazwę na (...) Spółka Akcyjna w S..

W dniu 02 styczna 2003 roku nastąpiło natomiast połączenie (...) S.A. z (...) S.A., Zakładem (...) S.A., (...) S.A. oraz Zakładem (...) S.A. w drodze wniesienia majątków powyższych podmiotów do (...) S.A. W związku z tym połączeniem (...) S.A. zmieniła firmę na Grupa (...) S.A., którą używała do dnia 12 października 2004 roku. Od dnia 13 października 2004 roku spółka działa pod firmą (...) S.A., która jest sukcesorem uniwersalnym (...) S.A. oraz jej poprzedników prawnych.

Celem wydzielenia operatora systemu dystrybucyjnego (...) S.A. zawiązała spółkę (...) Spółkę z o.o., którą wyposażyła w majątek służący prowadzeniu dystrybucji energii elektrycznej. W tym celu (...) S.A. na podstawie umowy zbycia zorganizowanej części przedsiębiorstwa z dnia 30 czerwca 2007 roku wniosła do tej Spółki z o.o. aport w postaci oddziału (...) S.A. samodzielnie sporządzającego bilans, prowadzącego działalność w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, stanowiącego zorganizowaną część przedsiębiorstwa. W skład tego Oddziału wchodziła własność ruchomości, a zwłaszcza ruchomości związanych z prowadzeniem działalności w zakresie dystrybucji energii elektrycznej: linii kablowych napowietrznych, sieci dystrybucyjnych oraz zespołów elektroenergetycznych, stacji i rozdzielni energetycznych, transformatorów oraz prawa własności nieruchomości i prawa użytkowania wieczystego gruntów.

(...) S.A. pozostała przedsiębiorstwem energetycznym świadczącym wyłącznie usługi w zakresie obrotu energią elektryczną.

( dowód: odpis z KRSu - k. 13-15,

zarządzenie nr(...) Dyrektora Naczelnego Zarządu Energetycznego Okręgu

Zachodniego z 12.03.1958r. - k. 68 - 70, 290-292,

zarządzenie nr 232 z 25.11.1958r. Ministra Górnictwa i Energetyki - k.

71-74, 293-295,

zarządzenie nr 81 z 20.12.1958r. Dyrektora Naczelnego Zarządu

Energetycznego Okręgu Zachodniego - k. 75-79, 296-301,

zarządzenie Nr 25 Ministra Górnictwa i Energetyki z 02.06.1975r.- k. 80- 81,

zarządzenie Ministra Energetyki i Energii Atomowej z 03.06.1976r. - k.

82-86, 302-305,

zarządzenie nr 78 Ministra Górnictwa i Energetyki z 31.12.1971r. - k. 87-

88, 306-307,

rozporządzenie Rady Ministrów z 11.01.1988r. - k. 89,

protokół podziału składników mienia oraz zobowiązań i wierzytelności

przedsiębiorstwa państwowego (...) z siedzibą

w P. - k. 90-124,

odpis z KRSu - k. 125-128,133-140,172-183,220-229,

zarządzenie Nr (...) Ministra Przemysłu i Handlu z 09.07.1993r.

- k. 129-130, 308-309,

postanowienie SR w Szczecinie z 27.12.1999r., sygn. Ns Rej B 2529/99 –

k. 131-132,

akt notarialny z 17.12.2002r., rep. A Nr (...) - k. 141-146,

akt notarialny z 17.12.2002r., rep. A Nr (...) - k. 147-171,

postanowienie SR w Poznaniu, sygn. PO.XXI NS-REJ.KRS/(...)

z 07.10.2004r. - k. 184-185,

akt notarialny z 30.06.2007r. rep. A nr (...) - k. 186-219 )

Sąd zważył, co następuje

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

(...) Sp. z o.o. w P. wnosił o stwierdzenie, że nabył przez zasiedzenie ograniczone prawo rzeczowe w postaci służebności przesyłu.

