descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 583/23

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 17 października 2025 r.

Sąd Okręgowy w Sieradzu – Wydział I Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Dagmara Kos

Protokolant: Marzanna Krupa

Sygn. akt I C 583/23

Uzasadnienie

W pozwie z dnia 11 maja 2023 r. skierowanym do Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie przeciwko pozwanemu (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. powodowie E. K. i H. K. wnosili o zasądzenie od pozwanego łącznie na ich rzecz kwoty 862.332,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty tytułem zwrotu świadczeń spełnionych przez powodów na rzecz pozwanego w związku z zawarciem z pozwanym umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia 21 maja 2005 r. i umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia 20 czerwca 2008 r. Jednocześnie wnosili oni o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

(pozew- k.5, sprecyzowanie pozwu- k.22-32)

Postanowieniem z dnia 19 października 2023 r. Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie uznał się niewłaściwym miejscowo i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu.

(postanowienie- k.92)

W odpowiedzi na pozew pozwany wnosił o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na jego rzecz zwrotu kosztów procesu z należnymi na mocy art. 98 § 1 1 kpc odsetkami w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa według norm przepisanych. Jednocześnie złożył on pozew wzajemny, w którym wnosił o zasądzenie od powodów (pozwanych wzajemnie) solidarnie na jego rzecz kwoty 280.000,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia odpisu pozwu wzajemnego powodom do dnia zapłaty ewentualnie, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia tej kwoty solidarnie wnosił o jej zasądzenie łącznie ewentualnie zaś w częściach równych po 140.000,01 zł od każdego z nich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenie odpisu pozwu wzajemnego powodom do dnia zapłaty oraz wnosił o zasądzenie od powodów (pozwanych wzajemnie) solidarnie na jego rzecz kwoty 157.17,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia doręczenia odpisu pozwu wzajemnego powodom do dnia zapłaty ewentualnie, gdyby Sąd uznał, że nie ma podstaw do zasądzenia tej kwoty solidarnie wnosił o jej zasądzenie łącznie ewentualnie zaś w częściach równych po 78.585,00 zł od każdego z nich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia doręczenie odpisu pozwu wzajemnego powodom do dnia zapłaty. Wnosił on też o zasądzenie od pozwanych wzajemnie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania w zakresie powództwa wzajemnego z należnymi na mocy art. 98 § 1 1 kpc odsetkami w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa według norm przepisanych.

(odpowiedź na pozew- k.122-146)

W odpowiedzi na pozew wzajemny pełnomocnik powodów (pozwanych wzajemnie) wnosił o oddalenie powództwa wzajemnego w całości i zasądzenie od powoda wzajemnego na rzecz pozwanych wzajemnie kosztów w zakresie powództwa wzajemnego w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

(odpowiedź na pozew wzajemny- k.251-260)

Na rozprawie w dniu 10 października 2025 r. pełnomocnik powodów (pozwanych wzajemnie) popierał powództwo i wnosił o oddalenie powództwa wzajemnego oraz wnosił o zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów kosztów w zakresie powództwa głównego i powództwa wzajemnego a pełnomocnik pozwanego (powoda wzajemnego) wnosił o oddalenie powództwa i popierał powództwo wzajemne oraz wnosił o zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów procesu w zakresie powództwa wzajemnego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.

(protokół rozprawy na płycie CD z dnia10 października 2025 r. 00:04:00 – 01:03:47- koperta k.295)

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje

W 2005 r. będący małżonkami pozostającymi wówczas w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej powodowie E. K. i H. K. potrzebowali środków finansowych w kwocie 280.000,00 zł na refinansowanie wydatków na remont i modernizację domu, na zakup samochodu i na spłatę karty kredytowej i w celu ich pozyskania powód postanowił zaciągnąć kredyt. Powód sprawdzał ofertę kredytową innych banków ale okazywało się w nich, że nie ma on zdolności kredytowej do zaciągnięcia kredytu. Następnie pytał o możliwość zaciągnięcia kredytu u poprzednika prawnego pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W.. Pracownik tego banku także poinformował go, że sam nie uzyska kredytu a może mógłby go otrzymać, gdyby ubiegał się o niego wraz z żoną. Gdy oboje powodowie przybyli do tego banku uzyskali informację, że nie mają oni zdolności kredytowej do zaciągnięcia kredytu złotówkowego i nie przedstawiono im oferty takiego kredytu ale zaproponowano im zawarcie umowy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Pracownik banku informował powodów, że frank szwajcarski jest stabilną walutą. Nie pokazywał im informacji historycznej, z której wynikałoby, jak w poprzednich latach kształtował się kurs franka szwajcarskiego. Nie była też przez niego przedstawiana powodom symulacja zmiany wysokości zobowiązania powodów w przypadku wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Powodowie nie byli też przez niego informowani w jaki sposób bank tworzy własne tabele kursowe.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

Powodowie zdecydowali się złożyć wniosek o udzielenie im oferowanego przez poprzednika prawnego pozwanego kredytu. W dniu 29 marca 2005 r. złożyli na druku bankowym wniosek kredytowy, w którym wnioskowali o kredyt w wysokości 250.000,00 zł w walucie CHF na okres 20 lat. W 21 kwietnia 2005 r. złożyli korektę do tego wniosku, w której wnioskowali o kredyt w wysokości 280.000,00 zł w walucie CHF na okres 20 lat. W czasie ubiegania się o kredyt oboje oni pracowali na podstawie umowy o pracę i nie prowadzili działalności gospodarczej. Jako prawne zabezpieczenie spłaty kredytu zaproponowali weksel własny in blanco z wystawienia kredytobiorców wraz z deklaracją wekslową, hipotekę na nieruchomości położonej w C. 3, dla której Sąd Rejonowy w Łasku prowadzi księgę wieczystą KW nr (...), przelew praw z polisy ubezpieczeniowej nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych i ubezpieczenie kredytu.

( ks erokopia wniosku- k.161-162, kserokopia korekty do wniosku- k.162v-165, kserokopie zaświadczeń- k.166-167)

W dniu 13 kwietnia 2005 r. wydana została decyzja kredytowa, z której wynikało, iż powodom został przyznany kredyt w kwocie 280.000,00 zł a warunkiem przyznania kredytu było ustanowienie prawnego zabezpieczenia w postaci ustanowienia hipoteki kaucyjnej do kwoty 420.000,00 zł na nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku, przelew na rzecz banku praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości obciążonej hipoteką na kwotę nie niższą niż 410.000,00 zł, weksel własny in blanco z wystawienia kredytobiorców wraz z deklaracją wekslową. Prawnym zabezpieczeniem spłaty kredytu na okres przejściowy do czasu przedłożenia w MultiBanku odpisu księgi wieczystej nieruchomości potwierdzającego prawomocny wpis hipoteki miało być ubezpieczenie kredytu w (...) S.A. i (...) S.A.

(kserokopia decyzji kredytowej- k.170-171)

Gdy powodowie przybyli do banku w celu podpisania umowy, była już ona przygotowana do podpisu. Powodowie przeczytali jedynie najważniejsze dla nich rzeczy w umowie takie jak wysokość kredytu, liczba rat i okres, na jaki kredy został udzielony.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

W dniu 21 kwietnia 2005 r. powodowie zawarli z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. umowę nr (...) o hipoteczny kredyt konsolidacyjny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Jak wynikało z § 1 ust. 1 tej umowy kredyt udzielony został na refinansowanie pożyczki hipotecznej udzielonej przez (...) S.A., refinansowanie dwóch pożyczek uniwersalnych udzielonych przez (...) S.A., refinansowanie limitu kredytowego udzielonego przez (...) S.A., refinansowanie kredytu samochodowego udzielonego przez (...) Bank S.A., refinansowanie limitu karty kredytowej wydanej przez C., refinansowanie limitu karty kredytowej wydanej przez (...) S.A. oraz na nieokreślony cel konsumpcyjny. Zgodnie z § 1 ust. 2 i 3 tej umowy kwota kredytu wynosiła 280.000,00 zł i była waloryzowana kursem CHF. W myśl § 1 ust. 4 tej umowy okres kredytowania wynosił 240 miesięcy to jest od dnia 21 kwietnia 2005 r. do dnia 10 kwietnia 2025 r. W myśl § 1 ust. 5 kredyt miał być spłacany w równych ratach kapitałowo – odsetkowych. Jak wynikało z § 1 ust. 7 umowy bank pobierał prowizję za udzielenie kredytu w wysokości 1,50 % kwoty kredytu kwocie 4.200,00 zł Zgodnie z § 1 ust. 7A umowy prowizja za ubezpieczenie pożyczki w (...) S.A. i (...) S.A. wynosiła 0,20 % kwoty kredytu to jest 560,00 zł.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295, kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

Jak wynikało z § 7 ust. 1 umowy kredytu kwota kredytu wyrażona w CHF określona miała być na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu.

(kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

Zgodnie z § 5 umowy kwota kredytu miała być przelana na rachunki wskazane w umowie a w zakresie kwoty 19.600,00 zł postawiona do dyspozycji kredytobiorców.

(kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

Jak wynikało z § 8 umowy uruchomienie kredytu miało nastąpić po podpisaniu umowy, uiszczeniu przez kredytobiorców wpłaty z tytułu prowizji określonej w § 10 umowy, ustanowieniu prawnych zabezpieczeń spłaty kredytu określonych w § 9 umowy, złożeniu pisemnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji przez ewentualnych poręczycieli oraz spełnieniu warunków określonych w § 4 ust. 2 umowy. Zgodnie z § 8 ust. 6 umowy MultiBank miał uruchomić kredyt w terminie 3 dni roboczych (z wyłączeniem sobót) od daty wskazanej przez kredytobiorców w pisemnej dyspozycji uruchomienia kredytu.

(kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

Zgodnie z § 11 ust. 1 w zw. § 1 ust. 8 umowy kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która w dniu zawarcia umowy wynosiła 3,55 %. W myśl § 11 ust. 2 umowy zmiana wysokości oprocentowania kredytu mogła nastąpić w przypadku zmiany stopy referencyjnej określonej dla danej waluty oraz zmiany parametrów finansowych rynku pieniężnego i kapitałowego w kraju (lub krajów zrzeszonych w Unii Europejskiej), którego waluta jest podstawą waloryzacji.

(kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

Zabezpieczeniem spłaty kredytu w myśl § 3 umowy miała być hipoteka kaucyjna do kwoty 240.000,00 zł ustanowiona na nieruchomości objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku, przelew na rzecz MultiBanku praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości obciążonej hipoteką na kwotę nie niższą niż 410.000,00 zł i weksel własny in blanco z wystawienia kredytobiorców wraz z deklaracją wekslową. Prawnym zabezpieczeniem spłaty kredytu na okres przejściowy do czasu przedłożenia w MultiBanku odpisu księgi wieczystej nieruchomości potwierdzającego prawomocny wpis hipoteki miało być ubezpieczenie kredytu w (...) S.A. i (...) S.A.

(kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

W myśl § 12 ust. 2 harmonogram spłat kredytu stanowił integralną część umowy i miał być doręczany kredytobiorcom listem poleconym w terminie 14 dni od daty uruchomienia kredytu. Harmonogram miał być sporządzany w CHF. Zgodnie z § 12 ust. 4 umowy raty kapitałowo – odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50. W § 6 ust. 1 umowy strony postanowiły, że spłata kredytu następuje na podstawie nieodwołalnego przez czas trwania umowy zlecenia dokonywania przelewu z rachunku bankowego wskazanego w umowie.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295, kserokopia umowy kredytu- k.38-46)

W dniu 21 kwietnia 2025 r. powodowie złożyli dyspozycję wypłaty kredytu i proponował wypłatę kredytu w dniu 22 kwietnia 2005 r.

(kserokopia wniosku- k.173-174)

W wykonaniu umowy kredytodawca wypłacił powodom w dniu 22 kwietnia 2005 r. kwotę 280.000,02 zł co stanowiło równowartość 104.837,51 CHF.

(kserokopia zaświadczenia- k.74-82)

W dniu 7 czerwca 2010 r. powodowie i poprzednik prawny powoda (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zawarli aneks nr (...) do umowy kredytu, na mocy którego ustalili karencję w spłacie kapitału kredytu.

(kserokopia aneksu- k.157)

W dniu 22 listopada 2016 r. powodowie i pozwany zawarli kolejny aneks do umowy kredytu, na mocy którego ustalili odroczenie w spłacie kapitału i odsetek.

(kserokopia aneksu- k.158)

W dniu 29 maja 2017 r. powodowie i pozwany zawarli kolejny aneks do umowy kredytu, na mocy którego ustalili odroczenie w spłacie kapitału i odsetek.

(kserokopia aneksu- k.159)

W okresie od dnia 10 czerwca 2005 r do dnia 26 czerwca 2019 r. powodowie wpłacili na poczet spłaty kredytu kwotę 515.049,38 zł. Powodowie wpłacili też w tym okresie prowizję za udzielenie kredytu w kwocie 4.200,00 zł, prowizję za ubezpieczenie kredytu w kwocie 560,00 zł i składki ubezpieczeniowe na życie w kwocie 13.413,49 zł. Umowa kredytu została wykonana w całości.

(kserokopie zaświadczeń- k.74-82, k.83)

W 2008 r. będący nadal małżonkami pozostającymi w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej powodowie potrzebowali środków finansowych w kwocie 170.000,00 zł na refinansowanie zakupu domu z działką i remont domu i w celu ich pozyskania postanowili zaciągnąć kredyt. Powodowie sprawdzali ofertę kredytową innych banków ale okazało się w nich, że nie mają oni zdolności kredytowej do zaciągnięcia kredytu. Wobec tego udali się oni ponownie po kredyt do poprzednika prawnego pozwanego (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W.. W banku tym zaproponowano im zawarcie umowy kredytu indeksowanego kursem franka szwajcarskiego. Nie udzielano im tam żadnych informacji na temat waluty franka szwajcarskiego i nie pokazywano informacji historycznej, z której wynikałoby, jak w poprzednich latach kształtował się kurs franka szwajcarskiego. Nie była też przedstawiana powodom symulacja zmiany wysokości zobowiązania w przypadku wzrostu kursu franka szwajcarskiego. Powodowie nie byli też informowani w jaki sposób bank tworzy własne tabele kursowe.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

Powodowie zdecydowali się złożyć wniosek o udzielenie im oferowanego przez poprzednika prawnego pozwanego kredytu. W dniu 15 maja 2008 r. złożyli na druku bankowym wniosek kredytowy, w którym wnioskowali o kredyt w wysokości 155.000,00 zł w walucie CHF na okres 19 lat. W czasie składania tego wniosku powodowie nie prowadzili działalności gospodarczej.

( ks erokopia wniosku- k.194)

W dniu 2 czerwca 2008 r. wydana została decyzja kredytowa, z której wynikało, iż powodom został przyznany kredyt w kwocie 157.170,00 zł.

