Treść orzeczenia
Sygn. akt I 1 Ca 436/24
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 9 czerwca 2025r.
Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego
w składzie:
Przewodniczący: SSO Mariusz Nazdrowicz
po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2025r. we Włocławku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa Gminy Miasto W.– (...) we W. przeciwko M. C., D. C. i K. C. o opóźnienie lokalu mieszkalnego na skutek apelacji pozwanej M. C. od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławku z dnia 23 sierpnia 2024r., sygn. akt I C 1051/23
I. oddala apelację;
II. przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego we Włocławku na rzecz radcy prawnego A. K. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) powiększoną o należny podatek VAT tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej w postępowaniu apelacyjnym.
SSO Mariusz Nazdrowicz
I 1 Ca 436/24
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy we Włocławku nakazał pozwanym M. C., D. C. i K. C., aby opróżnili i wydali powodowi Gminie Miasto W. bliżej opisany w sentencji lokal mieszkalny (pkt 1 wyroku). Ponadto ustalił, że M. C. i D. C. przysługuje prawo do lokalu socjalnego (pkt 2) oraz że prawo to nie przysługuje K. C. (pkt 3) wstrzymując jednocześnie wykonanie wyroku w stosunku do pozwanych M. C. i D. C. do czasu złożenia im przez powoda oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (pkt 4). Przyznał także radcy prawnemu A. K. kwotę 240zł (powiększoną o należny podatek VAT) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu pozwanej (pkt 5) i nie obciążył pozwanych obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzecz powoda.
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana M. C. zarzucając obrazę zarówno przepisów prawa procesowego jak i materialnego. W ramach pierwszej grupy zarzutów wskazała na naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. „poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzą wyjątkowe okoliczności, które uzasadniałyby zastosowanie art. 5 k.c., podczas gdy Sąd I instancji ustalił istotne okoliczności, które uzasadniają jednak zastosowanie rzeczonego przepisu”. Obrazy przepisów prawnomaterialnych apelująca dopatrywała się w naruszeniu art. 5 k.c. w zw. z art. 71 Konstytucji (wskutek „wydania orzeczenia niezgodnie z zasadami współżycia społecznego, podczas Sąd I instancji wykazał, że powód winien zapewnić pozwanym szczególną ochronę, a zdaniem apelującej ich sytuacja materialna jak i dotychczasowy sposób korzystania
z mieszkania przemawiają za pozostawieniem pozwanych w dotychczasowym lokalu”) oraz art. 222 § 1 k.c. w zw. z art. 5 k.c. („poprzez uznanie legitymacji czynnej powoda, która stanowi nadużycie prawa niezgodnie z zasadami współżycia społecznego i społeczno-gospodarczych tego prawa”). Powołując się na powyższe skarżąca domagała się zmiany kwestionowanego wyroku i oddalenie powództwa oraz o zasądzenia od powoda na jej rzecz kosztów procesu. Z ostrożności procesowej wniosła o niedociążenie jej kosztami procesu
na podstawie art. 102 k.p.c. i przyznanie kosztów udzielonej z urzędu pomocy prawnej. Powód nie zajął stanowiska odnośnie złożonego środka odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja wobec braku jakichkolwiek uzasadnionych podstaw nie zasługiwała
na uwzględnienie.
Przed przystąpieniem do dalszych rozważań niezbędne jest w pierwszej kolejności zwrócenie uwagi na częściowo wadliwą konstrukcję – mimo że środek odwoławczy został sporządzony przez fachowego pełnomocnika – zarzutów apelacyjnych. Analiza zarzutu naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. wskazuje, że w istocie nie ma on żadnego związku z ustaleniami faktycznymi, których prawidłowość nie jest podważana, a apelująca nie aprobuje ich oceny prawnej wobec niezastosowania art. 5 k.c. Przedmiotowy zarzut w postaci sformułowanej w apelacji jest jakimś jurydycznym nieporozumieniem. Zastrzeżenia dotyczące oceny prawnej dochodzonego roszczenia oceniane być mogą wyłącznie przez pryzmat dyspozycji odpowiednich przepisów prawa materialnego. Skoro podniesiono w niej jednocześnie zarzut obrazy art. 5 k.c. to omawiany zarzut należało potraktować jako jego uzupełnienie.
Podobnie rzecz się przedstawia w przypadku zarzutu naruszenia art. 222 § 1 k.c. Legitymacja procesowa czynna jest przesłanką materialnoprawną skuteczności powództwa i oznacza wynikające z przepisów prawa materialnego uprawnienie do występowania w danym procesie w charakterze powoda. Właściciel rzeczy niewątpliwie w świetle przywołanego przepisu ma wspomniane uprawnienie do domagania się jej wydania. Znowu czymś zupełnie innym jest nieprzyznanie mu ochrony prawnej z różnych przyczyn, w tym z uwagi na sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego. Nie ma to jednak nic wspólnego z brakiem legitymacji procesowej. Także i tutaj zarzut ten można jedynie uznać za uzupełnienie zarzutu obrazy art. 5 k.c.
Dopiero po nadaniu właściwego sensu – co naturalnie w przypadku sporządzania apelacji przez profesjonalistę nie powinno mieć miejsca – zarzutom apelacyjnym możliwa jest ocena trafności jedynego w istocie zarzutu naruszenia art. 5 k.c., który – o czym za chwilę będzie mowa szerzej – okazał się całkowicie chybiony.
Sąd I instancji dokonał prawidłowych i w pełni przydatnych do rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, które nie zostały przez pozwaną zanegowane. Ustalenia te Sąd odwoławczy przyjął jako własne czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym. W całej rozciągłości na aprobatę zasługiwały też rozważania prawne Sądu meriti, a w szczególności związane z ewentualnym zastosowaniem przepisu art. 5 k.c. Sąd
a quo bardzo starannie i wnikliwie przeanalizował powyższą możliwość, a analiza ta nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. Nie ma zatem potrzeby powielania argumentów na rzecz przyjętego przez ten Sąd stanowiska. Można jedynie uwypuklić – na co trafnie zwrócił uwagę Sąd Rejonowy – że oddalenie powództwa z powołaniem się na przepis art. 5 k.c. w tej konkretnej sytuacji doprowadziłoby do unicestwienia prawa powoda. Nic bowiem nie wskazuje, by w przewidywanej przyszłości doszło do takiej zmiany sytuacji pozwanych,
że odpadłaby możliwość powoływania się na art. 5 k.c. i żeby zaistniały podstawy
do orzeczenia w przyszłości eksmisji. Pomijając zaś, że właściciel zostałby pozbawiony podstawowego atrybutu swojego prawa (możliwości swobodnego dysponowania rzeczą)
to jeszcze musiałby ponosić dalsze straty związanie z niepłaceniem wszystkich należności
za lokal. Apelacja w żaden sposób nie zdołała podważyć prawidłowości odmowy zastosowania art. 5 k.c. Jedynie zdziwienie może budzić deklaracja o gotowości ponoszenia kosztów utrzymania lokalu w wysokości nieodpowiadającej ich rzeczywistym rozmiarom,
co oznaczałoby dalszy wzrost zadłużenia i przemawia za uwzględnieniem powództwa.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawie art. 385 k.p.c. oddalił apelację.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącej w postepowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie art. 22 3 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jedn.: Dz.U.2024.499.) mając na względzie stawki przewidziane w § 13 pkt 1 w zw. z § 16 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2024.764 ze zm.).
SSO Mariusz Nazdrowicz