descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 748/23 upr.

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 19 listopada 2025 roku

Sąd Rejonowy w Radomiu I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodnicząca: asesor sądowy Aleksandra (...)

Protokolant: Agnieszka Wójcicka

Sygn. akt . I C 748/23 upr.

Uzasadnienie

Pozwem z dnia 31 lipca 2023 roku (data nadania – k. 56) (...) Spółka Akcyjna we W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata (pełnomocnictwo

– k. 11, 12), wniosła o zasadzenie na swoją rzecz od (...) Spółki Akcyjnej w W. kwoty 10.001 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 8.525 złotych od dnia 29 lipca 2021 roku do dnia zapłaty i od kwoty 1.476 złotych od dnia wniesienia powództwa do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w spełnieniu świadczenia liczonymi od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty oraz kwoty 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od dokumentu pełnomocnictwa.

W uzasadnieniu pozwu wskazano, że dochodzona kwota stanowi jedynie część roszczenia powoda wynikającego ze zdarzenia, które miało miejsce w dniu 24 czerwca 2021 roku w B., gdzie doszło do powstania szkody w należących do T. M. stodoły, szopy, obory, domu jednorodzinnego, garażu i stodoły, spowodowanej gradobiciem. Poszkodowany w okresie od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku posiadał obowiązkowe ubezpieczenie budynków gospodarstwa rolnego potwierdzone polisą nr (...). Budynki poszkodowanego zostały ubezpieczone według wartości rzeczywistej tj. z uwzględnieniem stopnia zużycia technicznego budynków: stodoła – suma ubezpieczenia 146.100 zł, zużycie techniczne 40%, szopa – suma ubezpieczenia 28.600 zł, zużycie techniczne 62%, obora – suma ubezpieczenia 39.100 zł, zużycie techniczne 85%, dom jednorodzinny – suma ubezpieczenia 100.000 zł, zużycie techniczne 54%, garaż – suma ubezpieczenia 57.800 zł, zużycie techniczne 31%, stodoła – suma ubezpieczenia 244.200 zł, zużycie techniczne 20%. W wyniku przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego, pozwany wypłacił poszkodowanemu kwotę 8.347,54 zł tytułem odszkodowania za szkodę,

w tym 3.564,13 zł tytułem szkody na obu stodołach, 2.863,42 zł tytułem szkody na domu, 727,32 zł tytułem szkody na garażu, 656,78 zł tytułem szkody na oborze oraz 535,89 zł tytułem szkody na szopie. Na podstawie umowy cesji wierzytelności z dnia 23 czerwca 2023 roku roszczenie z tytułu przedmiotowej szkody zostało nabyte od poszkodowanego przez obecnego powoda. Zdaniem powoda, odszkodowanie zostało nieprawidłowo pomniejszone

o wartość zużycia technicznego budynków za cały okres ich eksploatacji, które pozwany przy okazji likwidacji szkody oszacował inaczej niż w polisie, a nadto pozwany nieprawidłowo określił zakres szkody i prac koniecznych do jej usunięcia. Pozwany wadliwie ustalił narzuty

i elementy cenotwórcze, zastosował ceny z I kwartału 2021 roku, podczas gdy do szkody doszło w II kwartale, przyjął bezzasadnie metodę gospodarczą oraz pominął podatek VAT. Powód dochodził także zapłaty kwoty 1476 zł tytułem zwrotu kosztów inwentaryzacji miejsca szkody i sporządzenia kosztorysu naprawczego. Powód, na podstawie wydanej opinii, wezwał pozwanego do wypłaty należnego odszkodowania. W odpowiedzi na wezwanie pozwany zakład ubezpieczyciel odmówił wypłaty dalszego odszkodowania (pozew k. 3-9).