(kserokopia decyzji kredytowej- k.192)

Gdy powodowie przybyli do banku w celu podpisania umowy, była już ona przygotowana do podpisu. Powodowie przeczytali jedynie najważniejsze dla nich rzeczy w umowie takie jak wysokość kredytu, liczba rat i okres, na jaki kredy został udzielony.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

W dniu 20 czerwca 2008 r. powodowie zawarli z (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF. Jak wynikało z § 1 ust. 1 tej umowy kredyt udzielony został na refinansowanie zakupu działek nr (...) zabudowanych domem jednorodzinnym położonym w R., gm. W., pokrycie kosztów prac remontowych w domu, pokrycie kosztów udzielenia przedmiotowego kredytu oraz pokrycie części składki na ubezpieczenie spłaty rat kredytu w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku. Zgodnie z § 1 ust. 2 i 3 tej umowy kwota kredytu wynosiła 157.170,00 zł i była waloryzowana kursem CHF. W myśl § 1 ust. 4 tej umowy okres kredytowania wynosił 226 miesięcy to jest od dnia 20 czerwca 2008 r. do dnia 10 maja 2027 r. Według § 1 ust. 3A umowy kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 30 maja 2008 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej (...) Banku SA wynosiła 77.538,23 CHF a kwota ta miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania banku. Wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu mogła być różna od podanej w niniejszym punkcie. W myśl § 1 ust. 5 kredyt miał być spłacany w równych ratach kapitałowo – odsetkowych. Zgodnie z § 1 ust. 7 umowy prowizja za udzielenie kredytu wynosiła 1,5 % kwoty kredytu to jest 2.357,55 zł. Jak wynikało z § 1 ust. 7A umowy opłata z tytułu ubezpieczenia spłaty kredytu w (...) SA wynosiła 0,20 % kwoty kredytu to jest 314,34 zł. Jak wynikało natomiast z § 1 ust. 7B umowy składka miesięczna tytułem generalnej umowy ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych wynosiła 0,0065 % wartości nieruchomości a suma ubezpieczenia wynosiła 620.000,00 zł. Składka ubezpieczeniowa płatna miała być w dniu uruchomienia kredytu oraz w terminach spłaty kolejnych rat kapitałowo – odsetkowych. Jeżeli kredytobiorcy dostarczyliby do MultiBanku polisę innego niż proponowany przez MultiBank ubezpieczyciela, potwierdzającą objęcie ochroną ubezpieczeniową nieruchomości, będącej zabezpieczeniem kredytu wraz z przelewem praw na MultiBank składka miała nie zostać pobrana za okres ubezpieczenia, na jaki została zawarta dostarczona polisa. Kredytobiorcy mieli prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia zgodnie z warunkami ubezpieczenia. Zgodnie z § 1 ust. 7C umowy składka miesięczna tytułem grupowego ubezpieczenia na życie i całkowitej niezdolności do pracy wynosiła 0,0417 % kwoty bieżącego zadłużenia i płatna była w dniu uruchomienia kredytu oraz w terminach spłaty poszczególnych rat kapitałowo – odsetkowych, jeżeli kredytobiorcy przystąpili do umowy grupowego ubezpieczenia. Kredytobiorcy mieli prawo do wypowiedzenia umowy ubezpieczenia zgodnie z warunkami ubezpieczenia. Zgodnie z § 1 ust. 7D umowy składka tytułem ubezpieczenia spłaty rat kredytu w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku wynosiła jednorazowo z góry za okres pierwszych dwóch lat 1,4 % od łącznej kwoty kredytu i płatna była w dniu uruchomienia kredytu i miesięcznie z góry, po dwóch latach 4 % miesięcznej raty kredytu i płatna była w terminach spłaty kolejnych rat kapitałowo – odsetkowych. Ubezpieczeniem spłaty rat kredytu w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku objęci zostali oboje kredytobiorcy.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295, kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

Zgodnie z § 5 umowy kwota 150.000,00 zł miała być wypłacona zgodnie z dyspozycją kredytobiorców a kwota 2.170,00 zł miała pokryć część kwoty składki ubezpieczenia kredytów w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku a kwota 5.000,00 zł miała pokryć koszty związane z udzieleniem kredytu.

(kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

Jak wynikało z § 7 umowy uruchomienie kredytu miało nastąpić po podpisaniu umowy, uiszczeniu przez kredytobiorców wpłaty z tytułu prowizji i opłat określonych w § 1 umowy, ustanowieniu prawnych zabezpieczeń spłaty kredytu określonych w umowie, złożeniu pisemnego oświadczenia o poddaniu się egzekucji przez ewentualnych poręczycieli oraz spełnieniu warunków określonych w § 4 ust. 2 umowy. Zgodnie z § 7 ust. 5 umowy bank miał uruchomić kredyt w terminie 3 dni roboczych (z wyłączeniem sobót) od daty wskazanej przez kredytobiorców w pisemnej dyspozycji uruchomienia kredytu.

(kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

Zgodnie z § 9 ust. 1 w zw. § 1 ust. 8 umowy kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej, która w dniu wydania decyzji kredytowej wynosiła 3,63 % a marża MultiBanku wynosiła 0,85 %. W myśl § 9 ust. 2 umowy wysokość zmiennej stopy procentowej w dniu wydania decyzji kredytowej ustalona została jako stawka bazowa LIBOR 3M dla waluty, w której został udzielony kredyt z dnia 29 maja 2008 r. wynosząca 2,78 % powiększona o stałą w całym okresie kredytowania marżę MultiBanku w wysokości 0,85 %. Zgodnie z § 9 ust. 3 umowy MultiBank co miesiąc miał dokonać porównania aktualnie obowiązującej stawki bazowej ze stawką bazową ogłaszaną przedostatniego dnia roboczego poprzedniego miesiąca i dokonać zmiany wysokości oprocentowania kredytu w przypadku zmiany stawki bazowej LIBOR 3M o co najmniej 0,10 punktu procentowego.

(kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

Zabezpieczeniem spłaty kredytu w myśl § 3 umowy miała być hipoteka kaucyjna wpisana na drugim miejscu do kwoty 235.755,00 zł ustanowiona na nieruchomości położonej w C. I przy ul. (...) objętej księgą wieczystą KW nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łasku, przelew praw z tytułu umowy grupowego ubezpieczenia na życie i całkowitej trwałej niezdolności do pracy Bezpieczny Kredyt dokonany na warunkach określonych w oświadczeniu o przystąpieniu do umowy ubezpieczenia, jeżeli kredytobiorcy przystąpili do grupowego ubezpieczenia na życie i całkowitej trwałej niezdolności do pracy Bezpieczny Kredyt, przelew praw z tytułu grupowego ubezpieczenia spłaty rat kredytu w zakresie poważnego zachorowania oraz pobytu w szpitalu w wyniku choroby i nieszczęśliwego wypadku dokonany na warunkach określonych w oświadczeniu o przystąpieniu do umowy ubezpieczenia zawartych we wniosku kredytowym. Prawnym zabezpieczeniem spłaty kredytu na okres przejściowy do czasu przedłożenia w banku odpisu księgi wieczystej nieruchomości potwierdzającego prawomocny wpis hipoteki ustanowionej na rzecz MultiBanku było ubezpieczenie spłaty kredytu w (...) S.A. na okres przejściowy.

(kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

W myśl § 10 ust. 2 umowy harmonogram spłat kredytu stanowił załącznik nr 1 do umowy i miał być doręczany kredytobiorcom listem poleconym w terminie 14 dni od daty uruchomienia kredytu. Harmonogram miał być sporządzany w CHF. Zgodnie z § 10 ust. 4 umowy raty kapitałowo – odsetkowe miały być spłacane w złotych po uprzednim ich przeliczeniu wg kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50. W § 6 ust. 1 umowy strony postanowiły, że spłata kredytu następuje na podstawie nieodwołalnego przez czas trwania umowy zlecenia dokonywania przelewu z rachunku bankowego wskazanego w umowie.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295, kserokopia umowy kredytu- k.47-54)

W dniu 23 czerwca 2008 r. powodowie złożyli dyspozycję wypłaty kredytu i proponowali wypłatę kredytu w dniu 24 czerwca 2008 r.

(kserokopia wniosku- k.190)

W wykonaniu umowy kredytodawca wypłacił powodom w dniu 26 czerwca 2008 r. kwotę 157.170,00 zł co stanowiło równowartość 78.065,86 CHF.

(kserokopia zaświadczenia- k.67-72)

W dniu 7 czerwca 2010 r. powodowie i poprzednik prawny powoda (...) Bank Spółka Akcyjna z siedzibą w W. zawarli aneks nr (...) do umowy kredytu, na mocy którego ustalili karencję w spłacie kapitału kredytu.

(kserokopia aneksu- k.186)

W dniu 22 listopada 2016 r. powodowie i pozwany zawarli kolejny aneks do umowy kredytu, na mocy którego ustalili odroczenie w spłacie kapitału.

(kserokopia aneksu- k.187)

W dniu 29 maja 2017 r. powodowie i pozwany zawarli kolejny aneks do umowy kredytu, na mocy którego ustalili odroczenie w spłacie kapitału.

