descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 79/25

Wyrok zaoczny

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Goleniów, dnia 25 czerwca 2025 roku

Sąd Rejonowy w Goleniowie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska

Sygn. akt I C 79/25

Uzasadnienie

wyroku zaocznego z 25 czerwca 2025 roku

(...) spółka akcyjna spółka komandytowa z siedzibą w W. złożyła przeciwko P. P. pozew o zapłatę kwoty 5.141,94 zł wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi od dnia 14 grudnia 2021 r. do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu.

Uzasadniając żądanie pozwu, strona powodowa wskazała, że nabyła wierzytelność względem pozwanego wynikającą z umowy pożyczki zawartej 23 kwietnia 2021 r. z (...) S.A. nr (...).

Pozwany nie złożył odpowiedzi na pozew i w żaden sposób nie ustosunkował się do stanowiska strony powodowej.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

W dniu 23 kwietnia 2021 roku P. P. podpisał ugodę restrukturyzacyjną nr (...) zwaną dalej umową, której stronami był pozwany i poprzednik prawny powoda – (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w P.., posługujący się znakiem towarowym i zwany dalej „(...)”. Na podstawie tej umowy, zgodnie z obowiązującą w dniu jej zawarcia ofertą „(...)”, P. P. udzielono pożyczki.

Łączna wysokość zobowiązania do spłaty wynosiła kwotę 2.461,76 złotych i obejmowała całkowitą kwotę pożyczki w wysokości 1.873,05 złotych i roczną stopę oprocentowania – 110,01 złotych. Ponadto w umowie ustalono, że całkowity koszt pożyczki wynosi 588,71 złotych i obejmuje prowizję za udzielenie pożyczki w wysokości 336,70 złotych, opłatę przygotowawczą - 50,00 złotych, roczną stopę oprocentowania – 110,01 złotych oraz opłatę za usługę terenowej obsługi pożyczki – 92,00 złotych.

Pożyczkobiorca zobowiązał się spłacić prowizję za udzielenie pożyczki, opłatę przygotowawczą i opłatę za usługę terenowej obsługi pożyczki gotówką w dniu zawarcia umowy lub przez ich pobranie w dniu podpisania umowy przez pożyczkodawcę z kwoty I transzy. W tym zakresie pożyczkobiorca zobowiązany był przedstawić pożyczkodawcy swoją oddzielną dyspozycję. Pozostałą kwotę, łączne zobowiązanie do spłaty, pożyczkobiorca zobowiązał się spłacić w 38 tygodniowych ratach, według zasad opisanych w umowie, przy czym pierwsza rata tygodniowa wynosiła 55,66 złotych, a pozostałe - 55,48 złotych. Natomiast pożyczkodawca zobowiązał się przekazać pożyczkobiorcy do swobodnego wykorzystania kwotę pożyczki określoną w punkcie I.A.1 w wysokości 1.574,32 złotych, tj. pierwszą transzę całkowitej kwoty pożyczki, jednorazowo w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy przy podpisaniu umowy. Przy czym w przypadku występowania jakichkolwiek wymagalnych zobowiązań pożyczkobiorcy względem „(...)” mogły one zostać potrącone z I transzy.

Termin wypłaty II transzy całkowitej kwoty pożyczki, określony w punkcie 1.A.2 umowy „(...)” - w wysokości 1.104,16 złotych miał nastąpić 25 sierpnia 2021 roku, w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Przy czym w przypadku występowania jakichkolwiek zobowiązań pożyczkobiorcy względem „(...)” mogły one zostać potrącone z II transzy (pkt 7 umowy).

