Treść orzeczenia
Sygn. akt I Ca 222/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 26 czerwca 2013 r.
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Barbara Bojakowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSO Anna Lechowicz
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. w Sieradzu na rozprawie sprawy z powództwa H. K. przeciwko N. (...) Towarzystwu (...) na (...) SA w W. o zapłatę na skutek apelacji pozwanego od wyroku Sądu Rejonowego w Zduńskiej Woli z dnia 20 marca 2013 r. sygn. akt I C 9/13
1. zmienia zaskarżony wyrok w całości w ten sposób, że powództwo oddala;
2. zasądza od H. K. na rzecz pozwanego N. (...) Towarzystwa (...) na (...) SA w W. kwotę 337 (trzysta trzydzieści siedem) złotych w tym 140 (sto czterdzieści) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 20 marca 2013 roku Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli w sprawie z powództwa H. K. zasądził na jej rzecz od pozwanego N. (...) Towarzystwa (...) na (...) SA w W. kwotę 960 zł i orzekł
o kosztach procesu.
Sąd I instancji ustalił, że mąż powódki J. K. zawarł w dniu 6 października 2009 roku z pozwanym umowę Grupowego (...). Z treści umowy wynikało, iż odpowiedzialność pozwanego rozpoczyna się z dniem 1 listopada 2009 roku. Suma ubezpieczenia opiewała na kwotę 10.000 zł., zaś comiesięczna składka ubezpieczeniowa - na kwotę 65 zł. Zawierając umowę ubezpieczenia mąż powódki otrzymał
i zaakceptowała treść Ogólnych Warunków Grupowego (...).
W dniu 8 października 2012 roku J. K. został przyjęty na Oddział Wewnętrzny SPZOZ w Z., gdzie przebywał do 22 października 2012 roku.
W tym dniu został przetransportowany do (...) w P., gdzie zmarł w dniu
23 października 2012 roku. Łącznie J. K. przebywał w placówkach szpitalnych
16 dni.
Umowa przewidywała, iż w przypadku leczenia szpitalnego, spowodowanego inną przyczyną niż nieszczęśliwy wypadek ubezpieczony otrzymuje 60 zł za jeden dzień pobytu
w szpitalu.
Postanowieniem z dnia 20 marca 2013 roku w sprawie Ns 34/13 Sąd Rejonowy
w Zduńskiej Woli stwierdził nabycie praw do spadku po J. k. na rzecz jego żony H. i trojga dzieci. Spadkobiercy J. K. dokonali umownego działu spadku w zakresie dochodzenia roszczenia o wypłatę świadczenia z ubezpieczenia od (...) Spółki Akcyjnej cedując wszelkie prawa z tego tytułu na rzecz H. K.. Pozwany odmówił powódce wypłaty świadczenia za pobyt męża w szpitalu.
Na podstawie powyższych ustaleń Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne.
W ocenie Sądu powódka posiada legitymację czynną do dochodzenia roszczenia
z tytułu umowy zawartej przez jej zmarłego męża z pozwanym, gdyż okazała postanowienie o stwierdzeniu nabycia praw do spadku po J. K. oraz umowę o dział spadku po nim.
W ocenie Sądu roszczenie nie wygasło i może być dochodzone także przez następców prawnych zmarłego a nie wyłącznie przez ubezpieczonego. Zaistniało zdarzenie objęte treścią umowy, gdyż zmarły mąż powódki przebywał w szpitalu w okresie od
8 października do 23 października 2012 roku w związku z ciężkim reumatoidalnym śródmiąższowym zapaleniem płuc. Łącznie przebywał w szpitalu 16 dni. Roszczenie
o wypłatę świadczenia stało się wymagalne w dacie jego zgonu a jego wysokość nie była sporna między stronami.
Roszczenie to weszło w skład spadku, bo miało charakter majątkowy i nie było ściśle związane z osobą zmarłego.
Z tych względów Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo w całości na rzecz powódki jako spadkobierczyni zmarłego J. K..
Z rozstrzygnięciem Sądu nie zgodził się pozwany, który zaskarżył wyrok w całości, zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj. art. 65 § 1 k.c. poprzez niewłaściwe zastosowanie i błędną wykładnię oświadczenia woli pozwanego zawartego w § 33 ust. 1 i ust. 2 Ogólnych Warunkach Grupowego (...) z opcją Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego (...), a w konsekwencji brak ustalenia, że świadczenie z tytułu pobytu w szpitalu przysługuje wyłącznie ubezpieczonemu, a warunkiem wypłaty świadczenia przez pozwanego jest złożenie wniosku o wypłatę; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 120 k.c. w zw. z art. 817 k.c. poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji błędne przyjęcie, iż świadczenie ubezpieczeniowe z tytułu pobytu w szpitalu (...) stało się wymagalne, podczas gdy wymagalność przedmiotowego roszczenia zależy od zgłoszenia roszczenia do zakładu ubezpieczeń; naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 233 k.p.c. poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez pominięcie zapisów § 33 ust. 1 i ust. 2 Ogólnych Warunkach Grupowego (...) z opcją Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego (...) i w konsekwencji nieustalenie, iż świadczenia z tytułu zdarzeń ubezpieczeniowych innych niż zgon ubezpieczonego należne są wyłącznie ubezpieczonemu, a do powstania wymagalności świadczenia potrzebne jest zgłoszenie roszczenia przez ubezpieczonego; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 922 k.c. poprzez błędną wykładnie i uznanie, iż niewymagalne świadczenie z umowy ubezpieczenia weszło do spadku po ubezpieczonym, podczas gdy świadczenie z tytułu pobytu w szpitalu jako prawo ściśle związane z osobą ubezpieczonego jest wyłączone z masy spadkowej; naruszenie prawa materialnego, tj. art. 805 k.c. poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji nieustalenie, iż z chwilą wypłaty świadczenia z tytułu zgonu ubezpieczonego odpowiedzialność pozwanego co do innych zdarzeń wygasła na skutek wyczerpania sumy ubezpieczenia.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa
w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje
Apelacja jest zasadna.