(kserokopia aneksu- k.188)

W okresie od dnia 11 sierpnia 2008 r do dnia 26 czerwca 2019 r. powodowie wpłacili na poczet spłaty kredytu kwotę 306.511,75 zł. Powodowie wpłacili też w tym okresie prowizję za udzielenie kredytu w kwocie 2.357,55 zł, prowizję za ubezpieczenie kredytu w kwocie 314,34 zł, składki ubezpieczeniowe w kwocie 322,40 zł, składki ubezpieczeniowe w kwocie 10.776,20 zł i składki ubezpieczeniowe w kwocie 7.476,23 zł. Umowa kredytu została wykonana w całości.

(kserokopie zaświadczeń- k.67-72, k.73)

Po spłaceniu obu kredytów powodowie zawarli w 2020 r. umowę, na mocy której ustanowili w swoim małżeństwie rozdzielność majątkową.

(bezsporne, zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

W piśmie z dnia 17 stycznia 2023 r. powodowie wezwali pozwanego do zapłaty w terminie 7 dni nie później jednak niż do 27 stycznia 2023 r. kwoty 862.332,00 zł z tytułu wszelkich świadczeń poniesionych przez nich z tytułu umów nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia 21 maja 2005 r. i nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) z dnia 20 czerwca 2008 r. Wezwanie to pozwany otrzymał w dniu 25 stycznia 2023 r.

(bezsporne, kserokopia wezwania- k.86, kserokopia dowodu nadania pisma- k.87, wydruk śledzenia przesyłki- k.88)

Powodowie oświadczyli na rozprawie, że mają świadomość, iż w przypadku stwierdzenia nieważności obu umów kredytu pozwany może żądać od nich zwrotu kapitału i wynagrodzenia za korzystanie z kapitału oraz, że mając tę świadomość chcą aby Sąd stwierdził nieważność tych umów kredytu.

(zeznania powodów: H. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:57:30 – 00:58:07 w zw. z 00:08:24 – 00:35:36- koperta k.252, E. K.- protokół rozprawy na płycie CD z dnia 10 października 2025 r. 00:58:07 – 00:58:42 w zw. z 00:35:36 – 00:56:50- koperta k.295)

Ustaleń stanu faktycznego Sąd dokonał w oparciu o zeznania powodów a także w oparciu o powołane wyżej dokumenty, których treści strony nie kwestionowały a pozostałe złożone dokumenty Sąd pominął, jako że nie miały one znaczenia dla rozstrzygnięcia.

Sąd nie dał wiary zeznaniom powódki tylko w tej części, w której podawała ona, że powodowie nie zawierali żadnych aneksów do umów kredytów. Jej zeznania w tym zakresie pozostawały bowiem w sprzeczności z dokumentami złożonymi do akt.

Jeśli chodzi o dokument w postaci protokołu zeznań świadka H. P., to Sąd pominął go z uwagi na to, że H. P. nie brał udziału w zwarciu umów przez powodów a wobec tego nie było możliwym do ustalenia w oparciu o jego zeznania czy przedstawiona przez niego ogólna procedura zawierania umów kredytowych była zastosowana w przypadku powodów.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje

Powodowie domagali się w pozwie zasądzenia od pozwanego łącznie na ich rzecz kwoty 862.332,00 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia się pozwanego w związku z nieważnością umowy nr (...) o hipoteczny kredyt konsolidacyjny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF i umowy nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF i pobraniem na ich podstawie świadczeń nienależnych.

Pozwany (powód wzajemny) domagał się w pozwie wzajemnym zasądzenia od powodów (pozwanych wzajemnie) solidarnie ewentualnie łącznie ewentualnie w częściach równych na jego rzecz kwoty 437.170,02 zł tytułem bezpodstawnego wzbogacenia się powodów (pozwanych wzajemnych) w związku z nieważnością tych samych umów i wypłaceniem na ich podstawie świadczeń nienależnych w postaci kapitałów kredytów. Dla rozstrzygnięcia o zasadności żądań obu stron należało przesłankowo ustalić czy umowy kredytów, w oparciu o które strony dokonały świadczeń, była umowami ważnymi.

Zgodnie z art. 69 ust. 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. prawo bankowe w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia przez strony umowy (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1646 ze zm.), przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. W myśl art. 69 ust. 2 prawa bankowego umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.

Z powyższego wynika, że umowa kredytu jest umową nazwaną. Wynikająca z ustawy definicja tej umowy wskazuje, że jest ona umową dwustronnie zobowiązującą. Z jednej strony bank zobowiązany jest do oddania do dyspozycji drugiej strony kwoty kredytu, a jednocześnie staje się uprawniony do uzyskania spłaty oddanej do dyspozycji kredytobiorcy kwoty. Z drugiej strony, kredytobiorca ma prawo domagać się od banku wypłaty kredytu a potem obciąża go obowiązek zwrotu oddanej do jego dyspozycji kwoty. Wobec nałożenia na kredytobiorcę obowiązku zapłacenia bankowi odsetek oraz prowizji, które mają charakter wynagrodzenia za korzystanie ze środków pieniężnych banku, umowa kredytu jest odpłatna. Jest też umową konsensualną, to znaczy dochodzi do skutku w wyniku samego uzgodnienia przez strony jej podstawowych postanowień. Przedmiotem kredytu musi być określona kwota pieniężna. W umowie muszą być też określone zasady spłaty sumy kredytu.

W chwili zawarcia umów kredytu przez powodów prawo bankowe nie przewidywało literalnie możliwości udzielania kredytów denominowanych i indeksowanych. Dopiero ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. nr 165, poz. 984), która weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r., dodano w art. 69 ust. 2 pkt 4 a, zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, umowa o kredyt powinna określać szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo – odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu. Ponadto ustawą tą do art. 69 dodano ust. 3, zgodnie z którym w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo – odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku.

Choć ustawa prawo bankowe w chwili zawarcia umów literalnie nie przewidywała możliwości udzielania kredytów indeksowanych, nie budzi wątpliwości Sądu dopuszczalność konstruowania w tym czasie zarówno umów kredytu indeksowanego (waloryzowanego) do waluty obcej, w których wysokość kwoty kredytu wyrażonej w złotych jest określana (indeksowana) według kursu danej waluty obcej w dniu wydania, jak i umów kredytu denominowanego w walucie obcej, w których wartość kwoty kredytu jest wyrażona w walucie obcej, ale jest uruchamiana w złotych po przyjętym kursie przeliczeniowym. Zastosowanie bowiem konstrukcji przeliczeń pomiędzy walutą krajową i walutami zagranicznymi w celu ustalenia wysokości świadczeń, do których obowiązany jest kredytobiorca w ramach realizacji obowiązku zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu i zapłaty odsetek nie narusza istoty umowy kredytu. Nadal zachowana jest zasada, zgodnie z którą bank udostępnia kredytobiorcy kapitał kredytu, kredytobiorca go wykorzystuje i zobowiązany jest do zwrotu. Zastosowanie przeliczeń oznacza jedynie modyfikację wysokości świadczeń, do których zobowiązane będą strony, ale nie ingeruje w ogólną konstrukcję umowy. Zabieg taki mieści się w granicach swobody umów (art. 353 1 kc) W przypadku umów kredytu indeksowanego miała miejsce modyfikacja istniejącej umowy nazwanej – umowy kredytu, która doprowadziła do wykształcenia się w obrocie pewnego rodzaju tych umów, cechujących się określonymi zasadami ustalania świadczeń stron. Wykształcenie się w praktyce umów o określonych cechach doprowadziło następnie do ich częściowej regulacji ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw.

Zgodnie z art. 4 powołanej wyżej ustawy w przypadku kredytów lub pożyczek pieniężnych zaciągniętych przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ma zastosowanie art. 69 ust. 2 pkt 4 a w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które nie zostały całkowicie spłacone – do tej części kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia. W tym zakresie bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Wskazany przepis wprost potwierdza zatem stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą prawo bankowe do umów zawartych przed tą nowelizacją. W tej sytuacji nielogicznym byłoby uznanie, że wyrażona w nim norma nie ma zastosowania, gdyż wcześniej zawarte umowy kredytu indeksowanego czy denominowanego są nieważne jako niedopuszczalne w dacie ich zawierania.