W odpowiedzi na pozew z dnia 18 września 2023 roku (data nadania – k. 75) (...) Spółka Akcyjna w W., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego (pełnomocnictwo – k.65), wniosła o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda kosztów procesu, według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu swego stanowiska pozwana podniosła zarzut braku ekwiwalentności świadczeń obu stron zawartej umowy cesji oraz braku legitymacji czynnej powoda. Pozwana zaprzeczyła, by:

- powód nabył skutecznie wierzytelność od poszkodowanego. W związku z zawarciem umowy cesji poszkodowany powinien otrzymać wynagrodzenie, którego powód nie ujawnił, jak również nie wykazał, aby umówione wynagrodzenie zostało wypłacone na rzecz poszkodowanego. Fakt ten uzasadnia przypuszczenie, że jest to najpewniej kwota rażąco zaniżona w stosunku do kwoty dochodzonej w pozwie,

- sporządzony przez pozwanego kosztorys zawierał kwoty zaniżone w stosunku do tych, które pozwoliłyby na przywrócenie budynków do stanu sprzed szkody. Wysokość odszkodowania została ustalona w sposób prawidłowy z uwzględnieniem stopnia zużycia budynków, ustalonego przez strony przy zawieraniu przedmiotowej umowy,

- sporządzona na zlecenie powoda opinia techniczna przedstawiała wysokość szkody odpowiadającą kosztom przywrócenia budynków do stanu sprzed szkody,

- pozwana dokonała wadliwego określenia zakresu i kosztu wykonania prac wymaganych do przywrócenia budynku do stanu sprzed szkody,

- należne poszkodowanie odszkodowanie powinno być wyższe aniżeli wypłacona przez ubezpieczyciela kwota,

- dane zawarte na fakturze VAT nr (...) oraz zasadność poniesienia kosztów

z tego tytułu, w tym zasadne było sporządzenie prywatnej kalkulacji naprawy;

- prawidłowe było zasądzenie odsetek od kwoty głównej od dnia wskazanego

w pozwie, a nie od daty wyrokowania (odpowiedz na pozew k. 62-64v).

W piśmie procesowym z dnia 11 października 2023 roku (data nadania – k. 91) powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W odpowiedzi na zarzut dotyczący braku legitymacji czynnej przedłożył dokument potwierdzenia transakcji tytułem zapłaty za przelew wierzytelności (pismo procesowe - k. 85-89, potwierdzenie realizacji przelewu – k. 90).

W dalszym toku postępowania strony pozostały przy dotychczasowych stanowiskach prezentowanych w pismach procesowych.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

T. M. jest właścicielem gospodarstwa rolnego położonego w (...), gminie J.. W okresie od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2021 roku zawarł

z (...) Spółką Akcyjną w W. umowę obowiązkowego ubezpieczenia budynków i odpowiedzialności cywilnej rolnika, potwierdzoną polisą ubezpieczeniową nr (...). Przedmiotowa umowa obejmowała swoim zakresem m.in. ochronę budynków wchodzących w skład tego gospodarstwa, położonego w miejscowości B.:

- stodoła – suma ubezpieczenia 146.100 zł, zużycie techniczne 40%,

- szopa – suma ubezpieczenia 28.600 zł, zużycie techniczne 62%,

- obora – suma ubezpieczenia 39.100 zł, zużycie techniczne 85%,

- dom jednorodzinny – suma ubezpieczenia 100.000 zł, zużycie techniczne 54%,

- garaż – suma ubezpieczenia 57.800 zł, zużycie techniczne 31%,

- stodoła – suma ubezpieczenia 244.200 zł, zużycie techniczne 20% (polisa k. 15).

Na skutek gradobicia z 24 czerwca 2021 roku, uszkodzeniu uległy wszystkie budynki objęte obowiązkowym ubezpieczeniem rolników (okoliczność bezsporna, nadto: informacje

o szkodzie – k. 24).

Szkoda została zgłoszona przez poszkodowanego w dniu 28 czerwca 2021 roku

i została zarejestrowana pod numerem (...). Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego, pozwane towarzystwo ubezpieczeń w dniu 7 lipca 2021 roku podjęło decyzję o wypłaceniu T. M. z tytułu odszkodowania kwoty 8.347,51 zł, w tym 3.564,13 zł tytułem szkody na budynku składowo-magazynowym, 2.863,42 zł tytułem szkody na domu, 727,32 zł tytułem szkody na garażu, 656,78 zł tytułem szkody na budynku inwentarskim oraz 535,89 zł tytułem szkody na szopie ( podsumowanie zgłoszenia szkody k. 22-23, decyzja

o przyznaniu odszkodowania k. 27).

