descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 458/13

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 listopada 2013r.

Sąd Okręgowy w Siedlcach Wydział I Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący SSO Jolanta Hryciuk

Protokolant st.sekr.sąd. Katarzyna Łęczycka

Sygn. akt 458/13

Uzasadnienie

W pozwie z dnia 19 kwietnia 2013 roku, powód K. K. domagał się zasądzenia od pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w S. kwoty 85 000 zł na podstawie art. 77 Konstytucji RP i art. 417 kc.

W uzasadnieniu powód wskazał, że przebywał w Zakładzie Karnym w S. od 12 września 2007r. do 9 kwietnia 2010r. W sposób rażący była naruszona jego godność i jego zdrowie. Podał, iż w celach w których mieszkał nie było kącików sanitarnych murowanych, a urządzenia sanitarne były oddzielone kawałkiem dykty wbitej w ścianę wraz z firanką zrobioną z prześcieradła. Załatwianie potrzeb fizjologicznych było krępujące, gdyż odbywało się w obecności innych osadzonych. Spożywanie pokarmów w tych warunkach nie było przyjemne. Wentylacja nie działała sprawnie. Poza tym w celach nie było ciepłej wody, materace były spleśniałe i zgrzybiałe, łaźnia, w której odbywała się kąpiel była brudna i zagrzybiona. Cele mieszkalne nie spełniały metrażu przypadającego na jednego skazanego. Parkiet na podłodze był niekompletny, co powodowało potykanie się. Ściany nie były malowane, a na nich grzyb i mech. W zimie było bardzo słabe ogrzewanie, okna nieszczelne, co powodowało przeziębienia i osłabienie, zaś lekarz przyjmował jeden raz na dwa tygodnie. Brakowało opieki medycznej i specjalistycznej na co dzień. Nie było podejścia do okna, oświetlenie powodowało nieodwracalne osłabienie wzroku. Po ścianach zimą ciekła woda, bo były zamarznięte, a cele zawilgocone. Okna były małe 1m x 80 cm, zaś w oknach siatki.

Powód podniósł, iż pozwany ponosi odpowiedzialność za jego krzywdy moralno-psychiczne tj. bardzo dramatyczne warunki mieszkalne.

W odpowiedzi na pozew, pozwany Skarb Państwa zastępowany przez Dyrektora Zakładu Karnego w S. wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. W uzasadnieniu podniósł, iż z treści pozwu wynika, iż powód zarzuca Zakładowi Karnemu w S. naruszenie jego dóbr osobistych poprzez niezapewnienie odpowiednich warunków bytowych, w jakich odbywał karę pozbawienia wolności, a w szczególności przebywanie w celach o powierzchni poniżej 3 m.kw. na osobę w okresie od 12 września 2007r. do 15 stycznia 2008r. i od dnia 21 lutego 2008r. do 9 kwietnia 2010r.

Pozwany podniósł zarzut przedawnienia z art. 442 1§1 kc. Wskazał, iż z twierdzeń powoda zawartych w pozwie wynika, iż od początku osadzenia w pozwanym zakładzie karnym powód zdawał sobie sprawę z tego, że przebywa w celach niezapewniających przewidzianych przepisami kodeksu karnego wykonawczego warunków bytowych, w tym minimalnej powierzchni celi mieszkalnej. Z uwagi na to, iż żądanie przyznania odszkodowania za naruszenie dobra osobistego stanowi rodzaj roszczenia odszkodowawczego, którego podstawą jest czyn niedozwolony, a więc w tym wypadku ma zastosowanie termin przedawnienia określony w art. 442 1§1 kc.

Na wypadek nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia pozwany podniósł, iż roszczenie powoda winno ulec oddaleniu, ponieważ działania administracji Zakładu Karnego w S. były zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.

Cele w których przebywał powód są zlokalizowane w oddziałach I, IV, V, VII, VIII. Dyrektor Zakładu Karnego w S. z uwagi na znaczne przeludnienie na podstawie art. 248 kkw, rozkazem dziennym nr (...) z dnia 13 kwietnia 2004r. polecił dostawić łóżka na tzw. zagęszczenie w całej jednostce. W celach, w których przebywał powód łóżka były dostawiane. W celach oddziału IV powód miał zagwarantowaną powierzchnię mieszkalną zgodnie z art. 110§2 kkw. Zarządzeniem wewnętrznym m.in. nr (...) z dnia 30 marca 2009r., nr (...) z dnia 30 września 2009r. Dyrektor Zakładu Karnego w S. zarządził umieszczenie osadzonych w całej jednostce w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedną osobą wynosi mniej niż 3 m.kw. O wysokim stanie zaludnienia systematycznie był informowany sędzia penitencjarny.

