descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I (...)

Uzasadnienie

wyroku zaocznego z 3 września 2025 r.

Pozwem wniesionym 6 maja 2025 roku strona powodowa (...) Spółka Akcyjna z siedzibą W. wniosła o zasądzenie od strony pozwanej I. J. 10 731,99 zł z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie od dnia 26 lutego 2025 roku. Nadto strona powodowa wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.

Strona powodowa wskazała w uzasadnieniu pozwu, że przez podpisanie weksla 24 maja 2024 roku strona pozwana zobowiązała się do zapłaty 26 lutego 2025 r. wskazanej w wekslu kwoty 10 731,99 zł. Strona powodowa wezwała pozwaną do wykupu weksla. Weksel został wystawiony przez pozwaną na zabezpieczenie zwrotu całego zadłużenia z tytułu pożyczki. Granice wypełnienia weksla określa deklaracja wekslowa. Do dnia wypełnienia weksla pozwana wpłaciła na rzecz strony powodowej 1 128,00 zł. Następnie zaniechała spłat przedmiotowej pożyczki.

Pismem z dnia 15 lipca 2025 roku (k. 31v.) powódka wskazała, że na dochodzone pozwem 10 731,99 zł składa się: kapitał – 5645,83 zł, opłata przygotowawcza – 307,60 zł, prowizja pożyczkodawcy – 1700,96 zł, prowizja pośrednika finansowego – 434,28 zł, odsetki umowne (pkt 1.2 umowy) – 2627,33 zł, odsetki dzienne (pkt 4.1 umowy – 15,99 zł).

Pozwana, której prawidłowo doręczono odpis pozwu (z.p.o. k. 28) nie zajęła stanowiska w sprawie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.

24 maja 2024 roku I. J. zawarła z (...) Spółką Akcyjną w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). (...) Spółkę Akcyjną w W. umowę zawarł „pełnomocnik (przedstawiciel / pośrednik kredytowy)” R. P.. W umowie tej, stanowiącej wzorzec umowny przygotowany przez (...) Spółkę Akcyjną w W., określono, że na pożyczkę gotówkową w wysokości 11 844,00 zł składa się: całkowita kwota pożyczki wynosząca 6 000,00 zł oraz kredytowe koszty pożyczki wynoszące 2 700,00 zł, na które z kolei składa się: opłata przygotowawcza w wysokości 340 zł (§ 1.4 lit. a umowy) stanowiąca opłatę związaną z przygotowaniem i zawarciem umowy obejmującą koszty inne niż wskazane w § 1.4. lit. b i c umowy, prowizja pośrednika finansowego w wysokości 480,00 zł obliczona od całkowitej kwoty do zapłaty (§ 1.4 lit. b umowy) oraz prowizja pożyczkodawcy

w wysokości 1 880,00 zł (§ 1.4 lit. c umowy). Oprocentowanie pożyczki określono w stałej wysokości wynoszącej 18,291712% w skali roku. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 53,978589%. Marża pożyczkodawcy w wysokości 722,00 zł stanowi wynagrodzenie pożyczkodawcy, po odprowadzeniu podatku w wysokości 316,00 zł, uwzględniająca koszty związane z monitoringiem i dochodzeniem spłat przeterminowanych zobowiązań oraz koszty związane z odpisami z tytułu nieściągalnych wierzytelności.

Spłata miała następować w 42 równych ratach miesięcznych obejmujących spłatę pożyczki i odsetek umownych w wysokości 282,00 zł i w terminach wskazanych w harmonogramie spłat stanowiącym załącznik nr 1 do umowy, z terminem spłaty ostatniej raty 3 grudnia 2027 roku. Od zadłużenia przeterminowanego należne były odsetki za opóźnienie za każdy dzień opóźnienia w wysokości równej stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie. (...) Spółka Akcyjna w W. mogła wypowiedzieć umowę w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu I. J. do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania, z zobowiązaniem do zachowania 30-dniowego okresu wypowiedzenia, a co miało skutkować powstaniem natychmiastowej wymagalności całkowitej kwoty do zapłaty (§ 8.1-8.2 umowy). Umowa przewidywała zabezpieczenie spłat kwot należnych pożyczkodawcy z tytułu umowy w formie weksla in blanco, który pożyczkodawca miał prawo wypełnić na zasadach określonych w deklaracji wekslowej w przypadku, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej jednej racie przekroczy 30 dni po uprzednim wezwaniu pożyczkobiorcy do zapłaty zaległości w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania (§ 3.1 a umowy, deklaracja wekslowa).