Powodowie twierdzili, że zawarte przez nich umowy kredytu zawierają niedozwolone postanowienia umowne, przez co są nieważne.

Zgodnie z art. 385 1 kc postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Z przepisu tego wynika zatem, że aby uznać postanowienie umowne za niedozwolone powinny zostać spełnione następujące przesłanki:

- postanowienie nie było indywidualnie uzgodnione (nie było negocjowane),

- postanowienie nie dotyczy sformułowanych jednoznacznie głównych świadczeń stron,

- w wyniku zawarcia w umowie tego postanowienia prawa i obowiązki konsumenta zostały ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami,

- doszło tym samym do rażącego naruszenia interesów konsumenta.

W przedmiotowej sprawie nie ulega wątpliwości, iż będący kredytobiorcami powodowie w chwili zawierania umów kredytu nie prowadzili działalności gospodarczej. Skoro zatem przysługiwał im status konsumentów przy zawarciu umów kredytu, umowy można badać pod kątem zawierania przez nie niedozwolonych postanowień umownych.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie miał wątpliwości, że kredytobiorcy zawierając umowę z dnia 21 kwietnia 2005 r. nie mieli wpływu na kształt postanowień dotyczących klauzul indeksacyjnych zawartych w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 4 umowy. Od ich decyzji zależało czy zawrzeć umowę, w jakiej wysokości chcieliby zaciągnąć kredyt i na jaki okres. Pozwany nie wykazał natomiast, że kredytobiorcy indywidualnie uzgodnili wyżej wskazane postanowienia dotyczące klauzuli waloryzacyjnej, w tym sposób ustalenia wysokości kursu waluty po jakim miały być przeliczone kredyt do wypłaty oraz wysokość rat. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 385 1 § 4 kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie miał również wątpliwości, że kredytobiorcy zawierając umowę z dnia 20 czerwca 2008 r. nie mieli wpływu na kształt postanowień dotyczących klauzul indeksacyjnych. Zresztą umowa zawarta przez strony w zakresie tych klauzul była niepełna i nie wskazywała po jakim kursie ustalone zostanie przez bank saldo zobowiązania powodów w walucie CHF. Wprawdzie w § 1 ust. 3A umowy wskazano, iż kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 30 maja 2008 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej (...) Banku SA wynosiła 77.538,23 CHF ale z treści tego postanowienia umownego wynikało też, że wskazana w nim kwota wyrażona w walucie CHF ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania banku a wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu może być różna od podanej w tym postanowieniu. Ponieważ umowa nie przewidywała jaki kurs CHF ma być przyjęty do przeliczeń wypłaconej kwoty na walutę CHF, przeliczenie przez bank salda zobowiązania powodów na tę walutę zostało dokonane w sposób całkowicie dowolny i nie wynikający z umowy. Zdaniem Sądu powodowie nie mieli też wpływu na kształt postanowienia dotyczącego klauzuli indeksacyjnej zawartego w § 10 ust. 4 umowy. Od decyzji kredytobiorców zależało zatem czy zawrzeć umowę, w jakiej wysokości chcieliby zaciągnąć kredyt i na jaki okres. Pozwany nie wykazał natomiast, że kredytobiorcy indywidualnie uzgodnili, że bank ustali saldo ich zobowiązania w walucie CHF w dowolny sposób oraz że uzgodnili indywidualnie postanowienia dotyczące klauzuli waloryzacyjnej z § 10 ust. 4 umowy, w tym sposób ustalenia wysokości kursu waluty po jakim miała być przeliczona wysokość rat. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 385 1 § 4 kc ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.

Pojęcie postanowień określających główne świadczenia stron kojarzone jest ze świadczeniami charakteryzującymi daną umowę, określającymi jej istotę, czyli tzw. essentialia negotii, rozumiane jako cechy, według których dokonuje się kwalifikacji konkretnej czynności prawnej do ustawowo wyróżnionych typów czynności. Ocena powinna być dokonywana w odniesieniu do konkretnej umowy z uwzględnieniem indywidualnych okoliczności.

Zdaniem Sądu, głównego świadczenia stron, w przypadku umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej, dotyczą również klauzule indeksacyjne określające kurs wymiany waluty obcej w jakiej ustalane jest zobowiązanie kredytobiorcy i przeliczana jest wysokość podlegającej spłacie w PLN raty kredytu. Decydują one bowiem o wysokości głównych świadczeń stron.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że klauzule indeksacyjne zawarte w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 4 umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. oraz klauzule indeksacyjne zawarte w § 1 ust. 3A umowy i § 10 ust. 4 umowy kredytu z dnia 20 czerwca 2008 r. dotyczą głównych świadczeń stron umowy. Rozważenia zatem wymagało czy powyższe postanowienia umowne zostały sformułowane w sposób jednoznaczny, co zgodnie z art. 385 1 § 1 kc wykluczałoby ich kontrolę pod kątem nieuczciwego charakteru w obrocie z konsumentami.

W ocenie Sądu zapisy § 7 ust. 1 umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. stanowiące, że „kwota kredytu wyrażona w CHF jest określona na podstawie kursu kupna waluty w CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. z dnia i godziny uruchomienia kredytu” oraz § 12 ust. 4 tej umowy stanowiące, że „raty kapitałowo – odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50” są postanowieniami, które naruszają wymóg przejrzystości materialnej umowy co do wyrażonej w walucie CHF wartości udzielonego kredytu. Na podstawie tych postanowień umowy nie można bowiem określić kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości udzielonego kredytu w walucie obcej jako walucie rozliczeniowej. Ustalenie tej kwoty zależało bowiem od dwóch niewiadomych – kursu wymiany waluty i momentu jego ustalenia. Kurs wymiany waluty ma bowiem określać tabela kursowa banku, będąca aktem wewnętrznym, jednostronnym przedsiębiorcy, nieweryfikowalnym jeżeli chodzi o zasady ustalania wysokości kursu CHF. Brak jest nadto możliwości wskazania w sposób pewny momentu ustalenia tego kursu skoro jak wynika z § 8 umowy kredyt miał być uruchomiony po spełnieniu warunków szczegółowo określonych w § 8 ust. 1 umowy w terminie 3 dni roboczych (z wyłączeniem sobót) od daty wskazanej przez kredytobiorców w pisemnej dyspozycji uruchomienia kredytu. Zgodnie więc z tymi postanowieniami łączącej strony umowy ustalenie salda zadłużenia konsumentów miało nastąpić według kursu kupna waluty CHF obowiązującego w dniu uruchomienia kredytu. W oparciu o takie zapisy umowy nie sposób jest uznać, że całkowity koszt zaciąganego przez powodów jako konsumentów zobowiązania został określony w sposób jednoznaczny. Także zapisy § 12 ust. 4 umowy stanowiące, że raty kapitałowo – odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 są postanowieniami, które naruszają wymóg przejrzystości materialnej umowy. W tym przypadku nie sposób jest określić wysokości świadczeń powodów, gdyż zostały one uzależnione od pozostających poza umową tabel kursowych ustalanych przez kredytodawcę w oparciu o niewyjaśnione kryteria. To te właśnie zapisy nie określają w sposób prosty i zrozumiały głównych świadczeń stron umowy.

Zdaniem Sądu również zapisy § 1 ust. 3A umowy kredytu z dnia 20 czerwca 2008 r. stanowiące, iż „kwota kredytu wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 30 maja 2008 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej (...) Banku SA wynosi 77.538,23 CHF a kwota ta ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania banku a wartość kredytu wyrażona w walucie obcej w dniu uruchomienia kredytu może być różna od podanej w niniejszym punkcie” oraz zapisy § 10 ust. 4 tej umowy stanowiące, że „raty kapitałowo – odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50” są postanowieniami, które naruszają wymóg przejrzystości materialnej umowy co do wyrażonej w walucie CHF wartości udzielonego kredytu. Na podstawie tych postanowień umowy nie można bowiem określić kwoty pieniężnej odpowiadającej wartości udzielonego kredytu w walucie obcej jako walucie rozliczeniowej. Ustalenie tej kwoty zależało bowiem od dwóch niewiadomych – kursu wymiany waluty i momentu jego ustalenia. Umowa nie wskazywała przy tym w żaden sposób, po jakim kursie, przez kogo określonym i kiedy ma być przeliczona wartość zobowiązania na walutę CHF. W oparciu o takie zapisy umowy nie sposób jest uznać, że całkowity koszt zaciąganego przez powodów jako konsumentów zobowiązania został określony w sposób jednoznaczny. Także zapisy § 10 ust. 4 umowy stanowiące, że raty kapitałowo – odsetkowe spłacane są w złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży z tabeli kursowej (...) Banku S.A. obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 są postanowieniami, które naruszają wymóg przejrzystości materialnej umowy. W tym przypadku nie sposób jest określić wysokości świadczeń powodów, gdyż zostały one uzależnione od pozostających poza umową tabel kursowych ustalanych przez kredytodawcę w oparciu o niewyjaśnione kryteria. To te właśnie zapisy nie określają w sposób prosty i zrozumiały głównych świadczeń stron umowy.

