descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I Ca 395/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 6 listopada 2013 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny

w składzie:

Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska

Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch

SSO Katarzyna Powalska

Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak

Sygn. akr I Ca 395/13

Uzasadnienie

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 07 czerwca 2013 roku Sąd Rejonowy w S. sprawie z powództwa (...) Spółki Akcyjnej V. (...) w W. przeciwko J. R. o zapłatę zasądził

od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3000 z ustawowymi odsetkami od dnia 23 września 2010 roku i ustalił odpowiedzialność pozwanego jako solidarną z odpowiedzialnością M. S., wynikającą z prawomocnego wyroku wydanego przez Sąd Rejonowy w Sieradzu z dnia 9 listopada 2011 roku w sprawie sygn. akt I C 57/11,

Ponadto Sąd Rejonowy zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 655 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i ustalił odpowiedzialność pozwanego jako solidarną

w zakresie tej kwoty z odpowiedzialnością M. S., wynikającą z w/w wyroku, jak również nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Sieradzu kwotę 20, zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych

z sum budżetowych.

Powyższe rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy oparł na ustaleniach, które

Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własne, a których istotne elementy przedstawiały się następująco:

Dnia 19 stycznia 2001 roku Zakład Gastronomiczny (...), (...) s.c. w S. zawarł u powoda umowę ubezpieczenie mienia od kradzieży z włamaniem i rozboju. W umowie tej sumę ubezpieczenia wskazano kwotę 8.300,00 zł. Strony ustaliły okres ochrony ubezpieczeniowej od dnia 20 stycznia 2001 roku do dnia 19 stycznia 2002 roku.

Prawomocnym wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2002 roku Sąd Rejonowy w Sieradzu skazał J. R. za popełnienie przestępstwa przywłaszczenia mienia na łączną kwotę strat co najmniej 3.685,63 zł i powodując także uszkodzenie drzwi i okien na sumę strat w wysokości 1.000 zł, działał na szkodę właścicieli wskazanego lokalu. I powoda.

W dniu 16 marca 2001 roku, w związku z włamaniem objętym opisanym wyżej wyrokiem, ubezpieczony zgłosił szkodę u powoda.

W toku postępowania likwidacyjnego wysokość szkody ustalono na kwotę 3.392 zł.

Na skutek ugody zawartej w dniu 08 maja 2001 roku, z tytułu zgłoszonej szkody, powód wypłacił ubezpieczonym kwotę 3.000,00 zł.

W dniu 15 września 2005 roku powód przesłał pozwanemu wezwanie do zapłaty kwoty 3.000,00 zł.

Stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych

w aktach sprawy.

Sąd Rejonowy oddalił wnioski dowodowe pozwanego w zakresie dowodu z zeznań świadków, gdyż pozwany nie wskazał na jakie, istotne z punktu widzenia zasadności powództwa, okoliczności mieliby zostać przesłuchani świadkowie oraz z tego względu,

że w odniesieniu do wysokości szkody i okoliczności popełnionego przez pozwanego czynu zabronionego Sąd związany jest prawomocnym rozstrzygnięciem wydanym w postępowaniu karnym i w tym zakresie nie ma możliwości czynienia własnych, odmiennych ustaleń.

W ocenie Sądu Rejonowego powództwo w sprawie niniejszej zasługuje

na uwzględnienie, a podstawę rozstrzygnięcia stanowią przepisy art. 828 § 1 k.c. w zw.

z art. 415 k.c.

Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w rozpoznawanej sprawie ustalono,

iż pozwany został prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione na szkodę ubezpieczonego, a w świetle uregulowania przyjętego w art. 11 k.p.c. nie budzi wątpliwości, że Sąd cywilny związany jest ustaleniami prawomocnego skazującego wyroku karnego

co do popełnienia przestępstwa oraz wyrządzenia tym przestępstwem szkody i dlatego

w oparciu o treść art. 415 k.c., dopuszczając się czynu niedozwolonego objętego prawomocnym wyrokiem skazującym, ponosi odpowiedzialność wobec poszkodowanego,

a w sytuacji wypłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela – również przewidzianą

w art. 828 k.c. odpowiedzialnością regresową.