Sąd zobowiązany jest w tego rodzaju sprawach ustalić z urzędu, na czyją rzecz i w jakiej dacie następuje zasiedzenie, jak również z urzędu ustalić rodzaj tego zasiedzenia.

W pierwszej kolejności, dla porządku należy wskazać, że do dnia 31 stycznia 1989 roku obowiązywał przepis art. 128 kc ustanawiający zasadę jednolitej własności państwowej, którego konsekwencją było to, iż państwowe osoby prawne nie miały żadnych praw właścicielskich do zarządzanego przez nie mienia. Przyjęto, że opisany stan stanowił dzierżenie w rozumieniu art. 338 kc. Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny (Dz.U. Nr 3, poz. 11 z 1989r.) zniosła wskazaną zasadę nowelizując art. 128 kc przez nadanie jemu brzmienia, według którego własność ogólnonarodowa (państwowa) przysługuje Skarbowi Państwa albo innym państwowym osobom prawnym. Przed jej wejściem w życie dnia 01 lutego 1989 roku, przedsiębiorstwa państwowe wykonywały uprawnienia związane z własnością nieruchomości we własnym imieniu, ale na rzecz Skarbu Państwa jako jedynego dysponenta własności państwowej. Skutki prawne związane z posiadaniem samoistnym przez przedsiębiorstwo państwowe mogły powstać tylko na rzecz Skarbu Państwa, a nie na rzecz tego przedsiębiorstwa. Zdolność nabywania praw we własnym imieniu powstała z chwilą wskazanej nowelizacji i z tą datą należy łączyć także nabycie przez przedsiębiorstwo państwowe zdolności do posiadania rzeczy we własnym imieniu. Korzystanie ze służebności gruntowych przez przedsiębiorstwo państwowe następowało zatem na rzecz Skarbu Państwa i w związku z tym do dnia 31 stycznia 1989 roku w zasadzie nie mogło dojść do zasiedzenia służebności gruntowej przesyłu, jeżeli miałaby ona przysługiwać Skarbowi Państwa, jednakże tylko wówczas, gdy Skarb Państwa był jednocześnie posiadaczem służebności przesyłu, jak i właścicielem nieruchomości obciążonej taką służebnością. Taka sytuacja w niniejszej sprawie zachodziła do dnia 12 lipca 1993 roku, bowiem właścicielem nieruchomości stanowiącej działkę gruntu nr (...) od początku do chwili obecnej jest Skarb Państwa, zaś posiadaczem służebności przesyłu do dnia 12 lipca 1993 roku był również Skarb Państwa, w imieniu którego posiadanie wykonywały kolejne przedsiębiorstwa państwowe. Dopiero z dniem 12 lipca 1993 roku Zakład (...) został podzielony i następnie przekształcony w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod nazwą Zakład (...) Spółka Akcyjna w S.. Powstała zatem spółka kapitałowa prawa handlowego, która przejęła w posiadanie służebność przesyłu. Od tej daty posiadanie przeszło z rąk Skarbu Państwa w ręce spółki prawa handlowego. Do tej daty przedsiębiorstwa energetyczne korzystały ze służebności przesyłu w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa. Wobec tego, że nieruchomość uczestnika stanowiła i stanowi własność Skarbu Państwa, nie można mówić o zasiedzeniu w takiej sytuacji przed dniem 01 lutego 1989 roku, bowiem przed tą datą nie zrealizowały się przesłanki pozwalające na stwierdzenie zasiedzenia służebności. Jeżeli przed dniem 01 lutego 1989 roku nie zrealizowały się te przesłanki, bo nie upłynąłby stosowny okres posiadania, a po dniu 01 lutego 1989 roku utrzymałby się na nieruchomości niepaństwowej dotychczasowy stan faktyczny, to po upływie stosownego czasu możliwe było nabycie przez zasiedzenie przez przedsiębiorstwo państwowe lub jego następcę prawnego służebności gruntowej podobnej do przesyłu, zaś po dniu 03 sierpnia 2008 roku - służebności przesyłu. W takiej sytuacji okres występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści służebności przesyłu przed wejściem w życie art. 305 1 - 305 4 kc podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia służebności.