W dniu 23 czerwca 2023 roku T. M. zawarł z (...) Spółką Akcyjną we W. umowę przelewu wierzytelności, na mocy której przelał na rzecz powoda wierzytelność pieniężną przysługującą mu w stosunku do (...) S.A. tytułem odszkodowania za szkodę w mieniu powstałą w dniu 24 czerwca 2021 roku na skutek wystąpienia zdarzenia ubezpieczeniowego objętego ochroną ubezpieczeniową w ramach umowy ubezpieczenia obowiązkowego, polisa nr (...), likwidowaną przez zakład ubezpieczeń pod numerem (...) (umowa przelewu wierzytelności k. 16-17). O powyższym pozwany został zawiadomiony pismem z 26 czerwca 2023 roku (zawiadomienie o przelewie wierzytelności – 20, potwierdzenie nadania – k. 21).

Przy zawarciu ww. umowy z 23 czerwca 2023 roku T. M. został w sposób wyraźny i zrozumiały pouczony o tym czym jest przelew wierzytelności, jakie są skutki tej umowy, a nadto, że akceptuje cenę nabycia wierzytelności ustaloną z powodem w umowie przelewu wierzytelności i wyczerpuje ona wszelkie roszczenia z tytułu z tytułu przelewu wierzytelności dokonanych ww. umową (oświadczenie T. M. – k. 154).

T. M. z pomocą rodzinny i sąsiadów dokonał częściowej naprawy szkód powstałych w budynkach wchodzących w skład jego gospodarstwa rolnego (zeznania T. M.- k. 132v-133v).

(...) Spółka Akcyjna we W. nie zgadzała się z decyzją zakładu ubezpieczeniowego dotyczącą przyznanego odszkodowania, w związku z czym zleciła firmie (...) we W. sporządzenie prywatnego oszacowania szkody. Zgodnie ze sporządzonym na zlecenie powoda kosztorysem, koszt naprawy uszkodzonych budynków wyniósł 54.843,39 zł brutto, na którą to kwotę złożyły się koszty naprawy: stodoły – 17.522,06 zł, szopy – 2880,19 zł, obory – 8970,49 zł, domu mieszkalnego – 3936,92 zł, garażu – 2177,57 zł, stodoły – k. 19361,90 zł (szacunek szkody k. 37-41, kosztorys – k. 42-53).

(...) we W. za opracowanie i sporządzenie kosztorysu w sprawie (...) wystawił fakturę na rzecz (...) Spółka Akcyjna z siedzibą we W. na kwotę 1.476 zł brutto (dowód: faktura nr (...) k. 55)

Pismem z 29 czerwca 2023 roku (...) Spółka Akcyjna we W. wezwała (...) Spółkę Akcyjną w W. do zapłaty kwoty 46.495,85 zł tytułem dopłaty odszkodowania za szkodę powstałą w budynkach poszkodowanego T. M.. Pismem z 13 lipca 2023 roku (...) Spółka Akcyjna w W. poinformowała powoda, że nie znajduje podstaw uznania roszczenia (dowód: ostateczne przedsądowe wezwanie do zapłaty k. 36, pismo – k. 54)

Z powodu gradobicia w stodole drewnianej, szopie drewnianej, oborze murowanej, garażu i stodole murowanej zostało uszkodzone pokrycie dachowe tj. płyty eternitu falistego. W domu murowanym zostały podziurawione rynny PCV. Zgodnie z cenami obowiązującymi w II kwartale 2021 roku ustalonymi na podstawie ogólnopolskich baz zawartych

w kwartalniku S. dla regionu (...) wartość szkody poszczególnych budynków wyniosła:

- stodoła drewniana (...),21 złotych brutto , pomniejszona o zużycie techniczne 0,42% tj. 7648,95 zł brutto,

- szopa drewniana (...),15 złotych brutto, pomniejszona o zużycie techniczne 0,42%, tj. 1763,71 zł brutto,

- obora murowana 3552,35 złotych brutto, pomniejszona o zużycie techniczne 0,36%, tj. 3539,56 zł brutto,

- dom murowany 2329,56 złotych brutto, pomniejszona o zużycie techniczne 0,21% tj. 2324,67 zł brutto,

- garaż murowany (...),94 złotych brutto, pomniejszona o zużycie techniczne 0,36% tj. 2205,97 zł brutto,

- stodoła murowana (...),60 złotych brutto, pomniejszona o zużycie techniczne 0,31% tj. 3084 zł brutto, co daje łączną kwotę 20.566,86 złotych brutto przy uwzględnieniu stawki 23,60 złotych roboczogodziny.

Kwoty te zostały oszacowane przy uwzględnieniu faktycznego zużycia budynków od momentu powstania odpowiedzialności ubezpieczyciela tj. zawarcia umowy do dnia zaistnienia szkody, uwzględniając cenę robocizny według robotów budowlano-remontowych w regionie (...). Do naprawy pokryć dachowych możliwe było zastosowanie płyt włóknowo-cementowych, które są dopuszczone do sprzedaży na terenie Polski, nie zawierają azbestu i jednocześnie są kompatybilne z istniejącymi na dachu płytami eternitu, co powoduje brak konieczności wymiany pokrycia całości dachu (opinia biegłego z 3 października 2024 roku k. 163-182; kosztorys k. 183-209, opinia uzupełniająca k. 256-258).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie, a wymienionych powyżej, które należało uznać za wiarygodne oraz z dowodu w postaci zeznań świadka T. M.. Ponieważ pozwany zakwestionował w procesie wysokość szkody, dla ustalenia wysokości kosztów niezbędnych do przywrócenia budynków gospodarczych poszkodowanego do stanu sprzed szkody dopuszczono dowód z opinii biegłego sądowego z dziedziny budownictwa ogólnego. Sąd uznał za wiarygodną powyższą opinię, gdyż biegły wyczerpująco zbadał temat zgodnie z tezą dowodową i uzasadnił swoje racje. Sąd w oparciu o opinię ustalił zakres uszkodzeń wynikłych na skutek gradobicia oraz wykonał obliczenia kosztów naprawy skutków uszkodzeń.

Mimo kwestionowania niektórych zagadnień opinii biegłego sądowego przez strony, w ocenie Sądu biegły sądowy w jasny i logiczny sposób wyjaśnił wątpliwości, które poparł szczegółowymi wyliczeniami biorąc pod uwagę dokumenty zawarte w aktach sprawy i aktach szkody oraz na podstawie wiedzy i doświadczenia zawodowego. Biegły ustalił zakres uszkodzeń wynikłych na skutek huraganowego wiatru i gradobicia oraz wykonał obliczenia kosztów naprawy skutków uszkodzeń. Ponadto, biegły w jasny sposób ustosunkował się do wszelkich zastrzeżeń stron, przedstawiając swoje stanowisko w sposób jednoznaczny i kategoryczny. Opinie złożone przez biegłego w niniejszej sprawie były rzetelne, kompletne, wykonane z uwzględnieniem wiedzy specjalistycznej, dlatego Sąd uczynił je podstawą wyrokowania.

Sad uznał zeznania świadka T. M. – poszkodowanego właściciela przedmiotowych budynków za wiarygodne w zakresie opisanych okoliczności związane ze zdarzeniem losowym, które spowodowało szkodę, z przedmiotem i zakresem szkody oraz

z przeprowadzoną przez pozwaną likwidacją szkody.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje

W sprawie niniejszej niekwestionowanym faktem było wystąpienie w dniu 24 czerwca 2021 roku w B. gradobicia, wskutek którego uszkodzeniu uległy budynki należące do T. M.. Bezsporne było także objęcie ochroną ubezpieczeniową poszkodowanego oraz odpowiedzialność pozwanego za przedmiotową szkodę, z uwagi na przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego, na podstawie którego została wypłacona łączna kwota odszkodowania 8347,54 zł.

Należy wskazać, że wbrew twierdzeniom pozwanego, powód posiadał legitymację procesową czynną, która pozwalała mu na dochodzenie roszczenia z tytułu odszkodowania należnego poszkodowanemu. Wynika to z zawartej umowy przelewu wierzytelności z 23 czerwca 2023 roku oraz oświadczeniu poszkodowanego z 23 czerwca 2023 roku o tym, że został w sposób wyraźny i zrozumiały pouczony, czym jest przelew wierzytelności, jakie są skutki tej umowy, a nadto, że akceptuje cenę nabycia wierzytelności ustaloną z powodem

w umowie przelewu wierzytelności i wyczerpuje ona wszelkie roszczenia z tytułu z tytułu przelewu wierzytelności dokonanych ww. umową.

Jak wynika z art. 509 § 1 i 2 k.c. w wyniku przelewu wierzytelności przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który w ten sposób zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Przedmiotem przelewu jest wierzytelność tj. prawo podmiotowe wierzyciela do żądania od dłużnika świadczenia (art. 353 k.c.). Wobec tego, w wyniku umowy przelewu, powód wszedł we wszelkie prawa i obowiązki wynikające z tytułu odszkodowania dotyczącego uszkodzenia budynków należących do T. M.. Załączone do akt sprawy umowy przelewu wierzytelności zawierają wszystkie essentiallia negotii. z treści dokumentu jasno wynika, że strony umowy wyraziły zgodną wolę dokonania przelewu określonej wierzytelności – wskazując jej źródło, wysokość, strony, a także wynagrodzenie należne zbywcy. Brak jest jakichkolwiek przesłanek do twierdzenia, że rzeczywistym zamiarem stron było ustanowienie pełnomocnictwa, a nie przeniesienie wierzytelności.

Zdaniem Sądu Rejonowego, nie jest warunkiem skutecznego zawarcia umowy przelewu wierzytelności zapłata ceny w wykonaniu tej umowy a do wykonania bądź niewykonania zobowiązań z umów wzajemnych mają zastosowanie przepisy art. 487-489 k.c., a nie art. 89 k.c. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 stycznia 2005 roku, sygn. akt II CK 343/04, LEX nr (...)). Umowa zawarta pomiędzy powodem, a osobą trzecią miała charakter odpłatnego przelewu wierzytelności i została wykonana zgodnie z jej postanowieniami. Fakt, że poszkodowany nie rozumiał jego skutków, co wynika ze złożonych przez niego w sprawie niniejszej zeznań, mimo złożenia pisemnego oświadczenia przeciwnej treści nie stanowi skutecznej podstawy do zakwestionowania jego ważności ani charakteru prawnego, zwłaszcza, że nie zostało złożone przez poszkodowanego oświadczenie

o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli, złożonego drugiej osobie pod wpływem błędu. W konsekwencji należy stwierdzić, że zawarta umowa jest ważna, skuteczna i wywołuje przewidziane przez prawo skutki w postaci zmiany wierzyciela. Sąd nie ma podstaw do jej zakwestionowania ani do nadawania jej innego znaczenia, niż wynika to z jej literalnego brzmienia i rzeczywistego wykonania przez strony.

Kwestią sporną była także podnoszona przez stronę powodową zaniżona kwota wypłaconego odszkodowania.

Zgodnie z art. 59 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczonym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych rolnik jest obowiązany zawrzeć umowę ubezpieczenia budynku wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego, zwanego dalej „budynkiem rolniczym”, od ognia i innych zdarzeń losowych. Budynkiem rolniczym jest obiekt budowlany o powierzchni powyżej 20 m 2 określony w art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane, będący w posiadaniu rolnika, czyli obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach.

Zgodnie z art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych z tytułu ubezpieczenia budynków rolniczych przysługuje odszkodowanie za szkody powstałe w budynkach na skutek zdarzeń losowych w postaci: ognia, huraganu, powodzi, podtopienia, deszczu nawalnego, gradu, opadów śniegu, uderzenia pioruna, eksplozji, obsunięcia się ziemi, tąpnięcia, lawiny lub upadku statku powietrznego.

W myśl zaś art. 68 tej ustawy, wysokość szkody ustala się, z uwzględnieniem art. 69, na podstawie:

1) cenników stosowanych przez zakład ubezpieczeń; ustalenie wysokości szkody na podstawie tych cenników następuje w każdym przypadku niepodejmowania odbudowy, naprawy lub remontu budynku;

2) kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie

z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia; jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej, uwzględnia się również faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody.

W przypadku ubezpieczeń budynków rolniczych sumę ubezpieczenia ustala odrębnie dla każdego z budynków przez ubezpieczający z zakładem ubezpieczeń i może ona, zgodnie

z treścią art. 70 ust. 1 i 2 ww. ustawy, odpowiadać:

1) wartości rzeczywistej tego budynku – wartość w stanie nowym w dniu zawarcia umowy pomniejszona o stopień zużycia budynku rolniczego;

2) nowej – w odniesieniu do budynków nowych oraz takich, których stopień zużycia w dniu zawarcia umowy ubezpieczenia nie przekracza 10%.

Należy dodatkowo wskazać, że w obowiązkowych ubezpieczeniach mienia odszkodowanie wypłaca się w kwocie odpowiadającej wysokości szkody, nie większej jednak od sumy ubezpieczenia ustalonej w umowie (art. 13 ust. 3).

Mając powyższe na uwadze wskazać więc należy, że wysokość szkody ustala się na podstawie kosztorysu wystawionego przez podmiot dokonujący odbudowy lub remontu budynku, odzwierciedlającego koszty związane z odbudową lub remontem, określone zgodnie z obowiązującymi w budownictwie zasadami kalkulacji i ustalania cen robót budowlanych - przy uwzględnieniu dotychczasowych wymiarów, konstrukcji, materiałów i wyposażenia.

W tej sytuacji ustawodawca przewiduje również, że jeżeli suma ubezpieczenia została ustalona według wartości rzeczywistej (a tak było w niniejszej sprawie), uwzględnia się faktyczne zużycie budynku od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody. Ustawodawca nie sprecyzował przy tym, czy uwzględnienie dalszego zużycia budynku ma polegać na każdoczesnym zmniejszeniu odszkodowania o współczynnik zużycia, które nastąpiło od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności, czy też raczej na dalszym zmniejszeniu sumy ubezpieczenia, która uwzględniała współczynnik zużycia budynku jedynie do dnia zawarcia umowy.

Poszkodowany w sprawie niniejszej dokonał remontu zniszczonych na skutek gradobicia budynków, co potwierdzają nie tylko jego zeznania, ale także dołączone do akt sprawy dowody (k. 139-152). Należne mu odszkodowanie mogło zatem zostać pomniejszone wyłącznie o stopień zużycia w czasie od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności ubezpieczyciela do dnia szkody (por. wyrok SN z 16 października 2019 r., II CSK 437/18, LEX nr 2728609).

Biegły w niniejszym postępowaniu ustalił stopień faktycznego zużycia budynku

w okresie od dnia rozpoczęcia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń do dnia powstania szkody tj. od 1 stycznia 2021 r. do 24 czerwca 2021 r. dla budynków: stodoły drewnianej - 0,42%, szopy drewnianej - 0,42%, obory murowanej - 0,36%, domu - 0,21%, garażu - 0,36%,

stodoły - 0,31%.

Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd uznał, że powyższe powództwo zasługuje na uwzględnienie. Kosztorysy przedstawione przez strony mają jedynie charakter pomocniczy,

a więc niezbędne było zasięgnięcie opinii biegłego sądowego. Biegły wskazał dwa sposoby obliczenia szkody przy uwzględnieniu stopnia zużycia budynków o prawidłowej gospodarce remontowej od wybudowania do dnia powstania szkody oraz z uwzględnieniem zużycia technicznego budynku w czasie trwania umowy ubezpieczeniowej