Pozwany podniósł, iż nieprzestrzeganie normy powierzchni przypadającej na jednego osadzonego z pewnością powodowało trudności i dyskomfort w przebywaniu powoda w pozwanej jednostce, ale brak jest podstaw do uznania , iż było to działanie pozwanego skierowane na utrudnienie powodowi warunków odbywania kary. Powód nie wykazał, aby na skutek odbywania kary pozbawienia wolności w przeludnionej celi poniósł szkodę niemajątkową, aby doszło do naruszenia jego dóbr osobistych, aby warunki w zakładzie karnym naruszały jego godność czy prawo do intymności, mimo, iż powierzchnia celi przypadająca na jednego skazanego byłam mniejsza niż 3 m.kw., przy czym na pewno nie przez cały okres pobytu powoda w tej jednostce.

Pozwany podniósł także, iż powód nie przedstawił żadnych dowodów wyrządzonej mu szkody podczas pobytu w Zakładzie Karnym w S.. Niedogodności, które spotkały powoda w związku z odbywaniem kary w takim samym stopniu dotyczyły innych osadzonych. Warunki były takie, jakie w danej sytuacji mogła optymalnie zapewnić administracja zakładu karnego.

W toku postępowania strony popierały powyższe stanowiska.

Sąd ustalił, co następuje

K. K. odbywał karę pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. w okresie od dnia 12 września 2007r. do 15 stycznia 2008r. i od 21 lutego 2008r. do 9 kwietnia 2010r. w różnych celach usytuowanych w oddziale I, IV, VII i VIII. Od 6 grudnia 2009r. miał zagwarantowaną powierzchnię mieszkalną (informacja k. 31).

Dyrektor Zakładu Karnego z uwagi na znaczne przeludnienie na podstawie art. 248 kkw rozkazem dziennym nr (...) z dnia 13 kwietnia 2004r. polecił dostawić łóżka na tzw. zagęszczenie w całej jednostce. W celach w których przebywał powód łóżka były dostawiane. W celach oddziału IV powód miał zagwarantowaną powierzchnie mieszkalną zgodnie z art. 110§2 kkw. Zarządzeniem wewnętrznym m.in. nr (...) z dnia 30 marca 2009r., nr (...) z dnia 30 września 2009r. Dyrektor Zakładu Karnego zarządził umieszczenie osadzonych w całej jednostce w warunkach, w których powierzchnia w celi na jedna osobą wynosi mniej niż 3 m.kw. O wysokim stanie zaludnienia systematycznie był informowany sędzia penitencjarny (zawiadomienia sędziego penitencjarnego k.26-30).

Cele, w których przebywał K. K. usytuowane były w pawilonie B Zakładu Karnego w S.. W okresie pobytu w nim powoda kącik sanitarny był oddzielony od części mieszkalnej celi parawanem drewniano-metalowym do wysokości 1,60-1,80m, zaś światło wejścia zasłaniane zasłonką materiałową. W celach całego pawilonu B nie było możliwości korzystania z ciepłej wody, gdyż budynek ten do 2012r. nie posiadał rozprowadzonej instalacji ciepłej wody (okoliczności przyznane przez pozwanego).

W czasie pobytu w Zakładzie Karnym w S. K. K. miał zapewniony dostateczny dostęp do opieki medycznej. Kilkanaście razy korzystał z porad lekarza pierwszego kontaktu, a także z konsultacji specjalistów: psychiatry, okulisty, chirurga, dermatologa. Miał wykonywane badanie RTG i gastroskopię (informacja kierownika ambulatorium k. 33).

K. K. złożył pozew w administracji Zakładu Karnego w W. w dniu 15 kwietnia 2013r. (koperta k. 5v).

Sąd zważył, co następuje

Sąd uznał za zasadny podniesiony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia za okres od 12 września 2007r. do 15 stycznia 2008r. i od dnia 21 lutego 2008r. do 9 kwietnia 2010r. Jak wynika z uzasadnienia pozwu K. K. dochodzi roszczenia o zadośćuczynienie w związku z naruszeniem jego dóbr osobistych tj. godności i zdrowia, w związku z pobytem w Zakładzie Karnym w S. za ten okres. Zgodnie z utrwalonymi poglądami judykatury i doktryny naruszenie dobra osobistego zawinionym działaniem lub zaniechaniem klasyfikowane jest jako czyn niedozwolony.