Z powyższego wywodu wynika, że przed datą 01 lutego 1989 roku przedsiębiorstwa energetyczne mogły nabyć przez zasiedzenie służebność w ramach zarządu mieniem państwowym w imieniu i na rzecz Skarbu Państwa, ale jeżeli nieruchomość obciążona stanowiła własność osoby fizycznej. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie występowała, a możliwość nabycia przez zasiedzenie powstała dopiero z dniem 12 lipca 1993 roku.

Według przeważającego w orzecznictwie Sądu Najwyższego stanowiska, przedsiębiorstwa państwowego nie można uznać w okresie do dnia 01 lutego 1989 roku za samoistnego posiadacza nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności gruntowej (por. postanowienie z dnia 10 lipca 2008r., II CSK73/08; z dnia 16 października 2009r., II CSK 103/09; wyrok z dnia 09 grudnia 2009r., IV CSK 291/09; postanowienie z dnia 10 lipca 2008r., III CSK 73/08; postanowienie z dnia 25 stycznia 2006r., I CSK 11/05; postanowienie z dnia 16 września 2009r., II CSK 103/09; postanowienie z dnia 05 czerwca 2009r., I CSK 495/08).

W dalszej kolejności należy przejść do przesłanek warunkujących takie nabycie. Przesłankami zasiedzenia służebności przesyłu czynnej są: posiadanie służebności polegające na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia w zakresie odpowiadającym treści służebności przesyłu oraz upływ oznaczonego w ustawie czasu, czyli odpowiednio 20 lub 30 lat, w zależności od tego czy posiadacz służebności był w dobrej czy też w złej wierze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 1967 roku, sygn. akt III CR 270/66).

Ustalenie, czy posiadanie służebności zostało uzyskane w dobrej, czy w złej wierze, rzutujące na długość okresu posiadania niezbędnego do zasiedzenia, zakłada zbadanie stanu świadomości osoby, która powołuje się na nabycie służebności w wyniku długotrwałego jej posiadania bez tytułu prawnego. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem wyrażanym w orzecznictwie Sądu Najwyższego dobra wiara posiadacza polega na błędnym, lecz w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu, że przysługuje mu wykonywane przez niego prawo (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 1991 roku, sygn. akt III CZP 108/91). W złej wierze jest natomiast ten kto wie albo wiedzieć powinien, że prawo własności przysługuje nie jemu, lecz innej osobie (tak też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2008 roku, sygn. akt I CSK 33/08). Co nie mniej istotne, przy ocenie dobrej wiary u posiadacza nieruchomości decyduje chwila objęcia jej w posiadanie, a późniejsza zmiana świadomości posiadacza nie ma już znaczenia i nie uzasadnia przedłużenia terminu zasiedzenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 czerwca 2003 roku, sygn. akt III CZP 35/03).