Co do wysokości szkody, Sad Rejonowy podniósł, że została ona ustalona zarówno w toku postępowania karnego oraz w toku postępowania likwidacyjnego, a z uwagi

na wypłatę przez powoda poszkodowanemu na mocy zawartej z nim ugody kwotę 3000 zł oraz żądania jej w pozwie, Sąd zasadził przedmiotową kwotę w tej wysokości.

Sad Rejonowy, z uwagi na uprawomocnienie się orzeczenia wydanego w sprawie

I C 57/11, obejmującego tożsamą kwotę, co do współsprawcy szkody, Sąd ustalił

odpowiedzialność pozwanego jako solidarną z odpowiedzialnością M. S., wynikającą z opisanego wyroku karnego.

O odsetkach ustawowych Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 481 § 1 k.c., zasądzając je od daty żądanej w pozwie

O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawie art. 98 k.p.c, § 6 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (...) oraz art. 13 ust. l w zw. z art. 79 ust. 2 lit. c ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, obciążając nimi pozwanego, ustalając jego odpowiedzialność jako solidarną

z odpowiedzialnością M. S. wynikającą z wyroku karnego.

Powyższy wyrok Sądu Rejonowego apelacją zaskarżył pozwany J. R.

zrzucając mu:

- naruszenie art. 199 § 1 pkt 2 k.p.c. w zw. z art. 375 § 1 k.c. poprzez ich niezastosowanie w sytuacji gdy pomiędzy pozwanym M. S. a stroną powodową sprawa o roszczenie 3 000 zł została już prawomocnie osądzona w 2002 roku,

a jemu - jako pozwanemu solidarnie - przysługuje prawo powołania zarzutu, który przysługiwał ze względu na sposób powstania i treść zobowiązania wszystkim pozwanym,

- naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez pominięcie dowodu z wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 13 sierpnia 2002 roku o sygn. akt II K 209/02 i art. 228 § 2 k.p.c., art. 227 k.p.c.,art. 213 § 1 i 2 k.p.c. poprzez nie stwierdzenie powagi rzeczy osądzonej pomiędzy strona powodową a M. S. i uznanie powództwa zmierzającego do obejścia prawa za sprzeczne z prawem.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

w całości i odrzucenie pozwu.

W odpowiedzi na apelację pozwanego, powód wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu w postępowaniu odwoławczym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Apelacja pozwanego J. R. jako bezzasadna podlega oddaleniu, gdyż opiera się na wadliwym rozumieniu instytucji powagi rzeczy osądzonej, której zaistnienie powodowałoby odrzucenie pozwu.

Uwadze skarżącego uchodzi, iż zarówno on, jak i M. S. odpowiadają solidarnie wobec osoby poszkodowanej popełnionym przez nich przestępstwem.

W stosunku do każdego z nich, poszkodowanym przysługuje prawo wytoczenia powództwa o zasądzenie kwoty odpowiadającej wysokości szkody. Zgodnie z art. 366 § 1 i 2 kc w takiej sytuacji poszkodowany jako wierzyciel może bowiem żądać całości lub części świadczenia od wszystkich dłużników łącznie, od kilku z nich lub od każdego z osobna i dopiero zaspokojenie wierzyciela przez któregokolwiek z dłużników zwalnia pozostałych (solidarność dłużników). Zatem poszkodowany bezpośrednio lub zakład ubezpieczeń z regresu, jeśli za sprawcę przestępstwa, zobowiązanego do naprawienia szkody zaspokoił poszkodowanego, może pozwać oddzielnie M. S. i oddzielnie pozwanego w tej sprawie o całą kwotę odpowiadającą wartości szkody i taka sytuacja występuje w tej sprawie. Pozwany zwolniony byłby z odpowiedzialności tylko wówczas, gdyby M. S. zapłacił za szkodę wywołaną przestępstwem a na istnienie takiej okoliczności pozwany się nie powoływał.

Natomiast instytucja powagi rzeczy osądzonej dotyczy sytuacji wprowadzającej zakaz ponownego orzekania o roszczeniu, jeżeli wcześniej zostało wytoczone powództwo pomiędzy tymi samymi stronami o to samo roszczenie.. Kwestia ta była już przedmiotem rozważań przez Sąd Rejonowy, który postanowieniem z dnia 23 października 2012 roku odmówił odrzucenia a zażalenie wywiedzione na to postanowienie zostało oddalone przez sąd drugiej instancji w dniu 04 lutego 2013 roku.