Przede wszystkim wskazać należy, iż uwadze Sądu Rejonowego uszła okoliczność podniesiona przez pozwanego w sprzeciwie wniesionym od nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z treści którego wynika, iż powódka jako osoba uposażona - wskazana przez J. K. - otrzymała świadczenie z tytułu zgonu ubezpieczonego męża zgodnie ze złożonym przez nią wnioskiem i powódka temu nie zaprzeczyła.
Jest to istotna okoliczność, gdyż stosownie do art. 805 § 1 k.c. przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się w razie zajścia wypadku ubezpieczeniowego w życiu osoby ubezpieczonej spełnić określone świadczenie, które może polegać na wypłacie umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia.
W związku z tym Sąd Rejonowy uwzględniając powództwo na kwotę 960 zł, czyli na kwotę ponad umówioną sumę ubezpieczenia z tytułu zgonu ubezpieczonego, naruszył prawo materialne w postaci przepisu art. 824 § 1 kc, który stanowi, że jeżeli nie umówiono się inaczej, suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.
Z ogólnych warunków ubezpieczenia (k. 28-35) które wiążą strony z racji zawartej umowy (art. 812 kc) wynika, że strony nie umówiły się inaczej.
Choćby zatem wskutek zajścia kilku wypadków w czasie trwania umowy ubezpieczenia łączna kwota szkód poniesionych przez ubezpieczonego przekraczała sumę ubezpieczenia to suma ubezpieczenia ustalona w umowie stanowi górną granicę odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń.
Zgodnie z § 4 ust. 6 OWU z chwilą zgonu ubezpieczonego kończy się okres odpowiedzialności ubezpieczyciela, gdyż zrealizowanie się ryzyka podstawowego, tj. śmierci powoduje rozwiązanie się całej umowy ubezpieczenia łącznie ze wszystkimi ryzykami dodatkowymi. W przypadku wypłaty świadczenia z tytułu śmierci następuje wygaśnięcie ochrony ubezpieczeniowej względem takiego ubezpieczonego i wyczerpanie zastrzeżonej
w umowie sumy ubezpieczenia.
W związku z powyższym, należy uznać, iż z chwilą zgonu ubezpieczonego wygasła odpowiedzialność pozwanego względem danego ubezpieczonego, natomiast wypłata świadczenia z tytułu zgonu J. K. na rzecz uposażonego (w niniejszym przypadku powódki) spowodowała wykonanie przez pozwanego umowy w części dotyczącej danego ubezpieczonego, a więc inne świadczenia z tytułu przedmiotowej umowy nie mogą być należne.
Logicznym jest więc zastrzeżenie zawarte w 33 ust. 1 i 2 Ogólnych Warunkach Grupowego (...) z opcją Ubezpieczeniowego Funduszu Kapitałowego (...), iż świadczenia inne niż świadczenie z tytułu zgonu należne jest wyłącznie ubezpieczonemu oraz że wymagalność tych świadczeń zależy od ich zgłoszenia do ubezpieczyciela .
Skoro suma ubezpieczenia została wyczerpana to powódce nie przysługiwało roszczenie dochodzone pozwem, gdyż na podstawie art. 922 § 2 kc nie wchodziło ono do spadku. Roszczenie nie było także wymagalne w rozumieniu art. 120 § 1 kc, gdyż ubezpieczony nie mógł już wystąpić do pozwanego z wnioskiem o wypłatę świadczenia z tytułu pobytu w szpitalu.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy na podstawie art. 386 § 1 kpc w związku z art. 397 § 2 kpc zmienił zaskarżony wyrok w sposób wskazany w sentencji.
Konsekwencją uwzględnienia apelacji strony pozwanej w całości jest obowiązek dokonania stosownej korekty kosztów procesu poniesionych przez strony w postępowaniu przed sądem I instancji.
O kosztach tych Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w związku z art. 99 kpc i art. 108 § 1 kpc i art. 391 § 1 kpc oraz § 2 ust. 1-2, § 6 pkt 2 i § 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2002 roku, Nr 163, poz. 1349 ze zm.) oraz uwzględnił poniesioną przez stronę pozwaną opłatę od apelacji w wysokości 50 zł. W postępowaniu przed sądem I instancji wynagrodzenie pełnomocnika wynosiło 180 zł, a w postępowaniu przed sądem II instancji – 90 zł i zostało powiększone o koszt 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.