„(...)” zobowiązał się również wobec pożyczkodawcy do odbioru spłat rat pożyczki, dokonywanych wyłącznie w formie gotówki, w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy. Natomiast pożyczkobiorca, poprzez złożenie podpisu na umowie, niezależnie od sposobu wykorzystania kwoty, zobowiązał się do spłaty pożyczki pieniężnej wraz z należnym oprocentowaniem, opłatą przygotowawczą, prowizją za udzielenie pożyczki, a także opłatą za usługę terenowej obsługi pożyczki. Termin spłaty pierwszej raty upływał w 7 dniu od dnia otrzymania przez pożyczkobiorcę do swobodnego wykorzystania I transzy pożyczki, kolejne raty płatne są tygodniowo. Termin spłaty każdej raty kończył się z upływem tego dnia danego tygodnia, który nazwą odpowiada dniu tygodnia, w którym pożyczkobiorca otrzymał I transzę pożyczki. Za termin dokonania spłaty przyjęto datę przekazania środków doradcy klienta.

W przypadku przyjęcia przez „(...)”, reprezentowanego przez doradcę klienta, spłaty raty pożyczki, pożyczkodawca, dokonując pokwitowania przyjęcia wpłaty, zobowiązany był wydać osobie przekazującej daną ratę pożyczki dowód wpłaty potwierdzający wysokość dokonanej wpłaty oraz sumy dokonanych wpłat dla pożyczki w układzie narastającym względem pożyczkodawcy dotyczącej spłacanej należności przy dokonywaniu wpłaty, np. w karcie spłat klienta. Za termin dokonania spłaty przyjęło się datę przekazania środków doradcy klienta (pkt 9 umowy).

Dowód: ugoda restrukturyzacyjna nr (...) k. 14-15.

P. P. nie uregulował żadnej raty na poczet zobowiązania, dlatego też (...) S.A. z siedzibą w P. (...)sporządził pismo zawierające oświadczenie o wypowiedzeniu umowy z zachowaniem 30 – dniowego okresu wypowiedzenia liczonego od dnia doręczenia niniejszego pisma. Jednocześnie poprzednik prawny powoda, dążąc do polubownego rozstrzygnięcia sprawy, wezwał P. P. do zapłaty należności w łącznej wysokości 2.420,38 złotych.

Pismo z dnia 5 listopada 2021 r. zostało doręczone P. P. 10 listopada 2021 r.

Dowody:



historia spłat k. 16,



wypowiedzenie umowy wraz z dowodem doręczenia k. 17-18.

W dniu 19 stycznia 2022 roku (...) spółka akcyjna spółka komandytowa z siedzibą w W. zawarła z (...) spółką akcyjną z siedzibą w P.umowę przelewu wierzytelności, na podstawie której nabył istniejące, bezsporne oraz wymagalne lub niewymagalne wierzytelności pieniężne, przysługujące (...) S.A. w stosunku do osób fizycznych, nieprowadzących działalności gospodarczej, wynikające z tytułu zawartych umów pożyczek . Wierzytelności określono w Załączniku nr 3 w formie papierowej oraz nr 3a w formie elektronicznej.

(...) S.A. oświadczył, że przelewa na nabywcę, tj. (...) spółka akcyjna spółka komandytowa z siedzibą w W. wierzytelności wymienione w załączniku nr 3 do umowy, za cenę i na warunkach określonych w niniejszej umowie, a nabywca te wierzytelności nabywa w całości , przy czym skutek przeniesienia własności wierzytelności nastąpi pod warunkiem zapłaty przez ww. nabywcę ceny określonej w umowie na warunkach w niej wskazanych (§ 2 ust. 4 umowy cesji).

Wedle treści § 5 ust. 1 umowy wierzytelności przechodzą na nabywcę z dniem zawarcia umowy pod warunkiem zapłaty całości ceny na warunkach określonych w umowie cesji, według stanu na dzień rozliczenia.

W dokumencie zatytułowanym „Załącznik numer 3 do Umowy Przelewu Wierzytelności z dnia 19.01.2022 r. (…)”, wskazano, że P. P. posiada zadłużenie w łącznej wysokości 2.425,74 zł wynikające z umowy nr (...).

Dowody:



umowa przelewu wierzytelności k. 9—10,



wyciąg z załącznika nr 3 k. 13.