Stosownie do art. 7 kc istnienie dobrej wiary objęte jest domniemaniem usuwalnym co oznacza, że sąd orzekający oceniając stan świadomości posiadacza w chwili objęcia rzeczy w posiadanie i dokonując swobodnej oceny dowodów wychodzi z założenia istnienia dobrej wiary; bez dowodu przyjmuje istnienie dobrej wiary. Domniemanie jest wiążące dla sądu orzekającego (art. 234 kpc) aż do czasu, gdy strona związana ciężarem dowodu udowodni złą wiarę. Nie oznacza to jednak, że Sąd orzekający jest zwolniony od oceny przesłanek i faktów, na które wskazuje sam wnioskodawca i uczestnik określając występowanie po stronie wnioskodawcy i jego poprzedników prawnych złą wiarę. W przypadku zasiedzenia kwestia dobrej bądź złej wiary nie jest kwestią postawienia tezy i jej przyznania (bądź braku zaprzeczenia), lecz kwestią oceny podnoszonych okoliczności. Sąd Rejonowy przyjął w niniejszej sprawie istnienie po stronie wnioskodawcy i jego poprzedników prawnych dobrą wiarę posiadacza służebności, nie dlatego, że przyjął twierdzenia wniosku, lecz dokonując oceny materiału dowodowego w tym zakresie, w szczególności sposobu i daty wejścia w posiadanie stacji transformatorowej. Daty, w jakich poprzednicy prawni wnioskodawcy weszli w posiadanie linii energetycznych wskazują, że przedsiębiorstwa energetyczne „wiedziały”, iż eksploatują stację przesyłową znajdującą się na gruncie stanowiącym również własność Skarbu Państwa. Stacja została więc wykonana przez podmiot będący właścicielem nieruchomości. Poprzednicy prawni wnioskodawcy korzystali z własnych urządzeń znajdujących się na gruncie tego samego właściciela - Skarbu Państwa. Oznacza to, że w dacie wykonania przedmiotowej stacji transformatorowej - w 1986 roku - poprzednicy prawni wnioskodawcy i następnie wnioskodawca byli posiadaczami w dobrej wierze. Tym samym, domniemanie dobrej wiary nie zostało obalone.

Jak już wyżej Sąd wskazał, w posiadanie stacji transformatorowej przedsiębiorstwo energetyczne weszło w dniu 13 marca 1986 roku, na co wskazuje protokół przekazania stacji na majątek poprzednika prawnego wnioskodawcy. Oznacza to, że najpóźniej we wskazanej dacie poprzednicy prawni wnioskodawcy przystąpili do eksploatacji tej stacji. Zdaniem Sądu, stosunek faktyczny jaki wówczas zaistniał między stronami, dawał podstawę do oceny, iż przedsiębiorstwo energetyczne (poprzednik prawny wnioskodawcy) obejmując to władztwo, niczyjego prawa nie narusza (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 07 maja 2014 roku, sygn. akt II CSK 472/13). Należy zwrócić uwagę i na to, że właściwie do chwili zainicjowania przedmiotowego postępowania - co znajduje potwierdzenie w dokumentacji, jak i w zeznaniach świadków: M. K. i R. S., a wreszcie w stanowisku procesowym wyrażonym przez (...) w M., żaden z uczestników niniejszego postępowania nie zgłaszał jakichkolwiek roszczeń czy zastrzeżeń co do eksploatacji stacji transformatorowej, godząc się na taki stan rzeczy.

W sprawie ma zastosowanie art. 305 1 kc zgodnie, z którym nieruchomość można obciążyć na rzecz przedsiębiorcy, który zamierza wybudować lub którego własność stanowiły urządzenia, o których mowa w art. 49 § 1, prawem polegającym na tym, że przedsiębiorca może korzystać w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej, zgodnie z przeznaczeniem tych urządzeń (służebność przesyłu). Służebność przesyłu przechodzi na nabywcę przedsiębiorstwa lub nabywcę urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 (art. 305 1 § 1 kc). Na gruncie art. 305 4 kc do służebności przesyłu odpowiednie zastosowanie mają przepisy regulujące służebność gruntową, w tym art. 292 kc. W myśli art. 172 § 1 kc posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), a po upływie lat trzydziestu, jeżeli jest posiadaczem w złej wierze (art. 172 § 2 kc). Natomiast stosownie do art. 176 § 1 kc, jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiada, czas posiadania swego poprzednika. Jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie nieruchomości w złej wierze, czas jego posiadania może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z czasem posiadania obecnego posiadacza wynosił przynajmniej lat trzydzieści.