Dowody: umowa pożyczki gotówkowej nr (...) k. 3-5; harmonogram spłat k. 6; deklaracja wekslowa k. 10, załącznik do wniosku o numerze (...) z dnia 24.05.2024 r. o udzielenie pożyczki konsumenckiej k. 14

Do umowy pożyczki I. J. wystawiła na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. weksel własny niezupełny (in blanco) z klauzulą „nie na zlecenie”, do którego sporządzona została deklaracja wekslowa, w której określono, że (...) Spółka Akcyjna w W. może wypełnić weksel na sumę odpowiadającą zadłużeniu I. J. wynikającego z powyższej umowy pożyczki, a uzupełnienie weksla może nastąpić, gdy opóźnienie w płatności kwoty równej wartości jednej pełnej raty przekroczy 30 dni, po uprzednim wezwaniu I. J. do zapłaty zaległości

w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania. Weksel mógł również zostać wypełniony na zasadach określonych w deklaracji wekslowej w razie złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy pożyczki i w przypadku braku zaksięgowania zwrotu środków z tytułu pożyczki

w terminie 30 dni od dnia złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy, lub odsetek dziennych od tej kwoty, oraz upływu 7 dni od wezwania I. J. przez (...) Spółkę Akcyjną w W. do zapłaty należnych środków.

Dowody: weksel k. 9; deklaracja wekslowa k.10.

(...) Spółka Akcyjna w W. wypłaciła I. J. kwotę pożyczki w wysokości 6 000,00 zł w dniu 27 maja 2024 roku. I. J. dokonała wpłat na rzecz (...) Spółki Akcyjnej w W. w łącznej wysokości 1 128,00 zł, w tym 282,00 zł w dniu 28 czerwca 2024 r., 282,00 zł w dniu 5 sierpnia 2024 r., 282,00 zł w dniu 3 września 2024 r., 282,00 zł w dniu 3 października 2024 r.

Dowody: wykaz operacji finansowych k. 8.

(...) Spółka Akcyjna w W. w piśmie z 4 grudnia 2024 roku wezwała I. J. do zapłaty w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma zaległych dwóch rat pożyczki, wymagalnych w dniach 3 listopada 2024 r. i 3 grudnia 2024 r., w łącznej wysokości 564,00 zł. Pismo zostało nadane na poczcie do I. J. w dniu 5 grudnia 2024 roku. W piśmie z 4 grudnia 2024 r. (...) Spółka Akcyjna w W. oświadczyła, że w przypadku braku wpłaty 564,00 zł w terminie 7 dni, umowa pożyczki zostanie wypowiedziana i wszystkie wynikające z niej zobowiązania zostaną postawione w stan natychmiastowej wymagalności, jednocześnie podając prognozowaną kwotę roszczenia w wysokości 10 721,04 zł.

(...) Spółka Akcyjna w W. pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. wypowiedziała umowę pożyczki, tym samym wzywając I. J. do wykupu weksla.

W piśmie z 2 stycznia 2025 r. (...) Spółka Akcyjna w W. wypowiedziała umowę pożyczki z zachowaniem terminu 30 dni, a wystawiony przez I. J. weksel in blanco zostanie wypełniony po upływie terminu wypowiedzenia. Jednocześnie, (...) Spółka Akcyjna w W. wezwała I. J. do wykupu tego weksla, w przypadku braku wpłaty wymagalnej kwoty w okresie wypowiedzenia, w ciągu 7 dni od daty upływu okresu wypowiedzenia, informując, że oryginał weksla będzie dostępny do wglądu w archiwum spółki w B. przy ul. (...), wskazując, że dług wynosił na ówczesny dzień 10 731,99 zł. Wypowiedzenie zostało nadane na poczcie do I. J. w dniu 3 stycznia 2025 r. (...) Spółka Akcyjna w W. wypełniła weksel in blanco na kwotę 10 731,99 zł z datą płatności 26 lutego 2025 r.