W wydruku datowanym na 9 marca 2022 roku adresowanym do P. P., poinformowano go o zawartej umowie przelewu wierzytelności z 19 stycznia 2022 roku między (...) spółka akcyjna spółka komandytowa a (...) spółka akcyjna; przedmiotem tej umowy była wierzytelność przysługująca od P. P. z tytułu umowy z dnia 23 kwietnia 2021 r. nr (...). Dłużnik został poinformowany, że na dzień 8 marca 2022 r. jego zadłużenie wynosiło 2.530,03 zł. Wezwano go do spłaty w nieprzekraczalnym terminie 8 dni, tj. do 16 marca 2022 r.

Dowód: wydruk zawiadomienia o cesji wierzytelności k . 19.

Sąd zważył co następuje

W niniejszej sprawie roszczenie strony powodowej nie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 339 § 1 k.p.c., sąd może wydać wyrok zaoczny na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany w wyznaczonym terminie nie złożył odpowiedzi na pozew. W takim przypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczone w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu poza rozprawą, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości, albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa (§ 2).

Niezależnie od wynikającego z art. 339 § 2 k.p.c. domniemania prawdziwości twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy, sąd jest obowiązany do krytycznego ustosunkowania się do twierdzeń powoda z punktu widzenia ich ewentualnej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy (wyrok SN z dnia 20.10.1998 r. I CKU 85/98). Jest więc zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w tym zakresie nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c.

Roszczenie powoda w okolicznościach rozpoznawanej sprawy budziło wątpliwości, zarówno z uwagi na niepełne twierdzenia w zakresie legitymacji czynnej, a nadto z uwagi na nieudokumentowanie w żaden sposób wysokości dochodzonego roszczenia.

Stosownie do treści art. 6 k.c., znajdującego swoje proceduralne odzwierciedlenie w art. 232 k.p.c., ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne. W realiach niniejszej sprawy to powód był obowiązany do przedłożenia dowodów, które wykazywać będą fakt przysługiwania mu od pozwanego żądanej należności we wskazanej w pozwie wysokości. Tak więc to na powodzie, chcącym uzyskać pozytywne dla siebie rozstrzygnięcie, spoczywał obowiązek wykazania, że przeszła na niego wierzytelnośc dochodzina pozwem, nadto, że wierzytelność taka we wskazanej wysokości przysługiwała wierzycielowi pierwotnemu. Dopiero w przypadku wykazania przez powoda ww. okoliczności, aktualizowałby się po stronie pozwanej obowiązek dowodowy.

Powód nie sprostał określonym w powyższych przepisach wymaganiom. Powołując się na zawartą przez pierwotnego wierzyciela umowę, powód powinien wykazać następujące okoliczności:

1) przesłanki roszczenia pierwotnego wierzyciela wobec pozwanego;

2) wysokość zadłużenia pozwanego, wynikającego z powyższego stosunku prawnego;

3) przejście wierzytelności pierwotnego wierzyciela na cedenta, a następnie na powoda;

4) aktualną wysokość przysługującej powodowi wierzytelności.

Podkreślenia wymaga, że powód nie wykazał powyższych przesłanek.

Po pierwsze, powód nie wykazał legitymacji czynnej. Strona powodowa powołała się bowiem na nabycie dochodzonej od pozwanego wierzytelności w wyniku zawartej 19 stycznia 2022 roku umowy sprzedaży wierzytelności z (...) S.A.

Zgodnie z art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki.

W tym miejscu należy zatem podkreślić, że uregulowany w przepisie art. 509 k.c. przelew wierzytelności należy do czynności prawnych rozporządzających, bowiem przenosi na nabywcę wierzytelność przysługującą zbywcy, tj. prawo podmiotowe wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia (art. 353 k.c.). Warunkiem skutecznej cesji wierzytelności jest jednak istnienie tego prawa. Istnienie ww. prawa i jego wysokość wykazać winien zatem powód, zgodnie z ciężarem dowodowym w procesie.

