Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 872/16
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 27 października 2016 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
SSR Maciej Naworski
st. sekr. sądowy Irena Serafin po rozpoznaniu w dniu 27 października 2016 r. w Toruniu sprawy z powództwa T. C. przeciwko Gminie M. T. o zapłatę
1. oddala powództwo,
2. zasądza od powoda T. C. na rzecz pozwanego Gminy M. T. kwotę 4800zł ( cztery tysiące osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Uzasadnienie
T. C. żądał Gminy M. T. 12.000zł, ponieważ prowadził bez zlecenia jej sprawy. Przez wiele lat zarządzał bowiem nieruchomością przy ul. (...) w T. i czynił na nią nakłady własnej pracy i wysiłku ( k. 21 ). Kosił bowiem i podlewał trawnik, mył schody, omiatał kurze i pajęczyny, dozorował dom, postawił płot i wymienił drzwi a także toczył spory z właścicielami sąsiednich nieruchomości ( k. 7 ).
Powód był reprezentowany przez fachowego pełnomocnika i stanowczo twierdził, że zgłasza roszczenie z art. 753 § 2 k.c. ( k. 14 ).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, ponieważ powód, jako współwłaściciel nieruchomości, na której wykonywał prace, nie prowadził cudzych spraw w rozumieniu art. 752 k.c., lecz własne, a jego działania mieściły się w granicach obowiązków współuprawnionego ( k. 28 ). Ponadto, powód zawładną cała nieruchomością i uniemożliwiał pozwanemu jej używanie, w tym wynajęcie, czym wyrządził pozwanemu szkodę na ponad 60.000zł ( k. 29 – 34 ). Pozwany zarzucił powodowi także brak zawiadomienia go o prowadzeniu jego spraw oraz brak złożenia rachunku z czynności ( k. 34 ). Wreszcie, podniósł zarzut przedawnienia roszczeń do czerwca 2014r. ( k. 29 ).
W odpowiedzi powód zaprzeczył stanowisku pozwanego, podtrzymał żądanie i odwołując się do zasady iura novit curia, stwierdził, że „istnieje możliwość upatrywania możliwości rozliczenia nakładów powoda” w oparciu przepisy poświęcone „rozliczeniu z zarządu rzeczą wspólną” ( k. 90 ).
Sąd ustalił i zważył co następuje
I
1. Stan faktyczny w zakresie niezbędnym dla rozstrzygnięcia był bezsporny wobec czego Sąd oparł się na zgodnych oświadczeniach stron i art. 230 k.p.c. jasne było zaś, że strony są właścicielami lokali wyodrębnionymi z nieruchomości położonej w T. przy ul. (...) i współwłaścicielami nieruchomości wspólnej pod tym adresem
2. W tym miejscu należy poczynić następujące uwagi ogóle.
Po pierwsze, de lege lata sąd jest ściśle związany żądaniem pozwu i nie może orzekać o innych roszczeniach niż zgłoszone przez powoda ( art. 321 § 1 k.p.c. ).
Po drugie, zmiana powództwa jest możliwa tylko na piśmie i z odpowiednim stosowaniem art. 187 k.p.c. ( art. 193 § 2 1 k.p.c. ).
Po trzecie, w myśl art. 752 k.c. osoba prowadząca bez zlecenia cudzą sprawę, powinna działać na jej korzyść i zgodnie z jej prawdopodobną wolą i z zachowaniem należytej staranności; jeżeli w ten sposób, może w świetle art. 753 § 2 zd. 2 k.c. żądać od zastępowanego zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami. Zgodnie z art. 754 k.c. prowadzenie cudzych spraw wbrew wiadomej woli zastępowanego nie rodzi roszczenia o zwrot poniesionych wydatków, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.
Po czwarte, istnienie stosunku prawnego wyklucza jego subsumcję pod przepisy art. 752 i n. k.c., ponieważ nie sposób mówić wówczas o „braku zlecenia”. Zwraca zaś uwagę nawiązanie w wymienionym uregulowaniu, posługującego się terminem „zlecenie” do pojęcia „zlecenia” w rozumieniu w art. 734 § 1 i n. k.c. Negotiorum gesto polega zatem na bezumownym wykonywaniu czynności, które wykonuje zleceniobiorca ( zob. np. K. Kołakowski [w:] G. Bieniek, H. Ciepła, S. Dmowski, J. Gudowski, K. Kołakowski, M. Sychowicz, T. Wiśniewski, C. Żuławska, Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga trzecia. Zobowiązania, tom 2wawa 2009, s. 529 – 530 ).