Przepisy art. 305 1 - 305 4 kc, obowiązujące od dnia 03 sierpnia 2008 roku, wprowadziły nowy rodzaj służebności - służebność przesyłu. Wnioskodawca domagał się ustalenia stwierdzenia nabycia służebności po tej dacie - z dniem 01 lutego 2009 roku. Na podstawie ugruntowanego już orzecznictwa Sądu Najwyższego przyjąć trzeba, że przed ustawowym uregulowaniem służebności przesyłu dopuszczalne było nabycie w drodze zasiedzenia służebności gruntowej odpowiadającej treści służebności przesyłu na rzecz przedsiębiorstwa energetycznego (uchwała Sądu Najwyższego z 07 października 2008r., III CZP 89/80, LEX 458125). Przyjęto, że przed dniem 03 sierpnia 2008 roku możliwe było nabycie przez zasiedzenie służebności gruntowej o treści służebności przesyłu, zaś po tym dniu stwierdzenie zasiedzenia winno dotyczyć już służebności przesyłu. Okres występowania na nieruchomości stanu faktycznego odpowiadającego treści przesyłu przed wejściem w życie art. 305 1 - 305 4 kc podlega doliczeniu do czasu posiadania wymaganego do zasiedzenia tej służebności - służebności przesyłu.

Poza sporem w niniejszej sprawie występowała okoliczność, że poprzednicy prawni wnioskodawcy korzystali z trwałych i widocznych urządzeń energetycznych znajdujących się na działce nr (...) w lokalu użytkowym, a zatem posiadali służebność.

Posiadanie stacji transformatorowej przez poprzedników prawnych wnioskodawcy zostało wykazane dokumentami załączonymi do akt przez wnioskodawcę wskazującymi na przekształcenia podmiotowe i związane z tym przekazanie majątku.

W tym kontekście, w szczególności uwzględniając stanowisko procesowe uczestnika (...) w W., po myśli którego wnioskodawca nie wykazał terminu zasiedzenia oraz nieprzerwanego posiadania, które to posiadanie w ocenie uczestnika nie miało charakteru posiadania samoistnego, zważyć należy, że ponieważ domniemania co do zasady derogują ogólną zasadę ciężaru dowodu ustanowioną w art. 6 kc, ciężar dowodu obarcza stronę przeczącą okolicznościom wynikającym z domniemania. Tak więc strona, uczestnik postępowania nieprocesowego, może obalić domniemanie prawne przez udowodnienie prawdziwości twierdzenia o faktach przeciwnych twierdzeniom wynikającym z domniemania. W okolicznościach sprawy oznacza to, że obowiązek wykazania, iż posiadanie wnioskodawcy było posiadaniem zależnym, jak również że nastąpiło jego przerwanie, ciążył na przeciwnikach wniosku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 marca 2014 roku, sygn. akt II CSK 279/13). Nie można przy tym zapominać, że art. 339 kc ustanawia domniemanie samoistności posiadania, stanowiąc, że domniemywa się, że ten kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym. Choć uczestnik Agencja Mienia Wojskowego kwestionował fakty stanowiące przesłanki do stwierdzenia zasiedzenia służebności przesyłu, to jednak ograniczył się wyłącznie do gołosłownych twierdzeń, niepopartych żadnymi dowodami. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że posiadanie wnioskodawcy było nie tylko nieprzerwane, ale miało charakter posiadania samoistnego. Nie sposób bowiem nie zważyć na to, że jak wskazali świadkowie - klucze do pomieszczeń, w których znajdują się urządzenia przesyłowe mają jedynie pracownicy wnioskodawcy, podczas gdy posiadanie tych kluczy przez kogokolwiek innego jest wykluczone z uwagi na konieczność zapewnienia bezpieczeństwa. Jednocześnie na aprobatę nie zasługuje stanowisko wyrażone przez uczestnika w piśmie procesowym z dnia 29 września 2020 roku, w którym wskazał, że lokal użytkowy - jak podała Wspólnota Mieszkaniowa - był wnioskodawcy bezproblemowo udostępniany, w konsekwencji czego wnioskodawca był jedynie posiadaczem zależnym, a nie samoistnym. W ocenie Sądu, nie ma żadnych podstaw do tego, aby postawić znak równości między twierdzeniem Wspólnoty Mieszkaniowej, iż nigdy nie utrudniała wnioskodawcy dostępu do rzeczonych pomieszczeń, a tym, iż owe pomieszczenia były wnioskodawcy udostępnianie.

