Treść orzeczenia
Sygn. akt I Ca 489/19
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 20 listopada 2019 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Elżbieta Zalewska-Statuch
po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2019 roku w Sieradzu na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Banku (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. przeciwko G. O. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 10 września 2019 roku, sygnatura akt I C 733/19 upr zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 1 w ten sposób, że: A/ „ w miejsce daty odsetek zasądzonych od kwoty 7 428,13 od dnia „25 lutego 2019 roku do dnia zapłaty” przyjmuje datę od „25 lutego 2019 roku do dnia 20 listopada 2019 roku” oraz w miejsce daty odsetek zasądzonych od kwoty 297,49 zł od dnia „08 marca 2019 roku do dnia zapłaty” przyjmuje datę od „08 marca 2019 roku do dnia 20 listopada 2019 roku”; B/ dodaje punkt 3 o następującej treści: „3. należność zasądzoną w punkcie 1, stanowiącą łącznie kwotę 8 506,76 (osiem tysięcy pięćset sześć 79/100) złotych rozkłada na 24 (dwadzieścia cztery) raty, płatne co miesiąc w terminie do 10 dnia każdego miesiąca, począwszy od grudnia 2019 roku w następującym porządku:
- pierwsza rata w wysokości 297,49 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem 49/100)
zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, w razie uchybienia terminowi płatności;
- kolejne 22 (dwadzieścia dwie) raty po 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych
z odsetkami umownymi równymi odsetkom maksymalnym odpowiadającym dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie, w razie uchybienia terminowi płatności;
- ostatnia rata w wysokości 289,27 (dwieście osiemdziesiąt dziewięć 27/00) złotych z odsetkami umownymi równymi odsetkom maksymalnym odpowiadającym dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie, w razie uchybienia terminowi płatności, jednocześnie zastrzegając, że w przypadku nieuiszczenia w całości którejkolwiek z rat cała pozostała do spłaty należność stanie się natychmiast wymagalna”.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli I Wydział Cywilny
w postępowaniu uproszczonym zasądził od pozwanego G. O. na rzecz powoda Banku (...) w W. z siedzibą w W. kwotę 7 725,62 złotych z odsetkami od kwot i dat wskazanych w wyroku oraz kwotę 1 914 złotych tytułem kosztów procesu.
Podstawy faktyczne i prawne tej treści rozstrzygnięcia sąd pierwszej instancji przedstawił w pisemnym uzasadnieniu (k.88-91v)
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając wyrok w zakresie
w jakim Sąd nie orzekł o rozłożeniu na raty zasądzonego świadczenie w oparciu o zarzut uchybienia art. 320 kpc poprzez jego niezastosowanie pomimo uzasadnionej sytuacji majątkowej pozwanego. Podał, że zarabia 1600 zł netto, otrzymuje wraz z niepracującą żoną, która zajmuje się wychowaniem najmłodszego dziecka w wieku 1,5 roku także z tytułu świadczenia 500 + oraz świadczenia rodzinnego łącznie 590 zł a jego stałe koszty utrzymania to 795 zł. Nie jest w stanie jednorazowo zapłacić dochodzonej kwoty, ale nie uchyla się od odpowiedzialności. Może to uczynić w 24 ratach.
W konkluzji skarżący wniósł o rozłożenie zasądzonej kwoty na 24 raty oraz w oparciu o przepis art. 102 kpc o nieobciążanie go kosztami postępowania apelacyjnego.
Powód w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenia na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Rozpoznając apelację Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja jest uzasadniona.
Wyjaśnić należy, że każda sprawa dotycząca zapłaty roszczenia wynikającego
z umowy, którego wartość nie przekracza 20 000 zł jest sprawą rozpoznawaną w postępowaniu uproszczonym (art. 505 1 pkt 1 kpc), w związku z czym Sąd Okręgowy na podstawie
art. 505 10 § 1 i § 2 k.p.c. orzekł na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego
i dokonał kontroli zaskarżonego wyroku tylko w takim zakresie jaki wynika z przepisów dotyczących postępowania uproszczonego.
Z uwagi na to, że przepis art. 320 kpc jest stosowany przez sąd fakultatywnie i z urzędu, nie zachodziła konieczność zamieszczania w sentencji zaskarżonego wyroku rozstrzygnięcia
w przedmiocie wniosku strony o zastosowanie art. 320 kpc a jedynie w uzasadnieniu orzeczenia Sąd obowiązany był dokonać oceny takiego wniosku.
Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji ustalił okoliczności faktyczne w oparciu, o które wyprowadził wniosek o braku podstaw do rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty.
