descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 742/24

Uzasadnienie

wyroku z dnia 15 maja 2025 roku

Pozwem wniesionym 5 września 2024 r. (data nadania w placówce operatora pocztowego) G. K. wniósł o zasądzenie od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. kwoty 10.030,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 10 maja 2024 r. Ponadto, powód wniósł o zasądzenie od strony pozwanej kosztów procesu według norm prawem przepisanych.

Uzasadniając swoje żądanie powód wskazał, że 18 września 2019 r. zawarł ze stroną pozwaną umowę kredytu gotówkowego jako konsument. Na podstawie powyższej umowy powodowi został udzielony kredyt w wysokości 68.660,57 zł. Zgodnie z postanowieniami umowy kredytu strona pozwana udzieliła powodowi kredytu na 48 miesięcy, wysokość odsetek umownych została określona na kwotę 7452,75 zł, prowizja na kwotę 2577,25 zł, a składka ubezpieczeniowa na kwotę 5416,32 zł.

Powód wskazał, że pismem z 26 kwietnia 2024 r. - oświadczeniem w trybie art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego - strona pozwana została poinformowana o wadliwości wyliczenia i wskazania całkowitej kwoty do zapłaty oraz rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania kredytu, nadto, błędnego naliczania odsetek nie tylko od całkowitej kwoty kredytu. Jednocześnie powód złożył stronie pozwanej oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego oraz wezwał do zwrotu pobranych przez stronę pozwaną kosztów kredytu w postaci prowizji oraz odsetek. Na dochodzoną pozwem kwotę składa się: prowizja – 2577,25 zł oraz odsetki – 7453,75 zł.

W odpowiedzi na pozew (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Strona pozwana wskazała, że zaprzecza jakoby treść zawartej umowy kredytu o kredyt konsolidacyjny nie spełniała wszystkich wymogów wskazanych w ustawie o kredycie konsumenckim, ponadto pozwana zaprzeczyła, aby doszło do skutecznego złożenia oświadczenia w trybie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, a także by powód udowodnił, że RRSO i całkowita kwota do zapłaty zostały nieprawidłowo wyliczone. Strona pozwana przyznała, że 18 września 2019 r. zawarła z G. K. umowę o kredyt gotówkowy. Strona pozwana podniosła jednakże, że w sposób prawidłowy wskazała w umowie kredytu wysokość RRSO oraz całkowitą kwotę do zapłaty. Zdaniem strony pozwanej zgodnie z obowiązującymi przepisami może naliczać oprocentowanie od całej kwoty udzielonego kredytu, włącznie z kwotą przeznaczoną - zgodnie z umową - na zapłatę kosztów kredytu. Strona pozwana podała, że nie zostały naruszone obowiązki określone w ustawie o kredycie konsumenckim i nie zostały spełnione przesłanki uzasadniając skorzystanie z sankcji kredytu darmowego.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Dnia 18 września 2019 roku G. K. zawarł z (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę o kredyt gotówkowy nr (...) w wysokości 68.660,57 zł. Kredyt miał być spłacany w 48 równych ratach kapitałowo-odsetkowych nie później niż do 20. dnia każdego miesiąca w wysokości 1585,69 zł. Oprocentowanie kredytu liczone było według stopy stałej, która wynosiła 4,99% w stosunku rocznym.

W umowie wskazano, że całkowita kwota do spłaty tj. suma całkowitego kosztu kredytu i całkowitej kwoty kredytu wynosiła 76.113,32 zł. Prowizja wynosiła 2577,25 zł. Odsetki z tytułu udzielonego kredytu wynosiły 7452,75 zł. Koszty ubezpieczenia wskazanego w umowie jako zabezpieczenie kredytu za cały okres obowiązywania umowy wynosiły 5416,32 zł. Stopa oprocentowania kredytu w dniu zawarcia umowy wynosiła 14% w stosunku rocznym. RRSO wynosiło 11,83%. Integralną część umowy kredytu gotówkowego stanowił wzór formularza oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Zgodnie z § 5 ust. 1 i 2 umowy o kredyt gotówkowy, G. K. jako kredytobiorca mógł bez podania przyczyny odstąpić od umowy w terminie 14 dni kalendarzowych od dnia zawarcia umowy poprzez złożenie (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. pisemnego oświadczenia o odstąpieniu od umowy.

Dowód: umowa o kredyt gotówkowy k. 16-19; dyspozycja wypłaty kredytu k. 20; oświadczenie o odstąpieniu od umowy o kredyt gotówkowy k. 20v, wniosek o udzielenie kredytu k. 107-108.

