Treść orzeczenia
Sygn. akt I Ca 413/12
Postanowienie
Dnia 30 stycznia 2013 r.
Sąd Okręgowy w Elblągu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Krzysztof Nowaczyński
Sędziowie: SO Aleksandra Ratkowska /spr./
SO Teresa Zawistowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Danuta Gołębiewska
po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2013 r. w Elblągu na rozprawie sprawy z wniosku K. R. z udziałem P. R., D. R. i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. o zmianę stwierdzenia nabycia spadku na skutek apelacji wnioskodawcy od postanowienia Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 24 września 2012 r., sygn. akt IX Ns 471/12 postanawia : oddalić apelację.
Uzasadnienie
K. R. we wniosku o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po J. R. wydanego w sprawie IX Ns 538/08 Sądu Rejonowego w Elblągu i orzeczenie, że spadek po J. R. nabyli P. R. i D. R.. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż nie wiedział o toczącym się postępowaniu o stwierdzenia nabycia spadku po J. R. i podniósł równocześnie, iż w dniu 16 marca 2009r. odrzucił spadek po tej osobie.
Uczestnik postępowania Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W.wniósł o oddalenie wniosku. Uczestnicy P. R.i D. R.nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd Rejonowy w Elblągu postanowieniem z dnia 24 września 2012r. oddalił wniosek z następującym uzasadnieniem:
J. R. zmarł dnia 25 czerwca 2004r. w E..
W dniu 16 marca 2009r. K. R. złożył oświadczenie przed Sądem Rejonowym w Elblągu o odrzuceniu spadku po J. R..
W dniu 24 kwietnia 2008r. Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po J. R..
K. R. stawił się na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r.
Postanowieniem z dnia 6 października 2010r. Sąd Rejonowy w Elblągu stwierdził, iż spadek po J. R. na podstawie ustawy nabyli: brat spadkodawcy K. R. oraz bratankowie spadkodawcy P. R. i D. R..
Okoliczności faktyczne przedmiotowej sprawy pozostawały bezsporne.
Sąd ustalił je na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy oraz w aktach I Ns 538/08 i I Ns 177/09, których wiarygodności ani prawdziwości ich treści strony nie kwestionowały.
Zgodnie z treścią przepisu art. 679 § 1 k.p.c. dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku, nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku, z zastosowaniem przepisów niniejszego rozdziału. Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.
Jak podkreśla się w orzecznictwie, przez uczestnictwo w postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku, w myśl art. 679 k.p.c., należy uznać formalny udział w postępowaniu, a nie stopień aktywności, bierność czy nawet całkowitą bezczynność zainteresowanego występującego w sprawie (zob. postanowienie SN z dnia 4 lutego 2000 r., II CKN 740/98).
Dodatkowo wskazano, iż zakreślony w art. 679 § 1 k.p.c. roczny termin do złożenia wniosku o zamianę postanowienia stwierdzającego nabycie spadku ma charakter zawity (zgodnie z postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011r., sygn. akt I CSK 726/10).
Osoba, która była uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku może złożyć skutecznie wniosek o zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, gdy wniosek taki składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskała możność powołania się na zgłaszaną podstawę uzasadniającą zmianę lub uchylenie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku.
K. R. brał udział w postępowaniu o stwierdzenie nabycie spadku po J. R., zakończonym postanowieniem Sądu Rejonowego w Elblągu z dnia 6 października 2010r., sygn akt I Ns 538/08 i stawił się na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r., a to oznacza, że jego wniosek o zmianę tego postanowienia podlegał badaniu w świetle przesłanek ustalonych w art. 679 § 1 zdanie drugie k.p.c. Do zmiany postanowienia spadkowego mogło zatem doprowadzić tylko powołanie się przez wnioskodawcę na taką nową podstawę faktyczną, która nie mogła być powołana w poprzednio toczącym się postępowaniu, a która uzasadniałby przyjęcie, że porządek dziedziczenia po spadkodawcy jest inny niż stwierdzony w postanowieniu spadkowym. Takiej podstawy wnioskodawca nie powołał, bowiem uczestnicząc na posiedzeniu w dniu 26 maja 2010r. posiadał wiedzę, iż w dniu 16 marca 2009r. złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku i mógł tą okoliczność wówczas podnieść.