Dowody: ostateczne wezwanie do zapłaty z 4.12.2024 r. k. 8 z dowodem nadania k. 12; wypowiedzenie umowy wraz z wezwaniem do wykupu weksla z 2 stycznia 2025 r. k. 11 z dowodem nadania k. 13 ; weksel k. 9.

Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów.

Są d zwa żył co następuje.

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.

Strona powodowa dochodzi od pozwanej zapłaty na podstawie weksla, a zatem podstawą żądania jest zobowiązanie wekslowe. Weksel niezupełny (in blanco), wystawiony przez pozwaną, został uzupełniony przez stronę powodową. Jest on wekslem własnym, zawiera wszystkie elementy, od których zależy ważność weksla własnego, określone w art. 101 ustawy Prawo wekslowe (dalej: prawo wekslowe).

Z uwagi na to, że weksel in blanco został wystawiony przez pozwaną w celu zabezpieczenia wierzytelności strony powodowej i jej wydany, który zawiera zobowiązanie zapłaty na jej rzecz, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie ograniczenia określone w art. 10 i art. 17 prawa wekslowego wyłączające możliwość podnoszenia zarzutów dotyczących wypełnienia weksla niezgodnie z porozumieniem wekslowym lub wynikających ze stosunku podstawowego zabezpieczonego wekslem. Należy zaznaczyć, że między zobowiązaniem

z weksla gwarancyjnego in blanco i stosunkiem podstawowym, stanowiącym podstawę wystawienia weksla, istnieje łączność. Znajduje ona oparcie w treści porozumienia między stronami stosunku podstawowego. Zobowiązanie oparte na wekslu nie powstanie zatem, jeżeli nie istnieje pierwotne roszczenie cywilnoprawne. Z tych przyczyn pozwany może podnieść skuteczny zarzut oparty m.in. na powyższym stosunku prawnym. Co do zasady dochodząc wierzytelności wekslowej wierzyciel nie musi wykazywać podstawy prawnej zobowiązania, może powołać się tylko na treść weksla. Jednakże w stosunkach między wystawcą a remitentem samodzielność zobowiązania wekslowego ulega złagodzeniu. Wystawca może bowiem podnieść zarzuty oparte na stosunku podstawowym i na ich podstawie podważać zarówno istnienie jak i rozmiar zobowiązania wekslowego ze względu na jego związek ze stosunkiem podstawowym. Spór przenosi się wówczas na płaszczyznę stosunku podstawowego, który w związku z zarzutami wystawcy podlega badaniu przez sąd oceniający zasadność powództwa. Wystawca może zatem kwestionować samo istnienie lub rozmiar roszczenia wekslowego ze względu na jego związek ze stosunkiem podstawowym. Podkreślić należy, że spór który przenosi się wówczas z płaszczyzny stosunku wekslowego na płaszczyznę stosunku prawa cywilnego, nie prowadzi do zmiany powództwa, ponieważ przedmiotem rozpoznania jest nadal to samo roszczenie wekslowe, a powód jedynie przydaje mu dodatkowe uzasadnienie faktyczne i prawne.