W dniu 14 czerwca 2023 r. G. K. spłacił kredyt gotówkowy nr (...) . W okresie od 18 września 2019 r. o 14 czerwca 2023 r. kredytobiorca zapłacił bankowi kapitał od ww. kredytu w łącznej wysokości 68.660,57 zł, odsetki umowne od ww. kredytu w łącznej wysokości 7791,59 zł., odsetki karne od ww. kredytu w łącznej wysokości 9,84 zł.

Dowód: historia spłaty kredytu k. 22-23.

Pismem z 26 kwietnia 2024 r. G. K. złożył (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego w oparciu o art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Wskazał, że bank naruszył art. 30 ust. 1 pkt 7 oraz art. 5 pkt 5, 7, 8 i pkt 12 w zw. z art. 25 ust. 1 pkt 1 wskazanej ustawy; dalej art. 37 ust. 1 pkt 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 15; art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 w zw. z art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim oraz art. 30 ust. 1 pkt 16 w zw. z art. 48 ust. 2 tej samej ustawy. Jednocześnie z uwagi na powyższe G. K. wskazał, że wszystkie dokonane przez niego wpłaty z tytułu umowy ponad raty kapitałowe stanowią świadczenie nienależnie i winny być zwrócone w całości. Jednocześnie kredytobiorca wezwał bank do zapłaty kwoty 10.031,00 zł w terminie do dnia 10 maja 2024 r.

Dowód: oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego k. 24-25.

Pismem z 9 maja 2024 r. (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wskazała, że nie stwierdziła podstaw do skorzystania przez G. K. z sankcji kredytu bankowego wskazując, że zawarta umowa kredytu nie zawiera klauzul naruszających przepisy ustawy o kredycie konsumenckim.

Dowód: odpowiedź na reklamacje k. 26-27.

Przedstawiony wyżej stan faktyczny był zasadniczo bezsporny. Spór w sprawie sprowadza się bowiem do oceny prawnej postanowień umowy kredytu oraz zasadności i skuteczności złożonego przez powoda oświadczenia o sankcji kredytu darmowego. Sąd ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowody z wyżej wymienionych dokumentów prywatnych (w tym kserokopii) oraz dowód z przesłuchania powoda. Fakt zawarcia przez strony umowy kredytu został przyznany przez stronę pozwaną.

Sąd zważył, co następuje

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Powód zawarł z pozwanym bankiem umowę o kredyt gotówkowy (art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe). Powyższa umowa jest umową o kredyt konsumencki w rozumieniu treści art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (dalej u.k.k.) Kredytem konsumenckim jest bowiem kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Przepis art. 22 1 k.c. pod pojęciem konsumenta wskazuje osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

W myśl art. 3 ust. 2 u.k.k. umową o kredyt konsumencki jest również umowa kredytu w rozumieniu przepisów Prawa bankowego. Przepis art. 78a ustawy - Prawo bankowe ustala relacje między przepisami tej ustawy i przepisami ustawy o kredycie konsumenckim w sytuacji, w której bank udziela kredytu lub pożyczki pieniężnej na podstawie umowy mającej w świetle przepisów u.k.k. charakter kredytu konsumenckiego. Stanowi bowiem, że przepisy ustawy - Prawo bankowe stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami u.k.k., w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie. Z regulacji tej wynika zatem, że kredyt konsumencki udzielany przez banki podlega przede wszystkim przepisom u.k.k., do której odsyła ten przepis, mimo że ustawa o kredycie konsumenckim nie reguluje w sposób wyczerpujący umów kredytu konsumenckiego udzielanego przez banki.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy - Prawo bankowe przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji. Ustawowym wymogiem umowy jest określenie zasad i terminu spłaty, wysokości oprocentowania i warunków jego zmiany, warunków rozwiązania umowy. W przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu bank może wypowiedzieć umowę.

Dokonując oceny zebranych dowodów oraz oceny prawnej Sąd uznał, że powództwo zasługuje na uwzględnienie.

Zastosowanie tzw. sankcji kredytu darmowego dopuszczalne jest w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c u.k.k. Konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca wówczas kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

