descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C (...)

Uzasadnienie wyroku z dnia 17 października 2024 roku

sporządzone w trybie art. 505 8 § 4 k.p.c.

Powód M. J. w dniu 22 marca 2023 roku (data nadania pozwu w placówce pocztowej – k. 41) wniósł przeciwko (...) Spółce Akcyjnej z siedzibą w W. pozew domagając się zasądzenia od strony pozwanej na jego rzecz kwoty 1499 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 11 września 2019 roku do dnia zapłaty, a ponadto zasądzenia kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powód podał, że dochodzona pozwem kwota wynika z umowy najmu pojazdu zastępczego z dnia 5 lipca 2019 roku zawartej w ramach prowadzonej przez powoda działalności gospodarczej z poszkodowanym M. K.. Powód wskazał,

że roszczenie objęte niniejszym powództwem było przedmiotem zawezwania do próby ugodowej przed Sądem Rejonowym dla miasta stołecznego Warszawy sygn. akt VIII GCo 3011/22. Stawka za dobę najmu wynosiła 246 zł brutto (200 zł netto). Czas najmu wyniósł 35 dni. Łączny koszt najmu wyniósł 8610 zł brutto. Następnie powód i poszkodowany zawarli umowę cesji, mocą której powód nabył wierzytelność z tytułu szkody, za którą odpowiedzialność ponosi strona pozwana. Powód wystawił fakturę VAT z dnia 12 sierpnia 2019 roku za najem pojazdu zastępczego. Decyzją z dnia 27 sierpnia 2019 roku strona pozwana wypłaciła powodowi kwotę 1107 zł obejmującą 12 dni najmu pojazdu zastępczego przy stawce 75 zł netto (92,25 brutto) za dzień. Odwołanie się powoda od decyzji strony pozwanej nie przyniosło rezultatu. Powód zaznaczył, że dochodzona kwota stanowi jedynie część roszczenia.

W dniu 21 kwietnia 2023 roku (k. 43) Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Jastrzębiu-Zdroju wydał nakaz zapłaty pod sygn. akt I Nc (...).

Pozwana złożyła sprzeciw od nakazu zapłaty (k. 49-51), wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

Pozwana w całości zakwestionowała roszczenie powoda podnosząc jednocześnie zarzut przedawnienia roszczenia. Zakwestionowała także przyjętą przez powoda stawkę najmu, podnosząc naruszenie obowiązku minimalizacji szkody wobec nieskorzystania z propozycji najmu pojazdu zastępczego złożonej przez pozwanego ubezpieczyciela. Pozwana podniosła również zarzut braku zasadności najmu pojazdu zastępczego przez 35 dni, wskazując, że szkoda została zakwalifikowana jako całkowita i uzasadniony czas najmu powinien trwać do dnia wypłaty odszkodowania z tego tytułu, z uwzględnieniem okresu niezbędnego na zakup nowego samochodu.

Sąd ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie zaoferowanych przez strony dokumentów prywatnych, zeznań świadków M. K. i I. K., opinii biegłego do spraw motoryzacji P. C..

Sąd zważył, co następuje (w trybie art. 505 8 § 4 k.p.c.).

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.

W pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że odpowiedzialność strony pozwanej podlegała ocenie na podstawie art. 9 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych oraz art. 822 § 1 k.c., zgodnie z którymi umowa ubezpieczenia obowiązkowego odpowiedzialności cywilnej obejmuje odpowiedzialność cywilną podmiotu objętego obowiązkiem ubezpieczenia za szkody wyrządzone czynem niedozwolonym oraz wynikłe z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, o ile nie sprzeciwia się to ustawie lub właściwości (naturze) danego rodzaju stosunków, a ubezpieczyciel zobowiązany jest do zapłacenia odszkodowania za szkody wyrządzone osobom trzecim, wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosi ubezpieczony. Ponadto stosownie do art. 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych z ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych przysługuje odszkodowanie, jeżeli posiadacz lub kierujący pojazdem mechanicznym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z ruchem tego pojazdu szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia. Zasada odpowiedzialności odszkodowawczej znajduje natomiast swoją podstawę w art. 436 § 2 k.c.