W przypadku wystawienia przez osobę fizyczną będącą konsumentem weksla własnego in blanco w celu zabezpieczenia zapłaty wierzytelności wynikającej z umowy, sąd jeżeli poweźmie wątpliwości co do zasadności roszczenia opartego na takim wekslu, z urzędu powinien zbadać umowę pod kątem zawarcia w niej klauzul nieuczciwych (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 16 czerwca 2021 r., I NSNc 176/20 i powołane tam orzecznictwo). Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 18 maja 2022 r., I NSNc 217/21 (Lex nr 3423517), ochrona konsumenta przed klauzulami niedozwolonymi w umowach jest skuteczna ex lege i sąd może dokonać ustaleń w tym przedmiocie także z urzędu, podczas rozpoznawania sprawy z udziałem konsumenta. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: (...)) sąd krajowy jest bowiem zobowiązany do zbadania z urzędu, czy dane warunki umowne, wchodzące w zakres stosowania Dyrektywy 93/13, mają nieuczciwy charakter, w wypadku zaś potwierdzenia takiego stanu rzeczy, sąd powinien z urzędu zniwelować brak równowagi między konsumentem a przedsiębiorcą, o ile posiada niezbędne ku temu informacje dotyczące stanu faktycznego i prawnego (por. wyroki (...) z: 13 września 2018 r.,(...); 21 grudnia 2016 r., G. N. i in., C-154/15 i C-308/15; 21 kwietnia 2016 r., R. i R., C-377/14). Także w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazywano, że niedozwolone postanowienie umowne w rozumieniu art. 385 ( 1) § 1 k.c. jest ex lege pozbawione mocy wiążącej od samego początku i każdy organ orzekający w sprawie dotyczącej roszczenia z umowy z udziałem konsumenta jest obowiązany z urzędu to uwzględnić, chyba że konsument temu się sprzeciwi w sposób niewymuszony i jednoznaczny (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z 6 kwietnia 2018 r., III CZP 114/17). W orzecznictwie (...) odniesiono się także wprost do kwestii dochodzenia roszczenia z weksla in blanco, stanowiącego zabezpieczenie wierzytelności wobec konsumenta wskazując, że przepisy Dyrektywy 93/13 stoją na przeszkodzie takiemu rozumieniu przepisów art. 10 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 160), które nie pozwala na działanie sądowi z urzędu w sytuacji, gdy ma on silne i uzasadnione przekonanie, oparte na materiałach niepochodzących od stron postępowania, z których wynika, iż umowa stanowiąca źródło stosunku podstawowego jest przynajmniej częściowo nieważna, a powód dochodzi swojego roszczenia z weksla in blanco, pozwany zaś nie zgłasza zarzutów i zachowuje się biernie. W takiej sytuacji sąd ten powinien z urzędu zbadać, czy postanowienia uzgodnione między stronami mają nieuczciwy charakter i w tym zakresie zażądać od przedsiębiorcy pisemnego zapisu tych postanowień, tak aby zapewnić poszanowanie praw konsumentów wynikających z Dyrektywy 93/13 (por. wyrok (...) z 7 listopada 2019 r., (...) S.A., C-419/18 i C-483/18). Tym bardziej należy uznać istnienie po stronie sądu orzekającego w sprawie obowiązku zbadania czy postanowienia umowy zawartej między przedsiębiorcą i konsumentem mają nieuczciwy charakter, w sytuacji, gdy dysponuje on treścią tej umowy - tak jak to ma miejsce w rozpoznawanym przypadku, gdzie umowa została dołączona jako załącznik do pozwu (por. wyrok Sądu Najwyższego z 5 października 2021 r., I NSNc 366/21).

Stosunkiem podstawowym łączącym strony była umowa pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 i 2 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej. Z kolei w myśl art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.

Nawet jeśli żądane przez stronę powodową, obok kapitału i odsetek, pozaodsetkowe koszty kredytu zawarte w umowie pożyczki, tj. prowizja, opłata przygotowawcza łącznie nie przekroczyły maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu zgodnie z art. 36a ww. ustawy o kredycie konsumenckim, nie zwalniało to sądu od oceny w świetle art. 385 1 k.c. charakteru postanowień niniejszej umowy, które nakładały na konsumenta, tj. pozwaną obowiązek zapłaty pozaodsetkowych kosztów. Stanowisko takie jednoznacznie wynika

z orzecznictwa (...), odnoszącego się do przepisów dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia

5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (zmienionej dyrektywą (...)), zgodnie z którym okoliczność, iż dane postanowienie umowne mieści się co do zasady w granicach określonych ustawą, nie wyłącza uznania go za niedozwolone w stosunku z konsumentem (zob. wyrok (...) z 21 stycznia 2015 r.

w połączonych sprawach C-482/13, C-484/13, C-485/13 i C-487/13, (...) SA v. J. H. R. i inni oraz (...) SA v. M. R. L. i inni, pkt 40-41, czy też wyrok (...) z dnia 26 marca 2020 r. (...) S.A., R. (...).