W zakresie upływu terminu zasiedzenia podkreślić trzeba, że do dnia 01 października 1990 roku, tj. do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 28 lipca 1990 roku o zmianie ustawy - Kodeks cywilny, art. 172 § 1 kc przewidywał, że posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dziesięciu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie). Posiadacz w złej wierze nabywa własność rzeczy po upływie 20 lat (art. 172 § 2 kc). Do dnia 01 października 1990 roku obowiązywały krótsze terminy zasiedzenia - 10 lat i 20 lat, w zależności od dobrej lub złej wiary posiadacza. Ponadto, w myśl art. 9 ustawy nowelizującej, do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życia niniejszej ustawy, stosuje się od tej chwili przepisy niniejszej ustawy; dotyczy to w szczególności możliwości nabycia prawa przez zasiedzenie. Według przepisu intertemporalnego do przypadków zasiedzenia, które nastąpiło przed wejściem w życie ustawy nowelizującej będą miały zastosowanie 10 i 20-letnie okresy posiadania przewidziane w art. 172 kc w brzmieniu obowiązującym przed tą datą. Jedynie wówczas, gdy termin zasiedzenia nie zakończył się przed 01 października 1990 roku zastosowanie znajdą nowe, dłuższe terminy zasiedzenia.

Stosując powyższe przepisy do niniejszej sprawy uznać należało, że skoro poprzednik prawny wnioskodawcy objął w posiadanie stację transformatorową w dniu 13 marca 1986 roku, będąc jednocześnie właścicielem nieruchomości obciążonej i właścicielem urządzenia energetycznego, a stan taki ustał dopiero w dacie 12 lipca 1993 roku, to zastosowanie mają nowe, dłuższe terminy zasiedzenia. Ze względu na upływ terminu zasiedzenia wynoszący 20 lat przy przyjęciu dobrej wiary, zasiedzenie nastąpiło z dniem 13 lipca 2013 roku. Czas posiadania przez poprzedników prawnych wnioskodawcy podlegał doliczeniu i zsumowaniu. Zasiedzenie służebności przesyłu nastąpiło na rzecz wnioskodawcy.

Nie ma racji uczestnik zarzucając, że przesłanką zasiedzenia służebności jest posiadanie cudzej nieruchomości o treści służebności przesyłu, nie zaś posiadanie czy własność urządzenia przesyłowego. Wnioskodawca wykazał, że posiada nie tylko urządzenia przesyłowe, których jest właścicielem, ale też posiada nieruchomość uczestnika, skoro korzysta w sposób wyłączny z lokalu użytkowego, w którym znajduje się stacja transformatorowa. Do budynku z tą stacją prowadzi troje drzwi, do których klucze posiada tylko wnioskodawca - z wyłączeniem uczestnika. Nikt inny poza wnioskodawcą i jego poprzednikami prawnymi od 1986 roku, czyli od rozpoczęcia inwestycji budowy stacji, nie użytkował spornego budynku użytkowego.

W postępowaniu o stwierdzenie zasiedzenia służebności sąd nie jest związany żądaniem wnioskodawcy w zakresie dotyczącym daty i osoby, na rzecz której miałoby nastąpić zasiedzenie. Sąd dokonuje własnych ustaleń, jaki podmiot był posiadaczem służebności na moment upływu okresu zasiedzenia.

Ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności, tj. zakresu służebności przesyłu związanej z niezbędnym korzystaniem (polegającym na eksploatacji, dokonywaniu kontroli, przeglądów, konserwacji, remontów i modernizacji, usuwaniu awarii, wymianie urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej, wycince ewentualnych zadrzewień i zakrzewień uniemożliwiających właściwą obsługę i eksploatację tych urządzeń, dokonywania przesyłu energii elektrycznej, swobodnego wstępu do nich w celu wykonywania prac przyłączeniowych oraz na prawie wstępu na obciążony grunt w celu wykonywania przedmiotowych prac) z urządzeń infrastruktury elektroenergetycznej znajdujących się w lokalach użytkowych nr (...), mieszczących się w budynku mieszkalnym posadowionym na działce gruntu nr (...), położonej w M. przy ul. (...), w części na której posadowiona jest stacja transformatorowa SN/nN (...) nr (...) wraz z drogą dojazdową (w tym określenie powierzchni zajętej nieruchomości lokalowej i drogowej, ale tylko na działce nr (...)) oraz naniesienie zakresu służebności przesyłu na mapę ewidencyjną i zasadniczą - wymagało wiadomości specjalnych, Sąd przy ich badaniu skorzystał z dowodu z opinii biegłego sądowego geodety.

Biegły sądowy z zakresu geodezji ustalił, iż powierzchnia lokali zajętych przez urządzenia przesyłowe wynosi 22,92 m ( 2) i jest równa powierzchni użytkowej lokali: (...) -11,62 m ( 2), (...) - 6,64 m ( 2),(...) - 4,66 m ( 2). Dojście oraz dojazd do urządzeń przesyłowych znajdujących się w lokalach użytkowych przez osoby i pojazdy samochodowe, w tym koparki i dźwigi, celem dokonania niezbędnych robót związanych z konserwacją, budową, eksploatacją oraz naprawą i remontami realizowany może być i jest przez udział w wysokości (...) w działce gruntu oznaczonej nr (...).

Opinie uzupełniające biegłego sądowego geodety zostały zakwestionowane jedynie przez Wspólnotę Mieszkaniową (...) w M., która podniosła, iż nie zgadza się jakoby urządzenia stanowiące własność wnioskodawcy powodowały trwałe wyłączenie lokali z użytkowania, bowiem niezależnie od tego, czy stwierdzenie zasiedzenia służebności nastąpi czy też nie, wnioskodawca będzie je nadal użytkował zgodnie z przeznaczeniem, a także zakwestionowała wskazany w opinii udział w działce gruntu oznaczonej nr (...) przy wykorzystaniu, którego realizowany jest dojazd oraz dojście do urządzeń przesyłowych znajdujących się w lokalach użytkowych. W ocenie Sądu, podniesione zarzuty nie wpływają na merytoryczną wartość opinii, stanowiąc przy tym wyraz niezrozumienia przez Wspólnotę Mieszkaniową (...) w M. - działającą bez profesjonalnego pełnomocnika - istoty zasiedzenia służebności, jak i samej służebności przesyłu. Prezentowane przez Wspólnotę Mieszkaniową (...) w M. argumenty zdają się wskazywać na to, iż zrównuje ona zasiedzenie służebności przesyłu ze zmianami, jakie miałyby zajść w prawie własności nieruchomości, na terenie której znajdują się urządzenia przesyłowe, podczas gdy przecież służebność przesyłu stanowi jedynie ograniczone prawo rzeczowe i nie wpływa na stosunki właścicielskie. Przedmiotem niniejszej sprawy nie było przecież stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia.

W konsekwencji powyższego, Sąd po dokonaniu - z zastosowaniem art. 233 § 1 kpc - oceny przedłożonych opinii uzupełniających, z pominięciem opinii głównej, z uwagi na uchybienia jakimi była ona dotknięta - na podstawie właściwych dla ich przedmiotu kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w nich wniosków - nadał rzeczonym opiniom przymiot wiarygodności, podzielił zawarte w nich wnioski i w tym zakresie przyjął je za podstawę rozstrzygnięcia.

