descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I Ns 101/11

Postanowienie

W., dnia 17 września 2013 roku

Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Śródmieścia we Wrocławiu I Wydział Cywilny w składzie:

PrzewodniczącySSR M. S.

ProtokolantMaja Z.

POSTANAWIA

I. stwierdzić, że spadek po A. D. (2), zmarłej dnia 10 lutego 2011 roku

we W., ostatnio zamieszkałej we W. przy ul. (...)

na podstawie ustawy nabyli synowie A. D. (1) i K. D. w 1/2 części każdy z nich;

II. orzec, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie oraz obciążyć uczestnika K. D.obowiązkiem uiszczenia na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego dla (...)) kosztów sądowych pozostawiając szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania referendarzowi sądowemu.

Sygnatura akt I Ns 101/11

Uzasadnienie

Wnioskodawca A. D. (1) wniósł o stwierdzenie, że spadek po zmarłej w dniu 10 lutego 2011 roku A. D. (2) nabyli na podstawie ustawy synowie A. D. (1) i K. D. po ½ części każdy z nich oraz o zasądzenie od uczestnika postępowania na swoją rzecz kosztów postępowania. Wnioskodawca wskazał, iż spadkodawczyni miała dwoje dzieci – wnioskodawcę i uczestnika postępowania, zaś w chwili śmierci była wdową.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik K. D. podniósł, iż ostatnia wola zmarłej została wyrażona w testamencie własnoręcznym sporządzonym w dniu 20 grudnia 2006 roku. Zgodnie z treścią testamentu cały spadek po zmarłej powinien przypaść uczestnikowi postępownaia.

W toku postępowania wnioskodawca zakwestionował ważność testamentu wskazując, iż spadkodawczyni w dacie jego sporządzenia znajdowała się w stanie wyłączającym świadome i swobodne podjęcie decyzji.

Uczestnik wniósł o zasądzenie od wnioskodawcy na swoją rzecz kosztów postępowania.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. D. (2) zmarła dnia 10 lutego 2011 roku we W.. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową. Ostatnio zamieszkiwała we W. przy ul. (...). Do kręgu spadkobierców ustawowych należą synowie spadkodawczyni A. D. (1) i K. D..

dowód: odpis skrócony aktu zgonu A. D. (2), k. 5,

odpis skrócony aktu urodzenia wnioskodawcy, k. 5,

odpis skrócony aktu urodzenia uczestnika postępowania, k. 5,

zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawcy, k. 58 – 61,

zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,

zeznania świadka T. W., k. 105 – 107,

Testamentem z dnia 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni do całości spadku powołała uczestnika K. D.. Testament sporządzony został przez powódkę własnoręcznie.

dowód: testament z dnia 20 grudnia 2006 roku, k. 21,

zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,

zeznania świadka C. B., k. 85 – 87,

zeznania świadka T. W., k. 105 – 107,

opinia z dnia 25 stycznia 2012 roku biegłego sądowego P. F., k. 174 – 192

Od około 2005 roku u spadkodawczyni zaczęły występować zaburzenia pamięci oraz osłabienie funkcji poznawczych. Również w roku 2005 zaczęły u spadkodawczyni pojawiać się zaburzenia w zachowaniu. Z czasem w zachowaniu spadkodawczyni ujawniły się urojenia prześladowcze wobec wnioskodawcy, które przejawiały się w formułowaniu negatywnych opinii oraz oskarżeń o kradzież pieniędzy i żywności. Urojenia zostały udokumentowane przez lekarza psychiatrę w lutym 2007 roku. Wtedy też zdiagnozowano u spadkodawczyni zaburzenia pamięci i orientacji czasoprzestrzennej.