Sąd Rejonowy za właściwy sposób obliczania szkody uznał sposób obliczenia wartości szkody z uwzględnieniem zużycia technicznego budynku od daty zawarcia umowy ubezpieczenia. Nieuwzględnienie kosztów zużycia technicznego prowadziłoby do bezpodstawnego wzbogacenia powoda, z uwagi na wymianę zużytych materiałów na nowe nastąpiłoby podwyższenia wartości budynku na koszt pozwanego. Sposób obliczania odszkodowania, uwzględniające dwukrotnie stopień zużycia ubezpieczonych budynków, czyli w sytuacji określenia sumy ubezpieczenia i określeniu wysokości odszkodowania, jest natomiast nieuczciwy. Zakład (...) zawierając z ubezpieczonym umowę określa wartość budynku i procentowy stopień jego zużycia, a na tej podstawie sumę ubezpieczenia. Ponowne obliczenie zużycia i dodawanie go do zużycia całkowitego oznaczałoby obniżanie już obniżonej sumy ubezpieczenia i co za tym idzie sumę odszkodowania za szkodę. Najwłaściwszym sposobem obliczania stopnia zużycia technicznego budynków jest uwzględnienie zużycia z czasu trwania umowy. Suma ubezpieczenia będąca granicą wysokości odszkodowania uwzględnia już zużycie całkowite budynku i ponownej jego wliczane jest jedynie próba obniżenia odszkodowania z tytuł powstałej szkody.

W oparciu o powyższe rozważenia, zasadnym było przyjęcie wariantu podanego przez biegłego, z uwzględnienia zużycia technicznego budynków, które miało miejsce od dnia rozpoczęcia ochrony ubezpieczeniowej do dnia szkody.

Wskazać należy, że w piśmie procesowym pozwanej z 15 stycznia 2025 roku powołała się na poglądy Sądu Najwyższego wyrażone w wyroku z 11 maja 2023 roku, sygn. II NSNc 64/23, w uchwale z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. III CZP 71/15, nie dostrzegając jednak, że dotyczyły one ustalenia wysokości szkody w razie niepodjęcia odbudowy, naprawy lub remontu budynku wchodzącego w skład gospodarstwa rolnego.

W orzecznictwie sądowym, w przypadku dokonania odbudowy, naprawy lub remontu budynku dominuje pogląd, że nie uwzględnia się wówczas w kosztorysie odbudowy, naprawy lub remontu stopnia zużycia budynku ustalonego na potrzeby określenia sumy ubezpieczenia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 października 2016 r., IV CSK 44/16, Lex nr 2201579, wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 16 stycznia 2018 r., I ACa 253/17, Lex nr (...), wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 10 lutego 2017 r.,

I ACa (...)/16, Lex nr 2295742, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 21 sierpnia 2013 r., I ACa 748/13, Lex nr (...)).

Podsumowując łączny koszt remontu wszystkich budynków objętych ubezpieczeniem z uwzględnieniem zużycia technicznego budynku podczas trwania umowy wyniósł 20.566,86 złotych brutto w tym: budynku stodoły drewnianej 7648,95 zł brutto, szopy drewnianej 1763,71 zł brutto, obory murowanej 3539,56 zł brutto, domu murowanego 2324,67 zł brutto, garażu 2205,97 zł brutto, stodoły murowana 3084 zł brutto.

Zatem biegły ustalił koszt przywrócenia uszkodzonych budynków na kwotę 20.566,86 złotych, a w ramach przeprowadzonego postępowania likwidacyjnego dotychczas wypłacono 8.347,54 złotych, to powodowi przysługiwała różnica pomiędzy tymi dwoma wartościami, czyli 12.219,32 złotych, przy czym skoro powód w toku niniejszego postępowania dochodził kwoty 8.525 złotych, czyli niższej, to Sąd będąc związany sformułowanym żądaniem nie mógł orzec ponad żądanie.

Poza kwotą żądania głównego powodowi przysługiwały także odsetki ustawowe za opóźnienie liczone za okres od 29 lipca 2021 roku do dnia zapłaty, uznając że z uwagi na brak spełnienia świadczenia pieniężnego w terminie wynikającym z art. 817 § 1 k.p.c., powodowi w oparciu o treść art. 481 § 1 k.p.c. przysługiwały odsetki ustawowe za opóźnienie.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy zgłoszenie szkody miało miejsce 28 czerwca 2021 roku, a zatem termin trzydziestu dni upłynął 28 lipca 2021 roku. Oznacza to, że od dnia następnego, czyli 29 lipca 2021 roku pozwany pozostawał w opóźnieniu.