W tym miejscu należy jeszcze zważyć i na to, że urządzenia przesyłowe będące przedmiotem rozważań w przedmiotowej sprawie znajdują się w lokalach użytkowych, bez których ich funkcjonowanie nie byłoby możliwe. Jak zaś wskazuje się w doktrynie, a która to wykładnia przyjęta została również przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 czerwca 2004 roku, sygn. akt II CK 259/03, stacja trafo składająca się z instalacji energetycznych oraz z budynku, bez którego urządzenia te nie mogłyby prawidłowo funkcjonować, jest urządzeniem służącym do doprowadzania prądu w rozumieniu art. 49 kc. Choć w okolicznościach niniejszej sprawy urządzenia posadowione są w lokalach użytkowych znajdujących się w części budynku mieszkalnego, to nie sposób nie zważyć na to, że specyfika owej części budynku pozwala na jego przyrównanie do budynku samodzielnego, o którym stanowi przywołane orzecznictwo. Lokale użytkowe znajdują się bowiem w „doklejonej” części budynku mieszkalnego, do której dostęp jest jedynie z zewnątrz, podczas gdy między „głównym” budynkiem mieszkalnym, a lokalami użytkowymi zajętymi na stację transformatorową brak jest możliwości przejścia.

Stan faktyczny sprawy Sąd ustalił na podstawie dokumentów, których prawdziwość nie budziła wątpliwości Sądu, zeznań świadków, okoliczności przyznanych i opinii uzupełniających biegłego sądowego z zakresu geodezji K. M.. Sąd dał wiarę wymienionym dowodom, bowiem są logiczne i spójne z pozostałym materiałem dowodowym. Opinia sądowa, choć była kwestionowana przez Wspólnotę Mieszkaniową (...) w M., to jednak podniesione zarzuty okazały się chybione i nie wpłynęły na merytoryczną wartość opinii.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie I. sentencji postanowienia.

O kosztach niniejszego postępowania, zarówno w I instancji, jak i postępowania apelacyjnego, Sąd orzekł w punkcie II. sentencji postanowienia stosownie do treści art. 520 § 1 kpc zgodnie z ogólną zasadą obowiązującą w postępowaniu nieprocesowym, że każdy z uczestników postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. W ocenie Sądu, pomimo uwzględnienia wniosku i niewątpliwej sprzeczności interesów stron brak było podstaw do obciążenia uczestników kosztami postępowania poniesionymi przez wnioskodawcę. Zauważyć bowiem należy, że stwierdzenie zasiedzenia leżało w interesie wnioskodawcy, na skutek uwzględnienia wniosku uzyskał on istotną korzyść majątkową. W związku z tym, to wnioskodawca powinien we własnym zakresie ponieść koszty niniejszego postępowania. Bez przeprowadzenia niniejszego postępowania sądowego nie było możliwe osiągnięcie celu w postaci uzyskania przez wnioskodawcę na swoją rzecz ograniczonego prawa rzeczowego.

W punkcie III. sentencji postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 83 ust. 2 w związku z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz.U. z 2022r., poz. 1125), zgodnie z którym w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113. Art. 113 ust. 1 stanowi zaś, że kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Nieuiszczonymi kosztami sądowymi w niniejszej sprawie w wysokości 947,80 zł była kwota stanowiąca wynagrodzenie biegłego sądowego. Opinia biegłego z zakresu geodezji sporządzona została na wniosek wnioskodawcy, w konsekwencji czego zasadnym było uznanie, iż koszty przeprowadzenia tego dowodu stanowią „koszty związane z jego udziałem w sprawie”.

Na marginesie wskazać należy, że wnioskodawca uiścił zaliczkę na poczet wydatków biegłego w kwocie 3.000 zł, która w części obejmującej kwotę 2.375,44 zł wykorzystana została na pokrycie wynagrodzenia biegłego sporządzającego opinię główną (k. 374), zaś niewykorzystana różnica w kwocie 624,56 zł została zwrócona wnioskodawcy (k. 395).

SSR Agnieszka Trytek Błaszak

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

(...)

(...)

3. (...)

4. (...)

Dnia 01 czerwca 2023 roku

SSR Agnieszka Trytek Błaszak