W dniu 19 marca 2007 roku przeprowadzono u spadkodawczyni testy w celu ustalenia skali występujących u niej zespołów otępiennych. Na 30 pkt stanowiących normę spadkodawczyni uzyskała 11,5 pkt, co stanowi dolną granicę średniego stopnia otępienia. U spadkodawczyni rozpoznano zaburzenia koordynacji wzrokowo – przestrzennej, zaburzenia orientacji auto i alo psychicznej, utratę zdolności do liczenia, zaburzenia frakcji konstrukcyjnej, obniżenie pamięci świeżej, słuchowej i wzrokowej.

Podczas wizyty w dniu 7 sierpnia 2009 roku badający spadkodawczynię lekarz psychiatra stwierdził, iż zmiany otępienne były znacznie zaawansowane. Odnotowano problemy z prawidłową identyfikacją osób z otoczenia spadkodawczyni oraz widoczne zubożenie mowy przejawiające się przede wszystkim w zubożeniu zakresu słownictwa, występowaniu perseweracji i mowy stereotypowej.

dowód: dokumentacja lekarska spadkodawczyni, k. 44, 45, 109, 230, 254 – 268, 292 – 297, 309 – 338,

dokumentacja lekarska spadkodawczyni znajdująca się w aktach SO o sygn.(...), k. 161 – 168, 170 – 198, 264, 265,

zapewnienie spadkowe i przesłuchanie wnioskodawcy, k. 58 – 61,

zapewnienie spadkowe i przesłuchanie uczestnika postępowania, k. 61 – 63,

zeznania świadka H. N., k. 84, 85,

zeznania świadka C. B., k. 85 – 87,

zeznania świadka K. E., k. 119 – 121,

zeznania świadka A. S., k. 122, 123,

zeznania świadka D. Ś., k. 123 – 125,

zeznania świadka J. Ł., k. 158, 159,

zeznania świadka P. J., k. 164 – 167,

zeznania świadka E. B., k. 223 – 225,

W dniu 20 grudnia 2006 roku u spadkodawczyni występowały zaburzenia psychiczne w postaci organicznych zaburzeń urojeniowych ukierunkowanych na wnioskodawcę oraz zespół otępienny w dolnej granicy stopnia średniego. Urojenia miały znaczący wpływ na podejmowane przez spadkodawczynię decyzje do dysponowania swoim majątkiem. Zaburzenia otępienne są zaburzeniami pogłębiającymi się i narastającymi. Pogorszenie stanu zdrowia może następować skokowo bądź stopniowo wyłączając po kolei różne funkcje psychiczne. Zdiagnozowane w pierwszym kwartale 2007 roku zaburzenia psychiczne spadkodawczyni występowały również w dniu sporządzenia testamentu. Wpływały one na zdolność oceny i wyrażania woli, na procesy motywacyjne, wolicjonalne. Ludzie z tego rodzaju zaburzeniami są sugestywni, poddają się woli innych ludzi, są chwiejni, nieprawidłowo oceniają intencje innych ludzi. Zaburzenia psychiczne znosiły zdolność spadkodawczyni do swobodnego i świadomego podejmowania decyzji i wyrażania woli. Motywy działania spadkodawczyni miały podłoże chorobowe i wynikały z zaburzeń psychicznych.

dowód: opinia z dnia 10 marca 2013 roku biegłego sądowego J. B., k. 345 – 359,

ustna uzupełniająca opinia biegłego sądowego J. B., k. 390,

Sąd zważył, co następuje

Dokonując ustaleń faktycznych, co do kręgu spadkobierców ustawowych A. D. (2) Sąd zgodnie z treścią art. 4 ustawy z dnia 29 września 1986 roku Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. z 1986 roku, nr 36, poz. 180 z późn. zm.) oparł się na wskazanych wyżej odpisach aktów stanu cywilnego. Na ich podstawie ustalono, iż spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową zaś wnioskodawca oraz uczestnik postępowania są jej synami.