Należy spojrzeć na przedmiotowy stan faktyczny z uwzględnieniem instytucji warunku określonej w art. 89 k.c. W myśl tego przepisu z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych albo wynikających z czynności prawnej powstanie lub ustanie skutków czynności prawnej można uzależnić od zdarzenia przyszłego i niepewnego. W tym kontekście zwrócić należy uwagę, że umowa przelewu, na którą powołuje się strona powodowa, została zawarta jako umowa warunkowa. Zgodnie z jej § 5 ust. 1, przeniesienie wierzytelności miało nastąpić pod warunkiem zawieszającym zapłaty ceny. Tym samym skutki prawne omawianej czynności prawnej z woli stron zostały uzależnione od zaistnienia zdarzenia przyszłego i niepewnego w rozumieniu art. 89 k.c. Takiej oceny nie wyłącza okoliczność, że zapłata ceny stanowi spełnienie świadczenia obciążającego drugą stronę umowy. Art. 89 k.c. nie wyłącza bowiem dopuszczalności potraktowania jako warunku świadczenia jednej ze stron, choćby jego spełnienie było w pełni zależne od jej woli. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który stwierdził między innymi, że dokonanie czynności prawnej zawierającej zastrzeżenie, że jej skutek zależy od skorzystania z uprawnienia lub woli wykonującego zobowiązanie, a zdarzenie zależne od zachowania strony może polegać na spełnieniu lub niespełnieniu świadczenia (postanowienie Sądu Najwyższego z 22 marca 2013 roku, III CZP 85/12, OSNC 2013/11/132).

Strony zastrzegły skutek zawieszający warunku, a więc skutek rozporządzający czynności prawnej powinien nastąpić z chwilą zapłaty ceny sprzedaży wierzytelności. Strona powodowa powinna zatem wykazać tę okoliczność, czego nie uczyniła w rozpoznawanej sprawie. Okoliczności tej nie sposób domniemywać z innych zgromadzonych w sprawie dokumentów; nie wykazuje tej okoliczności wyciąg z załącznika do umowy cesji, albowiem jego per se nie stanowi o realizacji warunku, pod którym została zawarta umowa sprzedaży wierzytelności z 19 stycznia 2022 roku. Zestawienie okoliczności wynikających ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego również nie pozwala na wyprowadzenie tego rodzaju wniosku. Brak zatem dowodu na spełnienie warunku zawieszającego.

Dowodem na nabycie wierzytelności nie może być pismo z dnia 9 marca 2022 r. (k. 19) sporządzone przez powoda – nie jest on bowiem co do zasady uprawiony do składania oświadczeń (zarówno woli, jak i wiedzy) w imieniu pierwotnego wierzyciela. Zawiadomienie o zmianie wierzyciela nie stanowi zatem dowodu na przejście uprawnień z umowy pożyczki na rzecz strony powodowej. Upoważnienie tego rodzaju nie zostało wykazane przez stronę powodową. Jest to jedynie oświadczenie wiedzy o tym, że określona umowa została zawarta, jednakże nie pozwala ono na zweryfikowanie treści istotnych postanowień umownych, oraz ich ważności w świetle bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa. Poza tym trzeba uwzględnić, że zawiadomienie o zmianie wierzyciela zostało podpisane przez osobę, której prawo do reprezentacji nie wynika z wydruku z Krajowego Rejestru Sądowego dla powoda. Nie zostało wykazane upoważnienie tej osoby do reprezentacji powoda. Poza tym przedłożone pismo stanowi kserokopię, która nie została poświadczona za zgodność z oryginałem przez zawodowego pełnomocnika reprezentującego stronę powodową.

O istnieniu czy też braku legitymacji procesowej decyduje prawo materialne związane z konkretną sytuacją będącą przedmiotem sporu między stronami. Strona ma legitymację procesową wówczas, gdy na podstawie przepisów prawa materialnego jest uprawniona do występowania w określonym procesie cywilnym w charakterze powoda (legitymacja czynna) lub pozwanego (legitymacja bierna), to jest gdy z wiążącego strony procesu stosunku prawnego wynika zarówno uprawnienie powoda do zgłoszenia konkretnego żądania, jak również obowiązek pozwanego do jego spełnienia. Dlatego też fakty, z których wywodzone jest dochodzone roszczenie (tworzące prawo podmiotowe), powinien co do zasady dowieść powód.