3. W rezultacie powództwo podlegało oddaniu a limine.
Powód wytoczył bowiem pozwanemu sprawę o zwrot nakładów na podstawie art. 753 § 2 k.c. a określając w ten sposób podstawę faktyczną roszczenia zawęził kognicję Sądu meriti tylko do tego przedmiotu; wprost bowiem w uzasadnieniu pozwu i to wielokrotnie odwoływał się do prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia ( patrz uzasadnienie pozwu, k. 13 – 14 ).
Skoro zaś strony są współwłaścicielami nieruchomości położonej w T. przy ul. (...), na którą powód miał czynić nakłady, żądanie oparte o przepisy poświęcone prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia trafiało w próżnię.
Stosunki pomiędzy współwłaścicielami regulują bowiem inne przepisy niż
o negotiorum gestio.
4. Dla porządku Sąd zaznacza, że stwierdzenie przez powoda w replice na odpowiedź na pozew, że iura novit curia, a „istnieje możliwość upatrywania możliwości rozliczenia nakładów powoda” w oparciu przepisy poświęcone rozliczeniu współwłaścicieli ( k. 90 ) nie stanowiła zmiany powództwa.
Oczywiście, sąd nie jest związany podstawą prawną żądania przytoczoną przez powoda, jednak roszczenie o zwrot nakładów, o którym mowa w art. 753 § 2 k.c. i roszczenie o wynagrodzenie, o którym mowa jest w art. 205 k.c. i a zwrot nakładów wynikające z art. 207 zd. 2 k.c. nie są tożsame. Nie chodzi zatem o podstawę prawną lecz faktyczną.
Pomijając odmienne źródło prawne, wymienione roszczenia mają zakorzenienie w odmiennych stanach faktycznych. W przypadku art. 753 § 2 k.c. w rachubę wchodzi prowadzenie cudzej sprawy bez zlecenia; na gruncie art. 205 i 207 zd. 2 k.c., współwłasność oraz opisane w wymienionych uregulowaniach zachowanie stron.
W konsekwencji przejście przez powoda z roszczeń wynikających z prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia na roszczenia z tytułu współwłasności wymagało zmiany powództwa w myśl art. 193 § 3 k.p.c. Konieczne było zatem oświadczenie, że domaga się rozliczenia ciężarów, które poniósł w związku ze wspólna nieruchomością ( art. 207 zd. 2 k.c. ) oraz wynagrodzenia za zarządzanie nieruchomością wspólną ( art. 205 k.c. ) wraz z przytoczeniem odpowiednich faktów przy równoczesnym oświadczeniu, czy cofa pierwotne żądanie, wynikające z prowadzenie spraw pozwanego bez zlecenia, czy też je podtrzymuje a w takim przypadku także określenie, jaka jest ich wzajemna relacja.
Powód, reprezentowany przez fachowego pełnomocnika, nie złożył tego typu oświadczenia. Co więcej, nie wypowiedział się stanowczo, skoro w replice używał trybu przypuszczającego. Możliwość zgłoszenia dalszych czy też innych roszczeń przez stronę, nie oznacza przecież, że z niej korzysta.
Rozstrzygniecie sporu pomiędzy stronami w oparciu o przepisy poświęcone współwłasności w sytuacji, w której powód domagał się wynagrodzenia z tytułu prowadzenia cudzych spraw bez zlecenia prowadziłoby zaś do złamania art. 231 § 1 k.p.c. Oznaczać musiało przecież ocenę innego stanu faktycznego niż ten, z którego powód wywiódł roszczenie. Konieczność restrykcyjnego podchodzenia do kwestii podstawy faktycznej powództwa jest zaś utrwalona w orzecznictwie nawet w przypadku stron, które pozew wnoszą samodzielnie ( patrz np. wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 20 sierpnia 2014r., sygn. akt VIIICa 278/14, niepublikowany, w którym Sąd ten wykluczył dopuszczalność zasądzenia dochodzonej kwoty tytułem zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia w sytuacji, w której powód twierdził, że wyrządzono mu szkodę; analogia jest tu zaś oczywista ).
4. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 w związku z art. 99 k.p.c.
Z.