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

W pozostałym natomiast zakresie tj. do kwoty 1476 zł powództwo podlegało oddaleniu jako bezzasadne. W ocenie Sądu powód nie mógł skutecznie domagać się zwrotu poniesionych wydatków w związku ze sporządzeniem na jego zlecenie kalkulacji szkody, gdyż jako przedsiębiorca zawodowo zajmujący się skupem wierzytelności przysługującym przeciwko zakładom ubezpieczeń winien dysponować narzędziami pozwalającymi mu na ustalenie wartości szkody. Brak podstaw jest ku temu, aby obowiązek ponoszenia kosztów związanych z prowadzonym modelem działalności gospodarczej przerzucać na ubezpieczyciela. Sąd uznał, że doprowadzenie do sytuacji, w której ubezpieczyciel jest zobowiązany ponosić dodatkowe koszty należy traktować jako naruszenie obowiązku minimalizacji szkody, jaki wynika z treści art. 16 ustawy z dnia 22 maja 2003 roku

o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (tekst jednolity Dz.U.2025.367). Powód przedłożył fakturę opiewającą na kwotę 1.467 złotych brutto, ale nie udowodnił, by jako podmiot zajmujący się skupem wierzytelności z tytułu odszkodowań z tytułu szkód w mieniu,

w ramach prowadzonej działalności gospodarczej nie posiadał wystarczających kompetencji do wyceny szkody w ramach własnych starań.

O kosztach procesu, w punkcie 3. (trzecim) wyroku, Sąd orzekł w oparciu o art. 100 kpc. Zgodnie z powyższym przepisem, w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

W niniejszej sprawie strona powodowa wygrała proces w 85,20%, zaś pozwana

w 14,80%.

Na koszty procesu poniesione po stronie powodowej złożyły się: opłata od pozwu

w kwocie 750 złotych (k. 56a), 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa profesjonalnemu pełnomocnikowi (k. 13), wykorzystana zaliczka w kwocie 700 złotych (k. 137, 213) oraz wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 3.600 złotych, ustalone na podstawie §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 z późn. zm.) – łącznie 5.067 zł. Należny zwrot kosztów powódce wynosił zatem 4.317,08 zł (85,20% z 5.067 zł).

Na koszty procesu po stronie pozwanej złożyła się kwota 3600 złotych tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, ustalona na podstawie §2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 z późn. zm.), 17 złotych tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa pełnomocnikowi profesjonalnemu (k. 60) oraz wykorzystana zaliczka w kwocie 700 złotych (k. 136, 213) – łącznie 4.317 złotych. Należny zwrot kosztów stronie pozwanej wynosi zatem 638,92 zł (14,80% z 4.317 zł).

Po wzajemnej kompensacji Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.678,16 zł (4.317,08 - 638,92 zł), o czym orzekł w punkcie 3. (trzecim) wyroku. Na podstawie art. 98 § 1 1 k.p.c. od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od daty uprawomocnienia się wydanego orzeczenia do dnia zapłaty.

W sprawie niniejszej zostały poniesione wydatki tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Radomiu, na które złożyło się wynagrodzenie biegłego w łącznej kwocie 1.710,42 zł (k. 213, 259). Zgodnie z art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w takiej sytuacji Sąd obowiązany był rozstrzygnąć

o obowiązku zwrotu tych kosztów stosując odpowiednio przepis art. 113 wskazanej ustawy. Mając na uwadze treść art. 113 ust. 1 wskazanej ustawy oraz obowiązek odpowiedniego zastosowania zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu, Sąd uznał, że również w zakresie zwrotu wydatków Skarbu Państwa ich poniesienie przez strony powinno zostać stosunkowo rozdzielone stosownie do wyniku procesu. Z uwagi na fakt, że powódka przegrała niniejszy proces w 14,80%, a pozwana w 85,20%, Sąd nakazał ściągnąć od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Radomiu kwotę 253,14 zł (14,80% z 1.710,42 zł), zaś od pozwanej kwotę 1 457,28 zł (85,20% z 1.710,42 zł) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa, o czym orzekł odpowiednio w punktach

4. (czwartym) i 5. (piątym) wyroku.

asesor sądowy U. F.

(…)

dnia 9 grudnia 2025 roku asesor sądowy U. F.