Sąd Okręgowy nie podzielił jednak oceny Sądu Rejonowego, iż sytuacja majątkowa
i osobista pozwanego, który nie kwestionował okoliczności wskazanych w pozwie ani wysokości dochodzonej kwoty nie pozwala na rozłożenie płatności na raty z uwagi na wysokość deklarowanego wynagrodzenia z tytułu pracy i ciążące na nim obciążenia oraz okoliczność, że utrzymuje żonę i trójkę dzieci zwłaszcza, że Sąd Rejonowy jednocześnie wskazał, iż pozwany ma możliwość negocjowania z wierzycielem spłaty w ratach albo
z Komornikiem na etapie postępowania egzekucyjnego.
Dla Sądu Okręgowego oczywistym jest, iż przy podejmowaniu decyzji o rozłożeniu na raty zasądzonej należności obowiązkiem sądu jest nie tylko uwzględnić słuszny interes pozwanego, ale i uzasadniony interes powoda i wszystkie istotne okoliczności sprawy (vide np. wyroki SA: w G. z 31.05.2012 – I ACa 242/12; w Ł. z 18.12.2013 – I ACa 916/13; w K. z 15.01.2012 – V ACa 620/13 czy w W. z 31.01.2014 – I Aca 1578/13 – niepubl.). Nie można jednak pominąć, iż nie jest w interesie wierzyciela wszczynanie bezskutecznej egzekucji przeciwko pozwanemu czy spowodowanie by w przypadku ewentualnie częściowo skutecznej egzekucji dłużnik popadł w niewypłacalność. Nie można przy tym zapominać, iż powód jest dużą instytucją finansową dla którego dochodzona pretensja stanowi niewielki ułamek majątku i brak jest podstaw do wnioskowania, iż znajduje się on
w trudnej sytuacji. Natomiast dla pozwanego, który posiada stały i obiektywnie przewidywalny poziom dochodu, rozłożenie należności na raty w maksymalnych kwotach po 360 zł (w tym pierwsza i ostatnia rata w kwotach nieprzekraczających 300 zł) mieści się w granicach jego możliwości finansowych i będzie dla niego realnie dogodniejsze.
Z tego względu Sąd Okręgowy, mając także własne uprawnienie do rozważenia sytuacji pozwanego zdecydował o zastosowaniu art. 320 kpc z uwagi na powoływane przez niego przyczyny, które stanowiły przeszkodę w terminowym regulowaniu płatności. Uwzględnienie wniosku apelacji pozwanego nie stanowi nadmiernej uciążliwości dla powoda a uwzględnia możliwości pozwanego i jego aktualną sytuację.
W ramach realizacji uprawnienia sądu orzekającego o rozłożeniu świadczenia na raty, wyważając interesy dłużnika i wierzyciela, należało jednocześnie zapewnić temu ostatniemu, możliwość realizacji jednoczesnego zaspokojenia, co do całej kwoty świadczenia stwierdzonego wyrokiem, w sytuacji, kiedy, pozwany nie dochowa warunków spłaty ratalnej. Takie rozwiązanie z ramach owego sędziowskiego moratorium – w ramach stosowania art. 320 kpc, jest jak najbardziej dopuszczalne (M. Manowska, Komentarz do art. 320 Kodeksu Postępowania Cywilnego – Wolters Kluwer,), ale i wskazane.
Powyższe stwarza nie tylko gwarancję dla wierzyciela, ale i pozwala zachować pewną równowagę w kształtowaniu sfery praw i obowiązków obu stron stosunku zobowiązaniowego, już na etapie jego wykonania. Dłużnik winien mieć pełną świadomość, co do tego, że rozłożenie świadczenia zasądzonego na raty, po pierwsze jest wyjątkiem od zasady, a po drugie ma jedynie urealnić spełnienie świadczenia, z czym musi łączyć się bezwzględne wypełnienie tak ukształtowanego przez sąd obowiązku, bo każde odstępstwo ze strony dłużnika, eliminuje stan owej wyjątkowości w rozumieniu art. 320 kpc, z takim skutkiem, jakby do rozłożenia świadczenia na raty w ogóle nie doszło.
Orzekając zatem w granicach apelacji Sąd Okręgowy dokonał kapitalizacji należnych powodowi odsetek od kwot zasądzonych za okres ich wymagalności do dnia wydania wyroku przez sąd drugiej instancji i po doliczeniu ich do kwoty dochodzonej należności na podstawie art. 386 § 1 kpc zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w sentencji wyroku.
Brak było podstaw do uwzględnienia wniosku powoda o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego na jego rzecz skoro apelacja została uwzględniona w całości.