W przedmiotowej sprawie poza sporem pozostawał fakt odpowiedzialności co do zasady strony pozwanej za szkodę powstałą w związku ze zdarzeniem z dnia 4 lipca 2019 roku na skutek którego doszło do uszkodzenia należącego do poszkodowanego pojazdu marki O. (...). Bezsporna była zatem co do zasady odpowiedzialność strony pozwanej za szkodę obejmującą koszty najmu pojazdu zastępczego. Spór dotyczył wysokości kosztów najmu pojazdu zastępczego, to jest wysokości dobowej stawki najmu oraz uzasadnionego czasu najmu. Ponadto pozwana podniosła zarzut przedawnienia, którego uwzględnienie czyniłoby powództwo bezzasadnym bez potrzeby dalszego badania innych kwestii dotyczących zasadności powództwa.

Dlatego w pierwszej kolejności należy odnieść się do tego ostatniego z wymienionych zarzutów. W tym zakresie trzeba wskazać, że zgodnie z art. 819 § 3 k.c. kwestia przedawnienia rozpoznawanego roszczenia jest uregulowana w art. 442 1 § 1 i 2 k.c. Zgodnie z tymi przepisami roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (§ 1). Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§ 2).

Poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia w dniu powstania szkody, to jest 4 lipca 2019 roku. Ostateczna decyzja uznająca roszczenie powoda została wydana w dniu 27 sierpnia 2019 roku (k. 21), Szkoda nie wynikła ze zbrodni lub występku, więc termin przedawnienia wynosi 3 lata. Wobec powyższego roszczenie przedawniłoby się w dniu 31 grudnia 2022 roku (art. 118 zd. 2 k.c.). Jednakże w niniejszej sprawie nie doszło do przedawnienia roszczenia, gdyż dnia 27 czerwca 2022 r. powód skutecznie złożył wniosek o zawezwanie do próby ugodowej obejmującej roszczenie dochodzone w niniejszej sprawie (k. 94-127), co zgodnie art. 123 § 1 pkt 2 k.c. doprowadziło do przerwania biegu przedawnienia. W konsekwencji po zakończeniu postępowania wywołanego zawezwaniem do próby ugodowej, co miało miejsce 4 listopada 2022 r. (k. 152), bieg przedawnienia rozpoczął biec na nowo (art. 124 k.c.). Przy czyn zauważyć trzeba, że pełnomocnik powoda stawiła się na posiedzenie w dniu 4 listopada 2022 r., co w ocenie sądu świadczy o braku pozorności zawezwania do próby ugodowej. Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 22 marca 2023 roku (k. 41), a więc przed upływem przedawnienia.

Mając powyższe na uwadze, w dalszej kolejności należy odnieść się do sporu dotyczącego wysokości kosztów najmu, to jest uzasadnionej stawki dobowej najmu i uzasadnionego czasu najmu. Powód ustalił bowiem wysokość odszkodowania z tytułu najmu pojazdu zastępczego na kwotę 8610 zł brutto, przyjmując stawkę dzienną najmu w kwocie 200 zł netto (246 zł brutto) i 35 dni najmu, natomiast pozwana uwzględniła i wypłaciła mu kwotę 1107 zł, przyjmując stawkę dzienną najmu w kwocie 75 zł netto (92,25 brutto) i okres najmu 12 dni.