W pierwszej kolejności należy ocenić podniesiony przez stronę pozwaną zarzut złożenia przez powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego po upływie rocznego terminu. Zarzut ten jest oczywiście chybiony. Według strony pozwanej „wykonanie umowy” na gruncie art. 45 ust. 5 u.k.k. oznacza uruchomienie kredytu czyli wypłatę przez kredytodawcę udostępnionej kwoty kredytu na rzecz kredytobiorcy. Stanowisko takie jest niezasadne, bowiem by doszło do wykonania umowy kredytu, to świadczenia muszą zostać spełnione przez obydwie strony. Termin ustawowy „wykonanie umowy” w rozumieniu art. 45 ust. 5 u.k.k. powinien być wykładany jako zrealizowanie wszystkich obowiązków wynikających z umowy przez obydwie jej strony, a zatem również kredytobiorcę. W konsekwencji, termin roczny na zrealizowanie uprawnienia przez konsumenta liczony będzie od momentu spłacenia przez kredytobiorcę całości kredytu, niezależnie od tego, czy spłata kredytu realizowana jest terminowo (zob. wyrok SA w Gdańsku z 8.10.2021 r., I ACa 59/21, LEX nr 3322549.). Umowa kredytu, uregulowana w art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, jest umową dwustronnie zobowiązującą. Kredytodawca wykonuje swoje zobowiązanie udostępniając kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie określoną kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z oddanych mu do dyspozycji środków pieniężnych na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W sprawie niniejszej, wobec całkowitej spłaty kredytu przez powoda w dniu 14 czerwca 2023 roku, roczny termin prekluzyjny do złożenia oświadczenia z art. 45 ust. 5 u.k.k. o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego mógł upłynąć dopiero w dniu 14 czerwca 2024 roku. Oświadczenie powoda o sankcji kredytu darmowego, doręczone pozwanemu bankowi w kwietniu 2024 r. zostało zatem złożone z zachowaniem rocznego terminu z art. 45 ust. 5 u.k.k.

Powód wywodząc swoje roszczenie wskazał m.in. na naruszenie przez bank przy zawieraniu umowy przepisu art. 30 ust. 1 pkt 10 i 16 w zw. z art. 49 ust. 1 w/w ustawy przez nieokreślenie w sposób precyzyjny i wyczerpujący warunków zmiany kosztów kredytu.

W ocenie sądu zarzut ten jest słuszny. Kredytodawca naruszył obowiązek określony w wyżej przytoczonym przepisie ustawy o kredycie konsumenckim, stosownie do którego umowa o kredyt konsumencki powinna zawierać informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

Z powyższego wynika, że na kredytodawcy ciąży obowiązek wskazania w umowie skonkretyzowanych warunków, w jakich dojdzie do zmiany kosztów kredytu. Chodzi tu o konkretne parametry, z odniesieniem do obiektywnych mierników. Zdaniem Sądu określone w § 9 przedmiotowej umowy warunki zmiany opłat i prowizji są nieostre i dają pozwanemu - kredytodawcy szerokie uprawienie do modyfikowania zobowiązania. W ocenie Sądu, zakres uprawnień banku nie wypełnia wymogu obowiązków informacyjnych zakreślonych w art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k. Konsument nie jest bowiem w stanie ustalić, w jaki sposób może zmienić się zakres jego zobowiązania. Przyjęte przez pozwanego kryteria nie chronią słabszej strony umowy - konsumenta, przed arbitralnymi decyzjami kredytodawcy. Nie można tracić z pola widzenia, że obowiązek informacyjny jest wypełniony wtedy, kiedy wymagane elementy umowy są przedstawione w sposób jednoznaczny i konkretny. Stąd też, zdaniem Sądu należało uznać, że pozwany nie wypełnił obowiązku jaki nakłada na niego art. 30 ust. 1 pkt 10 u.k.k., w zakresie konieczności wskazania konkretnych warunków, na podstawie których może dojść do zmiany wysokości tabeli opłat i prowizji.

Powyższe aktualizowało podstawę do skorzystania z sankcji kredytu darmowego, uregulowanej w art. 45 u.k.k. Reasumując, podkreślić należy, iż do oceny skuteczności skorzystania z sankcji kredytu darmowego wystarczające jest wykazanie jednego z naruszeń, o których mowa w przepisie art. 45 u.k.k. ( patrz: wyrok TSUE z dnia 13.02.2025r. sprawa C-472/23).

W konsekwencji należało uznać pełną kwotę dochodzonego roszczenia za świadczenia nienależne i podlegające zwrotowi na podstawie art. 410 § 2 k.c. w zw. z art. 405 k.c. Kwota żądana przez powoda nie była kwestionowana przez pozwanego - a nadto wynika z zaświadczenia pozwanego banku (historia spłaty kredytu – k. 22-23). Odsetki zostały zasądzone również zgodnie z żądaniem pozwu na mocy art. 481 k.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł, na podstawie art. 98 § 1 k.p.c. zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Strona pozwana przegrała sprawę w całości, zatem Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 4367 zł, na którą złożyły się kwoty: 750 zł opłaty od pozwu, 3600 zł wynagrodzenia pełnomocnika procesowego (§ 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Stosownie do art. 98 §1 1 k.p.c. Sąd uwzględnił ustawowe odsetki za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku.

J., 29 maja 2025 r. sędzia Joanna Schreiber

(...)

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)