Reasumując stwierdzić należy, że analiza powyższych zapisów obu umów nie pozwala przyjąć, iż zostały one wyrażone prostym i zrozumiałym językiem jak wymaga tego art. 4 ust. 2 dyrektywy 93/13/EWG lub, że zgodnie z art. 385 1 § 1 kc zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Nie sposób jest przyjąć, aby w oparciu o nie przeciętny konsument mógł ustalić lub zweryfikować wysokość swojego zobowiązania, w tym obciążającej go raty spłaty kredytu czyli aby miał pełną świadomość i pełne rozeznanie co do wysokości obciążających go świadczeń. Tym samym zakwestionowane klauzule mogły podlegać kontroli w ramach systemu ochrony konsumentów przed stosowaniem nieuczciwych warunków umowy przez przedsiębiorców.

Niejednoznaczność postanowień dotyczących klauzul indeksacyjnych pozwalała badać czy postanowienia te nie były abuzywne. Należało zatem ustalić czy wskazane postanowienia umowne, kształtowały prawa i obowiązki kredytobiorców w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszały ich interesy.

Dobre obyczaje to reguły postępowania niesprzeczne z etyką i moralnością. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są: niedoinformowanie drugiej strony umowy, spowodowanie jej dezorientacji, wywołanie u klienta błędnego przekonania, wykorzystanie niewiedzy klienta lub jego naiwności, ukształtowanie stosunku prawnego niezgodnie z zasadą równorzędności stron. Sprzeczne z dobrymi obyczajami są działania potocznie określane jako nieuczciwe, nierzetelne, odbiegające od przyjętych standardów postępowania.

Rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce wówczas, gdy umowa przewiduje nieusprawiedliwione dysproporcje, na niekorzyść konsumenta, w rozłożeniu umownych praw i obowiązków. Chodzi o zawarcie w umowie postanowień, które szczególnie mocno godzą w interesy majątkowe konsumenta.

W ocenie Sądu wprowadzenie do umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. klauzul zawartych w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 4 jest działaniem wbrew dobrym obyczajom. Na podstawie powyższych postanowień kredytodawca przyznał bowiem sobie prawo do przeliczenia zobowiązania powodów po kursie określonym w tabeli kursowej i do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego walutą CHF poprzez wyznaczenie w tabelach kursowych kursu sprzedaży CHF. Przedmiotowe postanowienia dawały kredytodawcy uprawnienie do określenia wysokości kursu do przeliczania wysokości zobowiązania kredytobiorców na walutę CHF i kursu sprzedaży CHF służącego do przeliczania rat z waluty CHF na złotówki bez jakichkolwiek wytycznych, ram czy ograniczeń. Pozwany miał więc dowolność w kształtowaniu wysokości zobowiązania powodów, których kredyt indeksowany był kursem CHF.

Zdaniem Sądu wprowadzenie do umowy kredytu z dnia 20 czerwca 2008 r. klauzul zawartych w § 1 ust. 3A i § 10 ust. 4 umowy jest działaniem wbrew dobrym obyczajom. Na podstawie powyższych postanowień kredytodawca przyznał bowiem sobie prawo do przeliczenia zobowiązań powodów po dowolnym kursie i do jednostronnego regulowania wysokości rat kredytu waloryzowanego walutą CHF poprzez wyznaczenie w tabelach kursowych kursu sprzedaży CHF. Przedmiotowe postanowienia dawały kredytodawcy uprawnienie do określenia wysokości kursu do przeliczania wysokości zobowiązania kredytobiorców na walutę CHF i kursu sprzedaży CHF służącego do przeliczania rat z waluty CHF na złotówki bez jakichkolwiek wytycznych, ram czy ograniczeń. Pozwany miał więc dowolność w kształtowaniu wysokości zobowiązania powodów, których kredyt indeksowany był kursem CHF.

Takie ukształtowanie klauzuli waloryzacyjnej, zgodnie z którym bank może w sposób dowolny i niepoddający się weryfikacji ustalać kursy waluty, stanowiące narzędzie indeksacji, a tym samym wpływać na wysokość własnych korzyści i generować dodatkowe i nieprzewidziane umową koszty dla kredytobiorcy, rażąco narusza zasadę równowagi kontraktowej na niekorzyść konsumenta i dobre obyczaje (patrz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2011 r., VI ACa 420/11).

Klauzulą abuzywną jest postanowienie umowne zezwalające stronie (bankowi) na dowolne kształtowanie wysokości świadczenia drugiej strony. Takie postanowienie nie przestaje być niedozwolone tylko dlatego, że zostało wykorzystane ze stosunkowo niewielkim pokrzywdzeniem kontrahenta. Niedozwolony charakter klauzuli i konieczność jej wyeliminowania z umowy wynika bowiem z nieakceptowalnego oddania jednej ze stron uprawnienia do określenia wysokości świadczenia drugiej strony, niezależnie od tego czy strona zastrzegająca korzystne dla siebie świadczenie wykorzystała swą uprzywilejowaną pozycję tylko w umiarkowanym stopniu. W świetle bowiem art. 385 1 kc kontroli podlega treść umowy, a nie sposób jej wykonania czy też sposób ewentualnego wykorzystania badanego postanowienia umownego przez przedsiębiorcę, na którego korzyść postanowienie to zostało zastrzeżone. Postanowienie umowne skutkujące rażącą dysproporcją uprawnień i obowiązków kontraktowych na niekorzyść konsumenta jest abuzywne od chwili zawarcia umowy, bez względu na to czy i jak przedsiębiorca skorzysta z przewidzianych w nim uprawnień. Ocena zgodności postanowień umowy z dobrymi obyczajami dokonywana jest na dzień zawarcia umowy. Oznacza to, że kontroli podlega samo uprawnienie do stosowania danej klauzuli a nie sposób jego wykorzystania. Z tej przyczyny wysokość kursów CHF, jakie bank przyjmował do przeliczenia salda kredytu do wypłaty i ustalenia wysokości rat kredytu, nie miała znaczenia dla oceny abuzywnego charakteru postanowień umowy.

Zapisy zawarte w § 7 ust. 1 i § 12 ust. 4 umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. oraz w § 1 ust. 3A i § 10 ust. 4 umowy kredytu z dnia 20 czerwca 2008 r. w ocenie Sądu, nie tylko kształtują prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami ale też rażąco naruszają ich interesy. W ocenie Sądu powodowie po analizie wskazanych postanowień umowy nie mogli uzyskać wiedzy o wysokości ich zobowiązań w walucie CHF, która to wysokość miała się przekładać na wysokość rat kredytu, jakie zobowiązani byli spłacać.

Z treści umów wynika, że bank udzielając kredytów w złotówkach ryzykował stratę jedynie kwot, które zostały wypłacone powodom, co mogło nastąpić w przypadku znacznego spadku wartości waluty wskazanej jako waluta indeksacji. Natomiast w przypadku powodów wysokość ich zobowiązań mogła osiągnąć niczym nieograniczoną wysokość już na początkowym etapie (wraz ze spadkiem wartości waluty krajowej w stosunku do waluty indeksacji). Do tego mogło dojść również w czasie wykonywania zobowiązań po kilku lub kilkunastu latach. Ponadto obie umowy nie przewidywały instrumentów, które pozwoliłoby powodom na zmianę sposobu wykonywania umów po wystąpieniu niekorzystnego dla nich wzrostu kursu walut.