Odnosząc się w pierwszej kolejności do stawki najmu pojazdu zastępczego przypomnieć należy, iż w myśl art. 361 § 2 k.c., w braku odmiennego przepisu ustawy lub postanowienia umowy, naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono. Szkoda jest rozumiana jako utrata lub zmniejszenie aktywów, bądź powstanie lub zwiększenie pasywów osoby poszkodowanej. Przy ustaleniu szkody stosuje się ogólne zasady prawa odszkodowawczego, choć odszkodowanie należne od ubezpieczyciela odpowiedzialności cywilnej zawsze wypłaca się w pieniądzu. Zasadą jest całkowita kompensata doznanego uszczerbku, wykluczone jest jednak nieuzasadnione wzbogacenie poszkodowanego. Stosownie do art. 361 § 1 k.c., zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła (adekwatny związek przyczynowy). Normalny związek przyczynowy zachodzi wtedy, gdy w danym układzie stosunków i warunków oraz w zwyczajowym biegu rzeczy, bez zaistnienia szczególnych okoliczności, szkoda jest rezultatem typowym, w zwykłej kolejności rzeczy, a więc nie będącym rezultatem jakiegoś zupełnie wyjątkowego zbiegu okoliczności.

Wypożyczenie samochodu zastępczego w niniejszej sprawie pozostawało w normalnym związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym. Samochód poszkodowanego uległ uszkodzeniu, które wymagało naprawy i pozostawienia samochodu w tym celu w warsztacie naprawczym. W sytuacji, w której ubezpieczyciel proponuje zorganizowanie pojazdu najmu zastępczego w stawce niższej od niezależnej wypożyczalni, to nieuzasadnione nieskorzystanie z tej oferty nie może prowadzić do obciążenia ubezpieczyciela obowiązkiem zwrotu poszkodowanemu kosztów poniesionych z tego tytułu przez poszkodowanego w wysokości przekraczającej koszty, które ubezpieczyciel by poniósł, gdyby doszło do skorzystania przez poszkodowanego z najmu organizowanego przez ubezpieczyciela. Oczywiście, poszkodowany nie jest obowiązany do wynajmu pojazdu za pośrednictwem ubezpieczyciela, ale za wynajmem pojazdu droższego na wolnym rynku muszą przemawiać pewne racjonalne i uzasadnione względy, np. czas i miejsce udostępnienia oraz zwrot pojazdu zastępczego czy też obowiązek wpłaty kaucji, itp. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 24 sierpnia 2017 r., III CZP 20/17, OSNC 2018/6/56). Istnienie takich szczególnych względów decydujących o wyborze wypożyczalni droższej od proponowanej przez ubezpieczyciela winien wykazać powód, czego w niniejszej sprawie nie uczynił.

Poszkodowany został przez pozwanego ubezpieczyciela poinformowany o możliwości najmu pojazdu zastępczego, jak również o stawkach najmu uwzględnianych przez towarzystwo ubezpieczeń w przypadku skorzystania z najmu za pośrednictwem innego podmiotu (do kwoty 95 zł w przypadku pojazdu segmentu C, odpowiadającego pojazdowi uszkodzonemu –(...), jak i najętemu od powoda – (...), co wynika wprost z nagrania ze zgłoszenia szkody znajdującego się na płycie CD (k. 55), jak też z pisma ubezpieczyciela stanowiącego podsumowanie zgłoszenia szkody z 4 lipca 2019 roku, gdzie wskazano że poszkodowany zapoznał się z treścią informacji o stawkach dziennych wynajmu pojazdu (nagranie w aktach szkody na płycie CD – k. 55). Poszkodowany pomimo tej wiedzy nie skorzystał z oferty strony pozwanej. Co więcej, w związku z tym, że powód nabył od poszkodowanego wierzytelność z tytułu szkody w związku z utratą możliwości korzystania z uszkodzonego samochodu, od dnia 5 lipca 2019 roku stał się w tym zakresie wierzycielem strony pozwanej. Wiązało się to nie tylko z nabyciem uprawnień do uzyskania odszkodowania, ale także z obowiązkiem współpracy z ubezpieczycielem (art. 354 § 2 k.c.) oraz minimalizacji szkody (art. 362 i art. 826 § 1 k.c.). W tym zakresie sąd miał również na uwadze, że powód, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą m.in. w zakresie wynajmowania pojazdów poszkodowanym na czas naprawy uszkodzonych pojazdów i mający doświadczenie w sprawach o odszkodowanie dochodzone od ubezpieczycieli (co jest wiadome sądowi także z urzędu), powinien wiedzieć, że pozwany ubezpieczyciel miał możliwość zaoferowania poszkodowanej przez firmę współpracującą wynajęcia samochodu zastępczego w stawkach znacznie niższych niż stawki oferowane przez powoda. Ocenie sądu nie umknęło także, że powód zwierając umowę najmu z poszkodowanym, jednocześnie nabył od niego wierzytelność w zakresie szkody wynikającej z kosztami tego najmu, przy czym poszkodowany był zwolniony z obowiązku zapłaty czynszu najmu, gdyż ten miał być wypłacony bezpośrednio powodowi przez ubezpieczyciela. Oznacza to, że to powód samodzielnie decydował o stawce najmu, która miałaby mu przysługiwać od ubezpieczyciela z pominięciem powyżej wskazanego obowiązku minimalizacji szkody (skoro wiedział, a przynajmniej powinien był wiedzieć, będąc informowanym przez ubezpieczyciela, że jest możliwość najmu samochodu zastępczego za pośrednictwem ubezpieczyciela po znacznie niższych stawkach niż przyjętych przez powoda).

Ubezpieczyciel może ponosić odpowiedzialność jedynie za normalne skutki majątkowe powstania szkody, a nie można do nich zaliczyć stawki najmu pojazdu zastępczego odbiegającej znacząco od tych jakie towarzystwo ubezpieczeniowe przedstawiło poszkodowanemu, w sytuacji w której dostatecznie poinformowano wierzyciela (poszkodowanego) o możliwości likwidacji szkody w sposób dla siebie korzystny (co jest jego uprawnieniem jako dłużnika). Powód nie wykazał, aby istniały uzasadnione przyczyny, dla których poszkodowany nie wybrał najmu pojazdu za pośrednictwem ubezpieczyciela. Nie wykazał, aby poszkodowany wybierając droższą ofertę i odrzucając ofertę otrzymania pojazdu zastępczego za pośrednictwem strony pozwanej dochował należytej staranności w wyborze. Zatem mając na uwadze ciążący na poszkodowanym (oraz powodzie jako nabywcy wierzytelności) obowiązek minimalizacji szkody, Sąd uznał, iż stawka dobowa za wynajem pojazdu zastępczego nie powinna być wyższa niż 75 zł. Dlatego sąd uznał za zasadne stanowisko pozwanego ubezpieczyciela ograniczające stawkę dobową za najem pojazdu zastępczego do kwoty 75 zł netto (92,25 zł brutto).

W celu ustalenia uzasadnionego okresu trwania najmu pojazdu zastępczego sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu techniki motoryzacyjnej. Biegły w opinii z 19 lipca 2024 roku (k. 223-224) uznał za zasadny uznał okres najmu od 4 lipca 2019 roku do 9 sierpnia 2019 roku to jest łącznie 36 dni, przyjmując że uzasadniony czas likwidacji szkody to okres od dnia powstania szkody (w niniejszej sprawie – 4 lipca 2019 roku), do dnia przyjęcia odpowiedzialności i wypłaty należnego odszkodowania przez pozwaną spółkę (2 sierpnia 2019 roku), powiększony o 7 dni na zagospodarowanie wraku. Strony nie kwestionowały tej opinii ani nie wnosiły o jej uzupełnienie.

Reasumując, przyjmując wskazaną powyżej uzasadnioną dobową stawkę najmu w wysokości 92,25 zł brutto (75 zł netto) oraz uzasadniony czas trwania najmu w wymiarze 36 dni, sad uznał, że zasadne w niniejszej sprawie pozostaje zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 92,25 zł, stanowiącej koszt uzasadnionego najmu pojazdu zastępczego przez jeden dzień. W pozostałym zakresie powództwo zostało oddalone jako bezzasadne, z powodów podniesionych powyżej.