Przedawnienie roszczeń z art. 448 kc reguluje art. 442 1 §1 kc. Przepis ten wszedł w życie w dniu 10 listopada 2007r. na podstawie ustawy z dnia 16 lutego 2007r.o zmianie ustawy Kodeks cywilny (Dz. U. nr 80, poz. 538). Zgodnie z art. 2 tej ustawy do roszczeń o których mowa w art. 1 tej ustawy, powstałych przed dniem jej wejścia w życie, a według przepisów dotychczasowych jeszcze nie przedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 1 §kc. Zgodnie z art. 442 1 § kc, roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i osobie obowiązanej do jej naprawienia. Nie ulega wątpliwości, iż powód podczas okresu odbywania kary pozbawienia wolności w Zakładzie Karnym w S. wiedział o ewentualnej szkodzie i osobie zobowiązanej do jej naprawienia, a najpóźniej w dniu 9 kwietnia 2010r. Powód musiał mieć świadomość negatywnych odczuć związanych z warunkami bytowymi w Zakładzie Karnym w S. w chwili, gdy ich doznawał. Wiedział też, kogo obciąża odpowiedzialnością za negatywne odczucia. K. K. złożył pozew w administracji Zakładu Karnego w W. w dniu 15 kwietnia 2010r. , co wynika z pieczęci zakładu karnego – koperta k.5v. W dniu 16 kwietnia 2010r. Zakład Karny w W. złożył pismo w placówce pocztowej.

Zgodnie z art. 165§2 kpc oddanie pisma procesowego w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu. Zgodnie z art. 165§ 3 kpc to samo dotyczy złożenia pisma przez żołnierza w dowództwie jednostki wojskowej albo przez osobę pozbawioną wolności w administracji zakładu karnego oraz przez członka załogi polskiego statku morskiego u kapitana statku. W chwili wniesienia pozwu tj. 15 kwietnia 2010r. roszczenie powoda o zadośćuczynienia uległo już przedawnieniu.

W ocenie Sądu, K. K. w trakcie osadzenia w celach, w których warunki odbiegały od wymaganych przepisami, miał świadomość, że okoliczności te mogą stanowić naruszenie dóbr osobistych. Powód mógł bez zbędnej dochodzić swych roszczeń w odpowiednim czasie. Sąd nie znalazł podstaw do zastosowania art. 5 kc i przyjęcia, iż zarzut przedawnienia stanowi nadużycie prawa przez pozwanego. K. K. nie wykazał przyczyn opóźnienia w dochodzeniu roszczenia wskazując jedynie, iż pozew napisał w dniu 8 kwietnia 2013r., co wynika z daty na pozwie, a nadto, iż odmówiono mu pełnomocnika i musiał sam przygotować się do tej sprawy. Powód nie jest osobą nieporadną czy znajdującą się w złym stanie zdrowia. Samodzielnie napisał pozew, wskazując niedogodności, które jego zadaniem uzasadniały roszczenie. W ocenie Sądu powód nie wykazał przesłanek uzasadniających opóźnienie w złożeniu pozwu, co skutkuje tym, iż Sąd uwzględnił zarzut przedawnienia , a w konsekwencji oddalił powództwo.

W tej sytuacji nie było potrzeby ustalania, czy zachodzą przesłanki materialno-prawne uzasadniające przeprowadzanie innych dowodów na okoliczności związane z warunkami pobytu powoda w Zakładzie Karnym w S..

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 § 1 kpc. Sąd zasądził od powoda jako strony przegrywającej koszty zastępstwa procesowego poniesione przez pozwanego w kwocie 3600 zł ustalone na podstawie § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz. 490). Powód zakończy odbywanie kary za dwa lata i pięć miesięcy. Ma dwoje dzieci w wieku po 7 lat, które przebywają w domu dziecka. Jest zobowiązany do alimentów w kwocie po 700 zł miesięcznie. Powód przed osadzeniem pracował zawodowo. Jest z zawodu technikiem budowlanym. Jest osobą młodą i zdrową. W tych okolicznościach Sad uznał, iż będzie w stanie po opuszczeniu zakładu karnego uiścić należne na rzecz pozwanego koszty procesu.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku.