descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 9/22

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 23 maja 2025 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Dagmara Kos

Protokolant: Dominika Górecka

Sygn. akt I C 948/24

Uzasadnienie

W pozwie dnia 29 grudnia 2021 r. powód (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wnosił o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej D. S. kwoty 1.777.584,63 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty, na którą to kwotę składają się: kwota 1.307.000,00 zł tytułem zwrotu świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej i kwota 470.584,63 zł tytułem zwrotu równowartości świadczenia banku polegającego na korzystaniu przez pozwaną z kapitału udostępnionego przez bank, o którą to wartość pozwana jest wzbogacona kosztem powoda a powód zubożony z korzyścią dla pozwanej. Ewentualnie na wypadek nie uwzględnienia roszczenia o zapłatę kwoty 470.584,63 zł wnosił o zmianę wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. powinna być poddana waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu pożyczki w ich nominalnej wysokości, powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 576.686,81 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 576.686,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę (ponad kwotę wypłaconego kapitału), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej (jako świadczenia nienależnego). Wnosił on też o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kosztów procesu z należnymi odsetkami w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatami skarbowymi od pełnomocnictw według norm przepisanych.

(pozew- k.3-13)

W odpowiedzi na pozew pozwana wnosiła o oddalenie powództwa w całości. Podnosiła zarzut potrącenia wierzytelności powoda o zapłatę kwoty 1.307.000,00 zł z tytułu zwrotu udostępnionego kapitału pożyczki z wzajemną wierzytelnością pozwanej z tytułu spełnionych przez nią świadczeń w związku ze sporną umową, tj. do kwoty 1.307.000,00 zł to jest potrącenie kwot objętych oświadczeniem pozwanej o potrąceniu z dnia 2 listopada 2022 roku. Wnosiła też o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Z ostrożności procesowej podnosiła też zarzut przedawnienia się wszelkich roszczeń banku.

(odpowiedź na pozew- k.134-151)

W piśmie procesowym z dnia 13 października 2023 r. powód cofnął powództwo bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie roszczenia o zwrot kapitału w kwocie 1.307.000,00 zł oraz w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia 8 listopada 2022 r. do dnia zapłaty wnosząc jednocześnie o przyznanie od pozwanej na rzecz powoda w zakresie cofniętego żądania pozwu wobec zapłaty należności w toku postępowania sądowego zwrotu kosztów procesu z należnymi odsetkami w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z uiszczonymi opłatami skarbowymi od udzielonych pełnomocnictw według norm przepisanych oraz cofnął bez zrzeczenia się roszczenia pozew w zakresie roszczenia o zwrot równowartości świadczenia banku polegającego na korzystaniu przez pozwaną z kapitału udostępnionego przez bank w kwocie 470.584,63 zł wraz z dochodzonymi od tej kwoty odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Jednocześnie zmodyfikował żądanie pozwu w ten sposób, że wnosił o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 132.687,36 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 1.307.000,00 zł za okres od dnia 30 października 2021 r. do dnia 7 listopada 2022 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia niniejszego pisma do dnia zapłaty oraz zmiany wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. powinna być poddana waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu pożyczki w ich nominalnej wysokości, powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 576.686,81 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 576.686,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę (ponad kwotę wypłaconego kapitału), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej (jako świadczenia nienależnego).

(pismo procesowe powoda- k.201-203)

Na rozprawie w dniu 27 października 2023 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo w zmodyfikowanym kształcie a pełnomocnik pozwanej wnosił o oddalenie powództwa w pierwotnym kształcie i udzielenie terminu do złożenia odpowiedzi na zmodyfikowany pozew.

( protokół rozprawy z dnia 27 października 2023 r. na płycie CD 00:03:13 – 00:06:56- koperta k.333)

W piśmie procesowym z dnia 8 listopada 2023 r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa w zmodyfikowanym kształcie a w związku z cofnięciem powództwa w zakresie dotychczasowego roszczenia głównego wnosiła o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

(pismo procesowe pozwanej- k.222)

W piśmie procesowym z dnia 13 listopada 2024 r. powód cofnął pozew ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie żądania zmiany wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. powinna być poddana waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu pożyczki w ich nominalnej wysokości, powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 576.686,81 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 576.686,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę (ponad kwotę wypłaconego kapitału), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej (jako świadczenia nienależnego). Po modyfikacji powództwa wniósł o zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 132.687,36 zł tytułem skapitalizowanych odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 1.307.000,00 zł za okres od dnia 30 października 2021 r. do dnia 7 listopada 2022 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia niniejszego pisma do dnia zapłaty.

(pismo procesowe powoda- k.296-297)

W piśmie procesowym z dnia 25 listopada 2023 r. pozwana wnosiła o umorzenie postępowania w zakresie cofniętego powództwa oraz w tym zakresie wnosiła o zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Wnosiła też o oddalenie powództwa w zmodyfikowanym kształcie.

(pismo procesowe pozwanej- k.299-300)

Na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2025 r. pełnomocnik powoda popierał powództwo w zmodyfikowanym kształcie i wnosił o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu a pełnomocnik pozwanej wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.

( protokół rozprawy z dnia 25 kwietnia 2025 r. na płycie CD 00:04:09 – 00:31:54- koperta k.333)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje

W dniu 22 czerwca 2005 r. poprzednik prawny powoda (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zawarł z pozwaną D. S. umowę nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF, na podstawie której udzielił jej pożyczki indeksowanej do waluty CHF w kwocie 1.307.000,00 zł.

(zeznania pozwanej D. S.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 25 kwietnia 2025 r. 00:07:19 – 00:14:57 w zw. z protokołem rozprawy na płycie CD z dnia 27 października 2023 r. 00:07:10 – 00:12:29- koperta k.333, kserokopia umowy- k.18-21, kserokopia regulaminu kredytu na cele mieszkaniowe udzielane w M.- k.22-31)

W wykonaniu umowy poprzednik prawny powoda wypłacił pozwanej w dniu 24 czerwca 2005 r. umówioną kwotę pożyczki.

(zeznania pozwanej D. S.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 25 kwietnia 2025 r. 00:07:19 – 00:14:57 w zw. z protokołem rozprawy na płycie CD z dnia 27 października 2023 r. 00:07:10 – 00:12:29- koperta k.333, kserokopia potwierdzenia uruchomienia pożyczki- k.37)

Pozwana pismem z dnia 9 marca 2017 r. wezwała powoda do zwrotu kwoty 1.504.801,48 zł w związku z wykonywaniem nieważnej umowy pożyczki w terminie 14 dni roboczych. Pismo to powód otrzymał w dniu 12 marca 2017 r. Pismem z dnia 17 marca 2017 r. powód odpowiedział negatywnie na pismo powódki.

(bezsporne, kserokopia uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w sprawie sygn. akt XXV C 239/21- k.77-86)

W pozwie skierowanym do Sądu Okręgowego w Warszawie pozwana wnosiła o zasądzenie od powoda na jej rzecz kwoty 1.337.333,13 zł tytułem uiszczonych przez nią rat kapitałowo – odsetkowych w okresie od dnia 28 czerwca 2007 r. do dnia 29 maja 2017 r. wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 31 marca 2017 r. do dnia zapłaty i ustalenie, że umowa nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowana kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. jest nieważna. W ramach powództwa ewentualnego pozwana wystąpiła z analogicznymi roszczeniami z zastrzeżeniem, że rozdziela roszczenie o zapłatę od roszczenia o ustalenie nieważności umowy.

(bezsporne, kserokopia uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w sprawie sygn. akt XXV C 239/21- k.77-86)

W okresie od 28 czerwca 2007 r. do 9 maja 2017 r. pozwana wpłaciła na rzecz powoda w wykonaniu umowy pożyczki kwotę 1.337.333,13 zł.

(bezsporne, kserokopia uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie wydanego w sprawie sygn. akt XXV C 239/21- k.77-86)

Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie sygn. akt (...) Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił powództwo główne pozwanej o zapłatę i ustalenie i oddalił jej powództwo ewentualne o zapłatę oraz powództwo ewentualne o ustalenie. Od powyższego wyroku pozwana wniosła apelację. Po jej rozpoznaniu wyrokiem z dnia 6 października 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 Sąd Apelacyjny w Warszawie zmienił wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 29 czerwca 2021 r. wydany w sprawie sygn. akt (...) w ten sposób, że ustalił, iż umowa nr (...) o pożyczkę hipoteczną z dnia 22 czerwca 2005 r. zawarta między pozwaną a bankiem (...) Spółka Akcyjna jest nieważna oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 1.337.333,13 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty, z tym zastrzeżeniem, że powodowi służy prawo zatrzymania tej sumy wraz z odsetkami do czasu zaoferowania przez pozwaną zwrotu świadczenia uzyskanego na podstawie umowy kredytu, o którym mowa w wyroku w kwocie 1.307.000,00 zł – do wysokości tej kwoty.

(zeznania pozwanej D. S.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 25 kwietnia 2025 r. 00:07:19 – 00:14:57 w zw. z protokołem rozprawy na płycie CD z dnia 27 października 2023 r. 00:07:10 – 00:12:29- koperta k.333, kserokopie wyroków- k.76, k.110)

Pismem z dnia 13 września 2021 r. powód w związku z kwestionowaniem przez pozwaną ważności umowy pożyczki wezwał ją do zapłaty kwoty 1.777.584,63 zł w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia tego pisma, na którą to kwotę składały się kwota 1.307.000,00 zł to jest kwota kapitału pożyczki oraz kwota 470.584,63 zł to jest kwota stanowiąca wartość świadczenia spełnionego na rzecz pozwanej polegającego na umożliwieniu jej korzystania z kapitału banku. Pismo to zostało doręczone pozwanej w dniu 29 września 2021 r.

(kserokopia pisma powoda z załącznikami- k.48-54, wydruk śledzenia przesyłki- k.55-57)

Pismem z dnia 12 października 2022 r. przesłanym do powoda pozwana wezwała go do zapłaty w terminie 7 dni od dnia otrzymania pisma kwoty 995.606,05 zł tytułem zwrotu wpłat dokonanych przez nią na poczet spłaty nieważnej umowy pożyczki nieobjętych wyrokiem sądu a dokonanych w okresie od dnia 28 lipca 2005 r. do dnia 28 maja 2007 r. i od dnia 28 czerwca 2017 r. do dnia 28 września 2022 r. Wezwanie to zostało doręczone pozwanemu w dniu 21 października 2022 r.

(bezsporne, kserokopia wezwania do zapłaty- k.152, kserokopia dowodu nadania pisma- k.153, wydruk śledzenia przesyłki- k.154-155)

W okresie od 28 lipca 2005 r. do 28 maja 2007 r. pozwana wpłaciła na poczet spłaty pożyczki tytułem rat kapitałowo – odsetkowych kwotę 188.647,54 zł i w okresie od 28 czerwca 2017 r. do 28 września 2022 r. pozwana wpłaciła na poczet spłaty pożyczki tytułem rat kapitałowo – odsetkowych kwotę 995.606,06 zł.

(wydruk rozliczenia wpłat- k.225-232)

W piśmie z dnia 2 listopada 2022 r. skierowanym do powoda pozwana oświadczyła, że dokonuje potrącenia z wierzytelnością powoda o zwrot kapitału pożyczki w kwocie 1.307.000,00 zł wierzytelności, jakie przysługują jej względem powoda w kwocie 2.495.934,45 zł wynikających: z dokonanych przez nią wpłat z tytułu rat kapitałowo – odsetkowych w okresie od 28 lipca 2005 r. do 28 maja 2007 r. i w okresie od 28 czerwca 2017 r. do 28 września 2022 r. w kwocie 995.606,05 zł, z odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 od kwoty 1.337.333,13 zł od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia zapłaty w kwocie 162.995,27 zł i dokonanych przez nią wpłat z tytułu rat kapitałowo – odsetkowych w okresie od 28 czerwca 2007 r. do 28 listopada 2008 r. oraz części raty wpłaconej w dniu 29 grudnia 2008 r. w kwocie 148.398,68 zł, która to kwota była dochodzona w sprawie sygn. VI ACa 691/21. Wskazała też, że suma wierzytelności zgłoszonych przez nią do potrącenia wynosi 1.307.000,00 zł. Oświadczenie to zostało doręczone pozwanemu w dniu 7 listopada 2022 r.

(bezsporne, kserokopia oświadczenia o potrąceniu- k.157-158, kserokopia dowodu nadania pisma- k.159, wydruk śledzenia przesyłki- k.160-161)

Ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o zeznania pozwanej i zgromadzone w aktach sprawy dokumenty, których treści strony nie kwestionowały a pozostałe złożone dokumenty Sąd pominął, jako że nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Powód domagał się w pierwszej kolejności zasądzenia na jego rzecz od pozwanej kwoty 1.307.000,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty i kwoty 470.584,63 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty. Na wypadek zaś nie uwzględnienia powództwa w zakresie żądania zapłaty kwoty 470.584,63 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty wnosił ewentualnie o zasądzenie od pozwanej kwoty 576.686,81 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu pozwanej.

Przed rozpoczęciem pierwszej rozprawy powód cofnął powództwo główne bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie żądania zasądzenia kwoty 1.307.000,00 zł oraz w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia 8 listopada 2022 r. do dnia zapłaty oraz w zakresie zasądzenia kwoty 470.584,63 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty.

Ponieważ do cofnięcia powództwa w tym zakresie doszło przed rozpoczęciem rozprawy nie była wymagana na to zgoda pozwanej. Wobec cofnięcia powództwa w zakresie żądania zasądzenia kwoty 1.777.584,63 zł i ustawowych odsetek od tej kwoty 1.307.000,00 zł od dnia 8 listopada 2022 r. do dnia zapłaty i kwoty 470.584,63 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty na podstawie art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 203 § 1 kpc Sąd umorzył postępowanie w zakresie żądania zasadzenia kwoty 1.777.584,63 zł i ustawowych odsetek od kwoty 1.307.000,00 zł oraz w zakresie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty od dnia 8 listopada 2022 r. do dnia zapłaty oraz ustawowych odsetek za opóźnienie od kwoty 470.584,63 zł od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty.

Po częściowym cofnięciu powództwa powód domagał się zasądzenia na jego rzecz od pozwanej kwoty 132.687,36 zł stanowiącej skapitalizowane odsetki za opóźnienie od kwoty 1.307.000,00 zł naliczone od dnia 30 października 2021 r. do dnia 7 listopada 2022 r. z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty i w ramach kolejnego żądania głównego wnosił o zmianę wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. powinna być poddana waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu pożyczki w ich nominalnej wysokości, powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 576.686,81 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza i zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 576.686,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę (ponad kwotę wypłaconego kapitału), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej (jako świadczenia nienależnego).

Już po przeprowadzeniu pierwszej rozprawy powód cofnął ze zrzeczeniem się roszczenia powództwo główne w zakresie żądania zmiany wysokości świadczenia (ukształtowanie) w ten sposób, że kwota należności banku od pozwanej z tytułu rozliczenia nieważności bądź bezskuteczności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. powinna być poddana waloryzacji sądowej w ten sposób, że poza roszczeniem o zwrot środków wypłaconych przy uruchomieniu pożyczki w ich nominalnej wysokości, powodowi przysługuje dodatkowe świadczenie w postaci kwoty 576.686,81 zł wynikającej z istotnej zmiany siły nabywczej pieniądza oraz zasądzenia od pozwanej na jego rzecz kwoty 576.686,81 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwanej odpisu pozwu do dnia zapłaty, stanowiącej dodatkową kwotę (ponad kwotę wypłaconego kapitału), o którą należy zwaloryzować roszczenie o zwrot świadczenia w postaci kapitału wypłaconego pozwanej (jako świadczenia nienależnego).

Ponieważ do cofnięcia powództwa w tym zakresie doszło ze zrzeczeniem się roszczenia nie była wymagana na to zgoda pozwanej. Wobec cofnięcia powództwa we wskazanym zakresie na podstawie art. 355 § 1 kpc w zw. z art. 203 § 1 kpc Sąd umorzył postępowanie w zakresie żądania zmiany wysokości świadczenia z tytułu rozliczenia nieważności umowy nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) i zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kwoty 576.686,81 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2022 r. do dnia zapłaty.

Umowa pożyczki, na podstawie której poprzednik prawny powoda wypłacił pozwanej pożyczkę w kwocie 1.307.000,00 zł, uznana została za nieważną prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21, którym Sąd ten zasądził od powoda na rzecz pozwanej dochodzoną przez nią kwotę stanowiącą część rat wpłaconych przez nią na podstawie tej umowy. Zgodnie zaś z art. 365 § 1 kpc orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, to jest takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (art. 410 § 1 i 2 kc).

Skutkiem stwierdzenia nieważności umowy pożyczki w całości wyrokiem Apelacyjnego w W. z dnia 6 października 2022 r. wydanym w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 jest uznanie, że spełnione przez obie strony tej umowy świadczenia nie miały oparcia w łączącej je umowie. Na postawie umowy pożyczki powód wypłacił pozwanej kapitał pożyczki w kwocie 1.307.000,00 zł.

Roszczenie o zwrot kapitału kredytu zgłoszone przez powoda jest roszczeniem majątkowym i jako takie ulega przedawnieniu (art. 117 § 1 kc). W myśl art. 117 § 2 kc po upływie terminu przedawnienia ten, przeciwko komu przysługuje roszczenie może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystna z zarzutu przedawnienia. Pozwana podniosła w przedmiotowej sprawie zarzut przedawnienia roszczenia powoda o zwrot kapitału kredytu a więc w pierwszej kolejności należało rozważyć zasadność tego zarzutu.

Jak wynika z art. 118 kc jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Zgodnie z utrwalonym poglądem termin przedawnienia roszczenia banku o zwrot kapitału kredytu udzielonego na podstawie umowy, która okazała się nieważna, rozpoczyna swój bieg od dnia, w którym bank otrzymał wezwanie do zapłaty lub odpis pozwu złożonego przez kredytobiorcę będącego konsumentem, w którym kredytobiorca wskazał, że zawarta przez niego umowa kredytu może być nieważna.

Powód dowiedział się o stanowisku pozwanej, że umowa nr (...) o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych (...) waloryzowaną kursem CHF z dnia 22 czerwca 2005 r. jest nieważna w dniu 12 marca 2017 r. Zatem termin przedawnienia jego roszczenia o zwrot kapitału pożyczki, jaki jego poprzednik prawny wypłacił na podstawie tej umowy, upływał w dniu 31 grudnia 2020 r. Powód wezwał pozwaną do zwrotu kapitału pożyczki pismem z dnia 13 września 2021 r., które pozwana otrzymała w dniu 29 września 2021 r. Z roszczeniem o zapłatę tej kwoty powód wystąpił do Sądu w przedmiotowej sprawie w dniu 29 grudnia 2021 r.

Co przy tym istotne, poprzez zgłoszenie zarzutu zatrzymania przez powoda w sprawie toczącej się przeciwko niemu z powództwa pozwanej w Sądzie Okręgowym w Warszawie pod sygn. akt (...) a także poprzez uwzględnienie tego zarzutu przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku wydanym w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 nie doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia roszczenia. Podniesienie zarzutu zatrzymania nie jest bowiem czynnością przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia, ustalenia lub zaspokojenia, czy zabezpieczenia roszczenia. Zarzut to nie to samo co żądanie a wyrok uwzględniający zarzut zatrzymania nie jest wyrokiem ani zasądzającym należność ani ustalającym w rozumieniu art. 189 kpc. Zarzut zatrzymania nie zmierza także do zabezpieczenia roszczenia, a jedynie w rozumieniu potocznym zabezpiecza sytuację strony. Skorzystanie z prawa zatrzymania ma charakter tylko obronny, a nie ofensywny. Wyrok uwzględniający zarzut zatrzymania ustala jedynie uprawnienie z art. 496 kc, nie zawiera jednak rozstrzygnięcia co do wierzytelności stanowiącej podstawę skorzystania z tego uprawnienia a wobec tego nie może otwierać 6 letniego terminu przedawnienia roszczenia z art. 125 kc. Z tego powodu w przedmiotowej sprawie, mimo zapadnięcia wyroku uwzględniającego zarzut zatrzymania, nie znajduje zastosowania art. 125 § 1 kpc (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie sygn. akt I ACa 1720/13)

Choć pozwana zgłosiła w przedmiotowej sprawie zarzut przedawnienia roszczenia o zwrot kapitału pożyczki to jednak nie można nie zauważyć, że składając powodowi w toku tego procesu w dniu 2 listopada 2022 r. oświadczenie o potrąceniu swoich wierzytelności z wierzytelnością powoda o zwrot kapitału pożyczki, uznała ona roszczenie powoda o zwrot kapitału i zrzekła się ona tym samym z korzystania z zarzutu przedawnienia.

Zwrot świadczenia nienależnego powinien nastąpić po wezwaniu dłużnika, gdyż zgodnie z art. 455 kc jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Powód wezwał pozwaną do zwrotu kapitału kredytu w kwocie 1.307.000,00 zł w terminie 1 miesiąca w piśmie z dnia 13 września 2021 r. doręczonym pozwanej w dniu 29 września 2021 r. Od 30 października 2021 r. pozwana pozostawała zatem w opóźnieniu w spełnieniu tego świadczenia.

W myśl art. 498 § 1 kc gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoją wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Zgodnie z art. 498 § 2 kc wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Jak wynika zaś z art. 499 kc potrącenia dokonywa się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe.

Pozwanej przysługiwała względem powoda wierzytelność z tytułu zwrotu rat kapitałowo – odsetkowych uiszczonych w okresie od 28 lipca 2005 r. do 28 maja 2007 r. i w okresie od 28 czerwca 2017 r. do 28 września 2022 r. w kwocie 995.606,05 zł, z tytułu odsetek ustawowych za opóźnienie zasądzonych wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 od kwoty 1.337.333,13 zł od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia 2 listopada 2022 r. w kwocie 162.995,27 zł i z tytułu dokonanych przez nią wpłat rat kapitałowo – odsetkowych w okresie od 28 czerwca 2007 r. do 28 listopada 2008 r. oraz części raty wpłaconej w dniu 29 grudnia 2008 r. w kwocie 148.398,68 zł, która to kwota była dochodzona w sprawie sygn. VI ACa 691/21. Łącznie wskazane wierzytelności pozwanej wynosiły 1.307.000,00 zł. Roszczenie o zwrot rat kapitałowo – odsetkowych w kwocie 995.606,05 zł stało się wymagalne w dniu 29 października 2022 r.

Pozwana złożyła powodowi oświadczenie o potrąceniu przysługującej jej wobec powoda wierzytelności w kwocie 1.307.000,00 zł, na którą złożyły się raty kapitałowo – odsetkowe uiszczone w okresie od 28 lipca 2005 r. do 28 maja 2007 r. i w okresie od 28 czerwca 2017 r. do 28 września 2022 r. w kwocie 995.606,05 zł, odsetki ustawowe za opóźnienie zasądzone wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie w sprawie sygn. akt VI ACa 691/21 od kwoty 1.337.333,13 zł od dnia 9 czerwca 2021 r. do dnia 2 listopada 2022 r. w kwocie 162.995,27 zł i raty kapitałowo – odsetkowe wpłacone w okresie od 28 czerwca 2007 r. do 28 listopada 2008 r. oraz części raty wpłaconej w dniu 29 grudnia 2008 r. w kwocie 148.398,68 zł, która dochodzone były w sprawie sygn. VI ACa 691/21 z wierzytelnością powoda w kwocie 1.307.000,00 zł o zwrot wypłaconego jej kapitału pożyczki w piśmie z dnia 2 listopada 2022 r.

Ponieważ wysokości wierzytelności przysługujących pozwanej wobec powoda i przedstawionych przez nią do potrącenia była równa wysokości wierzytelności powoda, po złożeniu przez pozwaną oświadczenia o potrąceniu doszło do umorzenia wierzytelności powoda a zatem nastąpił taki skutek jakby doszło do jej zapłaty.

Z wierzytelności przedstawionych przez pozwaną do potrącenia wierzytelność zasądzona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Warszawie w kwocie 148.398,68 zł i wierzytelność odsetkowa od kwoty 1.337.333,13 zł były wymagalne wcześniej niż wierzytelność powoda w kwocie 1.307.000,00 zł. Ponieważ wierzytelność pozwanej przedstawiona do potrącenia w kwocie 995.606,05 zł była wymagalna później niż wierzytelność powoda, od różnicy pomiędzy wierzytelnością powoda w kwocie 1.307.000,00 zł a wierzytelnością pozwanej w kwocie 311.393,95 zł czyli od kwoty 995.606,05 zł powodowi należały się odsetki ustawowe za opóźnienie do dnia powstania wymagalności wierzytelności w kwocie 995.606,05 zł czyli do dnia 28 października 2022 r. Odsetki te wynosiły 97.078,41 zł.

Mając na uwadze powyższe Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 97.078,41 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 13 października 2023 r. do dnia zapłaty a w pozostałym zakresie powództwo oddalił jako niezasadne.

Powód dochodził pozwem zasądzenia kwoty 1.777.584,63 zł. Co do kwoty 470.584,63 zł cofnął on powództwo, gdyż żądanie jej zasądzenia uznał za niezasadne. W tym zakresie należy go zatem uważać za przegrywającego sprawę.

Powód cofnął też powództwo w zakresie żądania zasądzenia kwoty 1.307.000,00 zł wobec złożenia przez pozwaną oświadczenia o potrąceniu, na skutek którego wierzytelność ta uległa umorzeniu. Ponieważ złożone przez pozwaną oświadczenie o potrąceniu dotarło do powoda w dniu 27 listopada 2022 r. a więc już po złożeniu przez niego pozwu w przedmiotowej sprawie, w zakresie tej kwoty należało uznać powoda za wygrywającego sprawę.

Powoda należy uważać za wygrywającego sprawę w 73 %. Zgodnie z art. 100 kpc w takiej też proporcji Sąd rozdzielił koszty procesu.

Powód wygrał sprawę w 73 % i stąd powinien on ponieść 27 % kosztów procesu. Zgodnie z art. 100 kpc w takiej też proporcji Sąd rozdzielił koszty procesu.

Ponieważ powód cofnął częściowo powództwo już po wysłaniu odpisu pozwu pozwanej ale przed rozpoczęciem rozprawy, na podstawie art. 79 ust. 1 pkt 3 a ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024, poz. 959 ze zm.) Sąd nakazał zwrócić mu z sum budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 44.440,00 zł stanowiącą połowę opłaty od cofniętej części powództwa.

Powód poniósł zatem w przedmiotowej sprawie koszty opłaty od pozwu w kwocie 44.400,00 zł, koszty wynagrodzenia jego pełnomocnika w kwocie 10.800,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 6 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) i koszty opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Łącznie więc poniesione przez niego koszty procesu wyniosły 55.217,00 zł.

Poniesione przez pozwaną koszty procesu to wynagrodzenie jej pełnomocnika w kwocie 10.800,00 zł ustalone stosownie do treści § 2 pkt 6 w zw. z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.) i opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Koszty procesu poniesione przez pozwaną to 10.817,00 zł.

Łącznie koszty postępowania poniesione przez powoda i pozwaną wyniosły 66.034 zł. Powód powinien ponieść 27 % tych kosztów a więc kwotę 17.829,18 zł. Ponieważ poniósł on wyższe koszty Sąd zasądził na jego rzecz od pozwanej kwotę 37.387,82 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.

W sprawie pozostały nie pokryte koszty wynagrodzenia biegłego powołanego na wniosek powoda w związku z dochodzeniem przez niego roszczenia, które zostało cofnięte jako niezasadne. Co do nie pokrytych kosztów procesu to Sąd na podstawie 113 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 959) zasądził od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu kwotę 2.211,34 zł i kwotę tą nakazał ściągnąć z zasądzonego od pozwanej na jego rzecz roszczenia.