Wniosek o zmianę postanowienia wnioskodawca złożył w dniu 4 czerwca 2012r., a zatem po upływie rocznego terminu.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 679 k.p.c. a contrario oddalił wniosek.
K. R. wniósł apelację od tego postanowienia domagając się jego zmiany i orzeczenia zgodnie z wnioskiem.
Skarżący ponownie przytoczył okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku i zarzucił nieuwzględnienie przez Sąd orzekający o stwierdzeniu nabycia spadku po J. R. tego faktu, iż złożył on oświadczenie o odrzuceniu spadku po tej osobie. Podniósł, iż wobec tego oczywistego faktu, nie powinien być uznany za spadkobiercę J. R..
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja jako nieuzasadniona nie zasługiwała na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego w sposób oczywisty wynikały z akt sprawy o stwierdzenie nabycia spadku po J. R. i jako prawidłowe mogły zostać przyjęte przez Sąd Okręgowy za własne i stanowiące podstawę jego rozstrzygnięcia. W tym przedmiocie zaznaczyć jedynie należy, iż wnioskodawca na etapie postępowania apelacyjnego odstąpił od przedstawianego początkowo twierdzenia, iż nie brał udziału w postępowaniu IX Ns 538/08 Sądu Rejonowego w Elblągu. Jest to zrozumiałe w sytuacji, gdy z akt tego postępowania dowiadujemy się, iż K. R. stawił się na rozprawę w dniu 26 maja 2010r. i wówczas właśnie miał możliwość powołania się na złożone przez siebie w dniu 16 marca 2009r. oświadczenie o odrzuceniu spadku po J. R..
Przepis art.679§1 kpc stanowi: „Dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku , nie jest spadkobiercą lub że jej udział w spadku jest inny niż stwierdzony, może być przeprowadzony tylko w postępowaniu o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku (….). Jednakże ten, kto był uczestnikiem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku , może tylko wówczas żądać zmiany postanowienia stwierdzającego nabycie spadku, gdy żądanie opiera na podstawie, której nie mógł powołać w tym postępowaniu, a wniosek o zmianę składa przed upływem roku od dnia, w którym uzyskał tę możność.” Postępowanie oparte na cyt. przepisie ma zatem charakter „wznowieniowy”, przy czym wyznacza on poważne ograniczenia – w zakresie wymaganych podstaw żądania i terminu wystąpienia z wnioskiem – w stosunku do osób uczestniczących w pierwszym postępowaniu. W pierwszej kolejności podlega zatem badaniu powołana podstawa żądania zmiany postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku pod tym kątem, czy istotnie wystąpiła niemożność powołania jej w poprzednim postępowaniu. Strona ma obowiązek wykazać, iż powołane przez nią fakty i dowody, które mają uzasadniać zmianę postanowienia, nie były dla niej dostępne podczas poprzedniego postępowania. Dopiero po spełnieniu tej przesłanki – i tylko w takim zakresie - może być przeprowadzony dowód, że osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku nie jest spadkobiercą. Wynikający z art.670 kpc obowiązek sądu badania z urzędu, kto jest spadkobiercą , w postępowaniu wszczętym na podstawie art.679 kpc istnieje przy tym tylko w zakresie wyznaczonym przez dopuszczalną podstawę żądania zmiany prawomocnego postanowienia, a zmiana postanowienia spadkowego może opierać się tylko na takiej podstawie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 października 2009r., V CSK 118/09).
Odnośnie terminu złożenia wniosku o uchylenie lub zmianę stwierdzenia nabycia spadku zaznaczyć należy, iż stosownie do art.679§1 kpc jego bieg rozpoczyna się od dnia, w którym osoba kwestionująca postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku uzyskała możliwość powołania się na podstawę uzasadniającą zmianę takiego postanowienia. Ponieważ K. R. nie oparł wniosku o zmianę postanowienia spadkowego na takiej podstawie, której by nie mógł powołać w postępowaniu spadkowym, to nie można przyjąć, że złożył wniosek po upływie terminu zawitego z art.679§1 kpc (por.uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2011r. I CSK 726/10, Lex nr 1084687). Ta porządkowa uwaga nie zmienia wcześniej wyłożonego stanowiska co do prawidłowości zaskarżonego postanowienia.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawie art.385 kpc w z zw. z art.`13§2 kpc.