Pozwany nie może powoływać się na powagę rzeczy osądzonej, gdyż nie istnieje żaden wcześniejszy wyrok rozstrzygający spór pomiędzy nim a poszkodowanym lub wstępującym w prawa poszkodowanego – zakładem ubezpieczeń społecznych.

Sąd nie naruszył również art. 233 § 1 kpc, gdyż istnienie wyroku Sądu Rejonowego w Sieradzu z dnia 13 sierpnia 2002 roku w sprawie II K 209/02 jest okolicznością bez znaczenia dla merytorycznej oceny zasadności powództwa.

W sprawie karnej prowadzonej pod sygnaturą II K 209/02 złożono pozew adhezyjny przeciwko M. S. – współodpowiedzialnemu za przestępstwo razem z pozwanym. W tym postępowaniu Sąd karny wydał więc orzeczenie zasądzające świadczenie tylko wobec drugiego oskarżonego a nie w stosunku do pozwanego J. R.

Z tego też względu, nie sposób tu mówić o tożsamości stron w sprawie, gdyż rozstrzygnięcie w sprawie karnej dotyczyło innej osoby niż pozwany J. R..

Nie istnieje orzeczenie sądu, na które można się powołać jako uzasadnienie zarzutu powagi rzeczy osądzonej z tego względu, że powaga dotyczy tylko tego co stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a takiego rozstrzygnięcia w stosunku do J. R. nie było.

Nieskuteczność zarzutu powagi rzeczy osądzonej czyni bezprzedmiotowym także zarzut naruszenia art. 357 § 1 kc i oznacza, że brak było podstaw do stosowania w sprawie art. 213 § 1 i 2 kpc i art. 228 § 2 kpc. Fakty powszechnie znane to fakty tak oczywiste, że są znane praktycznie wszystkim, bez potrzeby i możliwości odtwarzania źródeł tej wiedzy. Natomiast okolicznością taka nie jest istnienie wyroku karnego niepotwierdzającego zajście zdarzenia z którym skarżący wiązać chce korzystne dla siebie skutki prawne.

Trudno zgodzić się również ze skarżącym, iż sąd naruszył art. 227 kpc. Zgodnie z tym przepisem przedmiotem dowodu są fakty mające dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie. Treść tego przepisu wskazuje na przedmiot postępowania dowodowego przeprowadzanego przez sąd określając, jakie fakty mają "zdatność" dowodową, a wiec które zjawiska świata zewnętrznego, jakie okoliczności oraz stany i stosunki mogą być przedmiotem dowodzenia w konkretnym procesie cywilnym, (zob. wyrok SN z dnia 17 kwietnia 1998 r., II CKN 683/97, Lex nr 322007).

Ocena, które fakty mają dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, jest uzależniona od tego, jakie to są fakty, a także od tego, jak sformułowana i rozumiana jest norma prawna, którą zastosowano przy rozstrzygnięciu sprawy. Stan faktyczny w każdym postępowaniu jest oceniany w aspekcie przepisów prawa materialnego. Przepisy te wyznaczają zakres koniecznych ustaleń faktycznych, które powinny być w sprawie dokonane. Przepisy prawa materialnego mają też decydujące znaczenie dla oceny, czy określone fakty, jako ewentualny przedmiot dowodu, mają wpływ na treść orzeczenia (zob. wyrok SN z dnia 26 lipca 2000 r., I CKN 975/98, Lex nr 50825). W tym kontekście twierdzenie strony o istnieniu okoliczności, której nie da się wywieść z treści wyroku karnego nie jest faktem istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy.

Z tych wszystkich względów apelacja pozwanego jako bezzasadna, na podstawie

art. 385 k.p.c. podlegała oddaleni.

O kosztach procesu za instancje odwoławczą Sąd Okręgowy orzekł na podstawie

art. 98 § 1 k.p.c. w związku z § 6 pkt 3, § 12 ust. 1 pkt 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r. Nr 490.) obciążając nimi stronę przegrywającą.

Z/(...)