Żądanie odsetek za opóźnienie znajduje podstawę w art. 481 § 1 i 2 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Odnośnie daty początkowej, od której mają być naliczane odsetki, Sąd zważył, że zgodnie z art. 14 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, (...) zakład ubezpieczeń wypłaca odszkodowanie w terminie 30 dni licząc od dnia złożenia przez poszkodowanego lub uprawnionego zawiadomienia o szkodzie, a w przypadku gdyby wyjaśnienie w terminie, o którym mowa w ust. 1, okoliczności niezbędnych do ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania okazało się niemożliwe, odszkodowanie wypłaca się w terminie 14 dni od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności wyjaśnienie tych okoliczności było możliwe, nie później jednak niż w terminie 90 dni od dnia złożenia zawiadomienia o szkodzie, chyba że ustalenie odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń albo wysokości odszkodowania zależy od toczącego się postępowania karnego lub cywilnego. W niniejszej sprawie szkoda w pojeździe została zgłoszona stronie pozwanej w dniu 4 lipca 2019 roku. Jednakże w odniesieniu do odszkodowania z tytułu poniesionych kosztów najmu pojazdu zastępczego należy podnieść, że zobowiązanie do zapłaty odszkodowania w tym zakresie jest zobowiązaniem bezterminowym, w związku z czym przekształcenie go w zobowiązanie terminowe następuje stosownie do treści art. 455 k.c. w wyniku wezwania do spełnienia świadczenia. Roszczenie w tym zakresie zostało zgłoszone w dniu 12 sierpnia 2019 roku poprzez doręczenie ubezpieczycielowi likwidującemu szkodę faktury obejmującej koszty najmu pojazdu zastępczego (faktura VAT – k. 15, e-mail – k. 16). Ustawowy 30-dniowy termin do zapłaty upłynął zatem z końcem dnia 11 września 2019 roku. Wskazany okres był wystarczający do wydania decyzji przez ubezpieczyciela w tym zakresie. Wymagalność roszczenia powoda, a tym samym opóźnienie w spełnieniu świadczenia powstało zatem w dniu 11 września 2019 roku.

Reasumując, sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 92,25 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 11 września 2019 roku do dnia zapłaty, o czym orzekł w punkcie 1 wyroku, a w pozostałej części powództwo oddalił, o czym orzekł w punkcie 2 wyroku.

O kosztach procesu sąd orzekł w punkcie 3 wyroku na podstawie art. 100 k.p.c., stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów, przyjmując, że powód wygrał proces w 6,15%, a strona pozwana wygrała proces w 93,85% (powód domagał się zasądzenia kwoty 1499 zł, a zasądzono kwotę 92,25 zł). Koszty poniesione przez strony wyniosły łącznie 1174 zł, z czego powód poniósł koszty w wysokości 887 zł (wynagrodzenie pełnomocnika – 270 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 zł, opłata od pozwu 100 zł oraz zaliczka na biegłego – 500 zł), natomiast pozwany poniósł koszty wynagrodzenia pełnomocnika w wysokości 270 zł oraz koszty opłaty od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł, a zatem poniósł koszty w łącznej wysokości 287 zł. Powód powinien ponieść koszty w wysokości 1101,80 zł (93,85% z 1174 zł). Różnica pomiędzy poniesionymi przez niego kosztami (887 zł) a obciążającymi go (1101,80 zł) wynosi zatem 214,80 zł. Sąd zasądził tę kwotę od powoda na rzecz pozwanej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty zgodnie z art. 98 § 1 1 k.p.c.

O kosztach sądowych nieuiszczonych przez strony sąd orzekł w punkcie 4 wyroku i z tego tytułu, na podstawie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, przy zastosowaniu art. 100 k.p.c., nakazał stronie pozwanej uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju kwotę 5,83 zł (6,15% z części wydatków na wynagrodzenie biegłego sądowego, które nie zostały uiszczone przez strony w formie zaliczek, a zostały poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa w kwocie 83,02 zł) natomiast stronie powodowej sąd nakazał uiścić na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju kwotę 77,19 zł (93,85% z części wydatków na wynagrodzenie biegłego sądowego, które nie zostały uiszczone przez strony w formie zaliczek, a zostały poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa w kwocie 83,02 zł).

(...)

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)