Z tych też względów wskazane powyżej uregulowania umów kredytu należy uznać za niedozwolone, gdyż mogły doprowadzić i ostatecznie doprowadziły, gdy porównamy wysokość udzielonych kredytów i wysokość spłaconych kredytów, do ukształtowania stosunków zobowiązaniowych niezgodnie z zasadą równorzędności stron, czyli do nierównomiernego rozłożenia praw i obowiązków między stronami. Ponadto naruszyły one dobre obyczaje, ponieważ doszło do wykorzystania przewagi kontraktowej banku, który dokonując wcześniej fachowej oceny ryzyka kursowego zabezpieczył swoje interesy, a nie interesy powodów.

W tym miejscu należy wskazać, że w przypadku obu umów bank nie wykonał także swoich obowiązków w zakresie poinformowania powodów o ryzyku kursowym. Wprowadzenie do umów kredytowych zawieranych na wiele lat mechanizmu działania ryzyka kursowego, wymagało szczególnej staranności banku w zakresie wyraźnego wskazania zagrożeń wiążących się z oferowanymi kredytami, tak by powodowie mieli pełną wiedzę co do konsekwencji ekonomicznych zawieranych umów. Przedkontraktowy obowiązek informacyjny w zakresie ryzyka kursowego powinien zostać wykonany w sposób jednoznacznie i zrozumiale unaoczniający powodom, że zaciągnięcie takich kredytów jest bardzo ryzykowne a efektem może być obowiązek zwrotu kwot wielokrotnie wyższych od pożyczonych, mimo dokonywania regularnych spłat. Z poczynionych w sprawie ustaleń nie wynikało, by takie obowiązki informacyjne został przez bank wykonane w sposób ponadstandardowy, dający powodom pełne rozeznanie w tym zakresie. Na tę okoliczność pozwany nie przedstawił w zasadzie żadnych dowodów.

Dysproporcja praw i obowiązków stron na niekorzyść powodów jako słabszej strony stosunku zobowiązaniowego w przypadku obu umów kredytu jest nieusprawiedliwiona a brak równowagi kontraktowej występuje w stopniu, który rażąco narusza interes majątkowy konsumentów, zobowiązując ich do spłaty zaciągniętych kredytów w wysokościach arbitralnie ustalonych przez bank. Jednostronna swoboda kształtowania przez bank sytuacji finansowej powodów uniemożliwiała przy tym sprawdzenie zasadności i prawidłowości decyzji banku, co również narusza prawo powodów do uzyskania pełnej i rzetelnej informacji o czynnikach kształtujących ich obowiązki. Naruszony jest zatem również ich interes pozamajątkowy w postaci niepewności co do okoliczności wpływających na wysokość ich zobowiązań.

To, że powodowie dokonali wyboru kredytów indeksowanych do waluty CHF, nie oznacza bowiem, że wyrazili zgodę na regulowanie w ramach umów kredytu swoich praw i obowiązków w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami czy też, że wyrazili zgodę na rażące naruszenie ich interesów.

Wobec niejednoznacznych postanowień umów określających główne świadczenia stron nie sposób jest również przyjąć, że powodowie zawarli umowy kredytu pozostając w pełni świadomi co do wynikających z nich obciążeń a tym samym, że byli w pełni rozeznani co do ryzyka jakie na siebie przyjmują. Udzielenia powodom konkretnych informacji na temat ryzyka kursowego przed zawarciem umów pozwany nie udowodnił choć zgodnie z zasadą rozkładu ciężaru dowodowego określoną w art. 6 kc był do tego obowiązany. Brak jest też dowodu na to, by powodowie zostali pouczeni o zasadach konstruowania przez bank tabel kursowych stanowiących podstawę określenia kursu waluty na potrzeby ustalenia salda zobowiązania wynikającego z umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. w walucie CHF oraz wysokości rat obu kredytów oraz aby zostali poinformowani o tym jakie będą konsekwencje wysokiego (tj. wykraczającego poza normalne, typowe wahania) wzrostu wartości waluty do jakiej kredyty były indeksowane, którego to wzrostu, z uwagi na długi okres, na jaki zostały zaciągnięte kredyty, nie można przecież było wykluczyć.

Powyższe prowadzi do wniosku, że brak jest podstaw aby przyjąć, iż w chwili zawierania obu umów kredytowych powodowie mogli mieć pełne rozeznanie co do tego jak duże jest ryzyko zmiany kursu waluty na przyszłość na przestrzeni wielu lat obowiązywania tych umów kredytowych i jakie to będzie miało dla nich skutki ekonomiczne.

Przechodząc do oceny skutków uznania postanowień zawartych w umowach za niedozwolone postanowienia umowne, należy mieć na uwadze, że co do zasady uznanie postanowień umowy za niedozwolone nie powinno powodować upadku całej umowy, gdyż jak stanowi art. 385 1 § 2 kc jeżeli postanowienia umowy nie wiążą konsumenta zgodnie z § 1 tego artykułu, strony są umową związane w pozostałym zakresie.

Utrzymanie w mocy umów kredytów indeksowanych do waluty obcej nie będzie możliwe zwłaszcza wówczas gdy uznanie zawartych w nich postanowień za klauzule abuzywne doprowadziłoby nie tylko do zniesienia mechanizmu indeksacji oraz różnicy kursów walutowych, ale również pośrednio do zaniknięcia ryzyka kursowego, które jest bezpośrednio związane z indeksacją przedmiotowych kredytów do waluty. Skoro zaś klauzule dotyczące ryzyka wymiany określają główny przedmiot umów kredytu, to obiektywna możliwość utrzymania obowiązywania przedmiotowych umów wydaje się w tych okolicznościach niepewna.

W ocenie Sądu utrzymanie w mocy łączących strony umów kredytu indeksowanego do waluty CHF bez uznanych za niedozwolone postanowień regulujących mechanizm indeksacji jest niemożliwe, gdyż prowadziłoby do zmiany charakteru prawnego tych stosunków obligacyjnych. Wyeliminowane zostałoby bowiem pośrednio z tych umów ryzyko kursowe związane z indeksacją przedmiotu kredytów do waluty obcej to jest CHF. Pozostawienie umów w kształcie okrojonym poprzez wyeliminowanie z nich klauzul indeksacyjnych określających przecież główne świadczenia stron umowy, zdaniem Sądu, stanowiłoby naruszenie art. 353 1 kc wyrażającego zasadę swobody umów. Byłoby sprzeczne z istotą, naturą stosunków zobowiązaniowych, które strony chciały wykreować. Bez takich bowiem postanowień nie może dojść do ważnego zawarcia umów kredytów indeksowanych kursem waluty obcej. O zaniknięciu ryzyka kursowego można mówić w sytuacji, w której skutkiem eliminacji niedozwolonych klauzul kształtujących mechanizm indeksacji jest przekształcenie kredytu złotowego indeksowanego do waluty obcej w zwykły (tzn. nieindeksowany) kredyt złotowy. Zarazem należy uznać, że wyeliminowanie ryzyka kursowego, charakterystycznego dla umów kredytu indeksowanego do waluty obcej, jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umów, iż należy je uznać za umowy o odmiennej istocie i charakterze, choćby nadal chodziło tu tylko o inny podtyp czy wariant umowy kredytu. Oznacza to z kolei, że po wyeliminowaniu tego rodzaju klauzul utrzymanie umów o charakterze zamierzonym przez strony nie jest możliwe, co przemawia za ich całkowitą nieważnością (bezskutecznością).

Wyeliminowanie z umów zapisów regulujących mechanizm indeksacji nie pozwala na utrzymanie w mocy tak ukształtowanych stosunków prawnych jako sprzecznych z naturą (charakterem prawnym) zobowiązań, które strony chciały wykreować. Umowy w tak okrojonym kształcie uznać należy za nieważne. Nie można bowiem zastąpić zawartych w nich niedozwolonych postanowień przepisami o charakterze dyspozytywnym.