Legitymacja procesowa jest jedną z przesłanek materialnych, czyli okoliczności stanowiących w świetle norm prawa materialnego warunki poszukiwania ochrony prawnej na drodze sądowej. Sąd dokonuje oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a brak legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – prowadzi do oddalenia powództwa.

W konsekwencji Sąd uznał, że dokumenty zaproponowane mu przez stronę powodową mające wykazać to, iż powód nabył wierzytelność przeciwko pozwanemu i wstąpił w miejsce dotychczasowego wierzyciela, co z kolei uprawniałoby go do żądania spełnienia świadczenia, okazały się niewystarczające.

Zgodnie z treścią art. 720 k.c., przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przenosi pięćset złotych, powinna być stwierdzona pismem. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (tj. Dz. U. z 2014 roku, poz. 1497 ze zm.) przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.

Przy umowie pożyczki, głównymi świadczeniami stron są, po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy, zwrot tych środków. Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki, wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie.

W procesie związanym z wykonaniem umowy pożyczki powód jest zobowiązany udowodnić, że strony zawarły umowę tej kategorii, a także, że przeniósł na własność biorącego pożyczkę określoną w umowie ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku. Biorący pożyczkę powinien zaś wykazać wykonanie swego świadczenia w postaci zwrotu tej samej ilości pieniędzy albo tej samej ilości rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, przy czym obie strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne.

W niniejszej sprawie, Sąd powziął wątpliwości co do wysokości faktycznie udostępnionej pozwanemu do dyspozycji kwoty z tytułu pożyczki.

W niniejszej sprawie, Sąd powziął przede wszystkim wątpliwości co do wysokości faktycznie udostępnionej pozwanemu do dyspozycji kwoty z tytułu pożyczki. Z analizy postanowień umowy wynika bowiem, że pożyczka miała zostać wypłacona pozwanemu w dwóch transzach. Pierwsza transza, określona w umowie na kwotę 768,89 zł, miała zostać przekazana jednorazowo, w całości, w miejscu zamieszkania pożyczkobiorcy przy podpisaniu umowy. Przy czym jednocześnie w umowie ustalono, że w przypadku występowania jakichkolwiek wymagalnych zobowiązań pożyczkobiorcy względem „(...)” mogą one zostać potrącone z I transzy (pkt 7 umowy). Ponadto z treści umowy pożyczki wynika również, że prowizję za udzielenie pożyczki, opłatę przygotowawczą i opłatę za usługę terenowej obsługi pożyczki pożyczkobiorca zobowiązuje się spłacić gotówka w dniu zawarcia niniejszej umowy lub przez ich pobranie w dniu podpisania umowy przez pożyczkodawcę z kwoty I transzy. W tym zakresie pożyczkobiorca przedstawi pożyczkodawcy swoja oddzielna dyspozycję (pkt 1 umowy).

Powód nie wykazał również, czy w ogóle doszło do wypłaty II transzy, a jeśli tak to w jakiej wysokości, skoro z uzasadnienia pozwu, jak również z przedstawionego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że pozwany nie regulował zobowiązania i posiadał znaczną zaległość wobec powoda, natomiast z postanowienia umowy wprost wynika, że w przypadku występowania jakichkolwiek zobowiązań pożyczkobiorcy względem „(...)” mogą one zostać potrącone z II transzy (pkt 7 umowy).

Wobec powyższego, skoro powód nie wykazał zarówno zasadności, jak i wysokości dochodzonego roszczenia, to powództwo nie mogło zostać uwzględnione.

Dlatego też Sąd oddalił roszczenie w całości.

Goleniów, dnia 28 lipca 2025 r.

sędzia Aneta Iglewska-Wilczyńska