Ustalając, iż poza wnioskodawcą i uczestnikiem postępowania nie ma innych spadkobierców Sąd miał na względzie zapewnienia spadkowe złożone przez spadkobierców ustawowych (art. 671 § 1 k.p.c.). Zauważyć należy, iż zapewnienie spadkowe jest szczególnym środkiem dowodowym, który podlega swobodnej ocenie Sądu na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Zapewnienia spadkowe złożone w niniejszej sprawie są w ocenie Sądu wystarczające do przyjęcia, iż poza wnioskodawcą i uczestnikiem postępowania nie ma innych spadkobierców A. D. (2).

W dniu 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni sporządziła testament holograficzny, na mocy którego do całości spadku powołała uczestnika postępowania. Autentyczność testamentu zakwestionowana przez wnioskodawcę, potwierdzona została przez biegłego sądowego P. F. w treści opinii sporządzonej w niniejszej sprawie w dniu 25 stycznia 2012 roku. Biegły stwierdził, że testament został sporządzony własnoręcznie przez spadkodawczynię.

Ponadto w toku postępowania wnioskodawca zakwestionował ważność testamentu wskazując również, iż spadkodawczyni w dacie jego sporządzenia cierpiała na chorobę Alzheimera, a zatem znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Na mocy art. 945 § 1 pkt 1 k.c. testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.

W celu ustalenia zdolności spadkodawczyni do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji oraz wyrażenia woli w chwili sporządzania testamentów koniecznym było zatem przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii. Biegła sądowa J. B. w oparciu o analizę akt sprawy, a w szczególności dokumentacji medycznej spadkodawczyni oraz zeznań świadków, w tym lekarzy psychiatrów, pod których opieką znajdowała się spadkodawczyni, uznała w sporządzonej przez siebie w dniu 10 marca 2013 roku opinii, iż w chwili sporządzania testamentu z dnia 20 grudnia 2006 roku spadkodawczyni była w stanie uniemożliwiającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. W ocenie biegłej zdiagnozowane w pierwszym kwartale 2007 roku zaburzenia psychiczne spadkodawczyni w postaci organicznych zaburzeń urojeniowych ukierunkowanych na wnioskodawcę oraz zespół otępienny w dolnej granicy stopnia średniego występowały również w dniu sporządzenia testamentu. Zaburzenia te wpływały na zdolność oceny i wyrażania woli, na procesy motywacyjne, wolicjonalne. Urojenia dotyczące osoby wnioskodawcy miały znaczący wpływ na podejmowane przez spadkodawczynię decyzje do dysponowania swoim majątkiem. Motywy działania spadkodawczyni miały zatem podłoże chorobowe i wynikały z zaburzeń psychicznych. Stanowisko swoje biegła podtrzymała również w złożonej na rozprawie w dniu 3 września 2013 roku ustnej opinii uzupełniającej. Skoro zatem spadkodawczyni znajdowała się w dacie sporządzenia testamentu w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, sporządzony przez nią testament jest nieważny i spadek po A. D. (2) na mocy ustawy nabyli jej synowie.

Złożone w niniejszej sprawie przez biegłą sądową J. B. opinie są pełne, jasne i wewnętrznie spójne. Sporządzone zostały rzetelnie przez osobę dysponującą fachową wiedzą i doświadczeniem zawodowym, po wykorzystaniu wszystkich dostępnych źródeł, mogących stanowić podstawę dla sporządzenia opinii. Zważywszy na powyższe, opinie te były dla Sądu istotnym źródłem dowodowym w sprawie. Dlatego też wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii kolejnego biegłego sądowego z zakresu psychiatrii został oddalony.

Mając powyższe na względzie na podstawie art. 669 k.p.c. w zw. z art. 926 § 1 k.c. orzeczono, jak w pkt I sentencji postanowienia.

Zgodnie z treścią art. 520 § 1 k.p.c. każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast na mocy art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2005 roku, nr 167, poz. 1398 z późn. zm.) w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach. Na mocy art. 108 § 1 k.p.c. sąd może rozstrzygnąć jedynie o zasadach poniesienia przez strony kosztów procesu, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu o czym orzeczono w punkcie II sentencji postanowienia.