Mając na uwadze powyższe Sąd przesłankowo stwierdził, iż umowa nr (...) o hipoteczny kredyt konsolidacyjny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF zawarta w dniu 21 kwietnia 2005 r. pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego i umowa nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF zawarta w dniu 20 czerwca 2008 r. pomiędzy powodami a poprzednikiem prawnym pozwanego były nieważne. Powodowie powołując się bowiem na ich nieważność żądali zasądzenia na ich rzecz od pozwanego kwoty 862.332,00 zł z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego w związku z tą nieważnością umów. Zasądzenia tej kwoty domagali się oni tytułem zwrotu zapłaconych przez nich świadczeń w oparciu o te umowy.

Pozwany natomiast, choć wnosząc o oddalenie powództwa powodów, twierdził, iż umowy kredytu są ważne, w pozwie wzajemnym domagał się zasądzenia od powodów solidarnie, ewentualnie łącznie ewentualnie w częściach równych na jego rzecz kwoty 437.170,02 zł tytułem zwrotu świadczeń spełnionych przez niego w wykonaniu tych umów, powołując się tym razem na ich nieważność.

Zgodnie z art. 405 kc kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Przepis ten stosuje się w szczególności do świadczenia nienależnego, to jest takiego, w którym ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia (art. 410 § 1 i 2 kc).

Skutkiem stwierdzenia nieważności obu umów kredytu w całości jest uznanie, że spełnione przez obie strony tych umów świadczenia nie miały oparcia w łączących je umowach. Pozwany zatem winien zwrócić powodom to, co świadczyli oni na podstawie tych umów a powodowie winni zwrócić pozwanemu to, co on na ich podstawie świadczył.

Jak wynikało z dokonanych ustaleń powodowie świadczyli pozwanemu w wykonaniu nieważnej umowy kredytu z dnia 21 kwietnia 2005 r. kwotę 533.222,87 zł. Z kolei pozwany świadczył na rzecz powodów w wykonaniu tej umowy kwotę 280.000,02 zł. W wykonaniu nieważnej umowy z dnia 20 czerwca 2008 r. powodowie świadczyli pozwanemu kwotę 327.758,47 zł. Z kolei pozwany świadczył na rzecz powodów w wykonaniu tej umowy kwotę 157.170,00 zł

Powodowie świadczyli pozwanemu na podstawie nieważnych umów kredytu w czasie, kiedy pozostawali w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej a zatem świadczyli oni pozwanemu ze środków pochodzących z ich majątku wspólnego, w którym mieli oni równe udziały. Obecnie jednak, kiedy nie pozostają oni już w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej, nie mogą się skutecznie domagać zasądzenia udowodnionej kwoty łącznie. Każdemu z nich po ustaniu wspólności majątkowej należy się bowiem po połowie z tej kwoty. Stąd Sąd zasądził od pozwanego na rzecz każdego z powodów kwoty po 430.490,67 zł a w pozostałym zakresie ich powództwo oddalił jako niezasadne.

Pozwany (powód wzajemny) domagał się zasądzenia na jego rzecz od powodów (pozwanych wzajemnie) zwrotu nienależnego świadczenia solidarnie ewentualnie łącznie ewentualnie w częściach równych. Zgodnie z art. 369 kc solidarność zobowiązania musi wynikać z ustawy lub z czynności prawnej. Ze swej istoty roszczenie o zwrot świadczenia nienależnego nie może wynikać z czynności prawnej skoro przyczyną jego powstania jest właśnie brak tej czynności prawnej. Brak jest też przepisu ustawy ustanawiającego solidarną odpowiedzialność powodów (pozwanych wzajemnie). Podstawy takiej nie stanowi w szczególności art. 370 kc ani art. 30 § 1 kr i o. Jednocześnie z racji tego, że powodowie (pozwani wzajemnie) nie pozostają już w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej pozwany (powód wzajemny) nie może domagać się zasądzenia od nich należnej mu kwoty łącznie, bo nie mają oni majątku wspólnego. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, iż roszczenie pozwanego (powoda wzajemnego) dzieli się na dwie równe części. Sąd zasądził zatem od każdego z powodów (pozwanych wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kwoty po 218.585,01 zł.

Zwrot świadczenia nienależnego powinien nastąpić po wezwaniu dłużnika, gdyż zgodnie z art. 455 kc jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Powodowie wezwali pozwanego do zwrotu w terminie do dnia 27 stycznia 2023 r. kwoty 862.332,00 zł w wezwaniu do zapłaty z dnia 17 stycznia 2023 r. Ich roszczenie stało się zatem wymagalne w dniu 27 stycznia 2023 r. i stąd odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych na ich rzecz kwot Sąd zasądził od dnia 28 stycznia 2023 r. do dnia zapłaty a w pozostałym zakresie żądanie zasądzenia odsetek oddalił.

Pozwany (powód wzajemny) wezwał powodów (pozwanych wzajemnie) do zwrotu kwoty 437.170,00 zł pozwem wzajemnym, który został doręczony pełnomocnikowi powodów (pozwanych wzajemnie) w dniu 23 kwietnia 2025 r. Jego roszczenie stało się zatem wymagalne w tym dniu i stąd odsetki ustawowe za opóźnienie od zasądzonych od powodów (pozwanych wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) kwot Sąd zasądził od dnia 24 kwietnia 2025 r. do dnia zapłaty a w pozostałym zakresie żądanie zasądzenia odsetek oddalił.

Powódka dochodziła w przedmiotowej spawie zasądzenia na jej rzecz roszczenia o wartości 862.332,00 zł. Sąd uwzględnił jej roszczenie w zakresie żądania o wartości 430.490,67 zł a zatem wygrała ona sprawę w 50 % i stąd w myśl art. 100 kpc w 50 % powinna ponieść koszty procesu. Powód natomiast dochodził w przedmiotowej sprawie zasądzenia na jego rzecz roszczenia o wartości 862.332,00 zł. Sąd uwzględnił jego roszczenie w zakresie żądania o wartości 430.490,67 zł a zatem wygrał ona sprawę w 50 % i stąd w myśl art. 100 kpc w 50 % powinna ponieść koszty procesu.

Na poniesione przez każdego z powodów koszty procesu złożyły się 1/2 opłaty od pozwu w kwocie 1.000,00 zł, 1/2 wynagrodzenia pełnomocnika powodów w kwocie 10.800,00 zł ustalonego stosownie do treści § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.), 1/2 opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Każdy z powodów poniósł więc koszty w wysokości po 5.908,50 zł.

Na poniesione przez pozwanego koszty postępowania z powództwa każdego z powodów złożyły się 1/2 wynagrodzenia pełnomocnika pozwanego w kwocie 10.800,00 zł ustalonego stosownie do treści § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.) i 1/2 opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł. Pozwany poniósł więc w sprawie z powództwa każdego z powodów koszty w kwotach po 5.408,50 zł.

Łącznie koszty postępowania poniesione przez strony w sprawie z powództwa powódki wynosiły wyniosły 11.317,00 zł i w sprawie z powództwa powoda wyniosły 11.317,00 zł. Każdy z powodów powinien ponieść 50 % tych kosztów a więc kwotę 5.658,50 zł. Ponieważ każdy z nich poniósł wyższe koszty Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki i na rzecz powoda kwoty po 250,00 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu.

Pozwany (powód wzajemny) dochodził w ramach powództwa wzajemnego zasądzenia kwoty 437.170,00 zł zasądzonej solidarnie ewentualnie łącznie ewentualnie w częściach równych. Sąd zasądził na jego rzecz tę kwotę w częściach równych od pozwanych. Jego żądanie uwzględnione zostało zatem w całości.

O kosztach procesu z powództwa wzajemnego Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 kpc w zw. z art. 99 kpc kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu i zasądził od każdego z powodów (pozwanych wzajemnie) na rzecz pozwanego (powoda wzajemnego) tytułem zwrotu kosztów procesu kwoty po 16.329,50 zł, na które to kwoty złożyły się 1/2 opłaty od pozwu wzajemnego w kwocie 21.859,00 zł i połowa wynagrodzenia pełnomocnika powoda wzajemnego w kwocie 10.800,00 zł ustalonego stosownie do treści § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.)