Zgodnie z art. 385 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to jednak postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W niniejszej sprawie pozwana posiadała status konsumenta, bowiem dochodzone pozwem roszczenie wynikało z umowy pożyczki zawartej z przedsiębiorcą niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą i zawodową pozwanej.

Specyfika sposobu zawarcia przedmiotowej umowy pożyczki jednoznacznie wskazuje na brak rzeczywistego wpływu konsumenta na treść umowy pożyczki. Umowa będąca źródłem zgłoszonych w pozwie roszczeń stanowi wydruk sporządzony przez stronę powodową, którego treść została przygotowana przez stronę powodową na wzorcu umownym przez nią sporządzonym, jeszcze przed zawarciem przez strony tej umowy.

Jak wynika z treści umowy pożyczki, pozwana jako pożyczkobiorca mogła być

co najwyżej uprawniona do wskazania propozycji indywidualnych warunków umowy w zakresie kwoty pożyczki, okresu na jaki ma zostać udzielona pożyczka czy terminu spłaty pożyczki. Postanowienia zawartej umowy nie zostały z pozwaną uzgodnione indywidualnie. Pozwana mogła przystąpić do umowy w zaproponowanym jej kształcie bądź jej nie zawierać, o czym świadczy treść wzoru umowy, zawierającej standardową treść wykorzystywaną powszechnie w tego typu umowach przez stronę powodową.

Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. W niniejszej sprawie pozwana nie miała wpływu na treść postanowień w części umowy zawierającej wymienienie pozaodsetkowych kosztów umowy. Zgodnie z art. 385 1 § 4 k.c. ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje, a strona powodowa takiego dowodu nie zaproponowała (art. 6 k.c.).

Nie może budzić również wątpliwości, że postanowienia umowne dotyczące prowizji pożyczkodawcy, wynagrodzenia dla doradcy finansowego i opłaty przygotowawczej nie dotyczyły głównych świadczeń stron.

Zdaniem sądu postanowienia w powyższym zakresie nie dotyczą głównych świadczeń stron, ponieważ należą do nich tylko takie elementy konstrukcyjne umowy, bez których uzgodnienia nie doszłoby do jej zawarcia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 2004 r. (I CK 635/03) wskazał, iż pojęcie „głównych świadczeń stron” (art. 3851 § 1 zd. 2. k.c.) należy interpretować raczej wąsko, w nawiązaniu do elementów przedmiotowo istotnych umowy. Do głównych świadczeń stron należy przeniesienie przez pożyczkodawcę określonej ilości pieniędzy i ich zwrot przez pożyczkodawcę w późniejszym terminie.

W ocenie sądu pozwana nie miała żadnego wpływu na te postanowienia umowy,

w których określono wskazane wynagrodzenie prowizyjne oraz wynagrodzenie dla doradcy finansowego. Nie przedstawiono jej bowiem żadnego wyliczenia, różnych wariantów umowy, z których mogłaby ewentualnie wybrać najbardziej odpowiednią ofertę dla siebie. Strona powodowa na taką okoliczność się nie powoływała.

Dokonując oceny postanowień umownych zawierających zapisy wynagrodzenia prowizyjnego, wynagrodzenia dla doradcy finansowego i opłaty przygotowawczej w świetle art. 385 1 k.c. należy stwierdzić, że stanowią one niedozwolone klauzule umowne kształtujące umowę w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami. Obciążenie konsumenta pozaodsetkowymi kosztami w postaci opłaty przygotowawczej i wynagrodzenia prowizyjnego bez należytego poinformowania o nich klienta jako słabszej strony w stosunku do profesjonalnego przedsiębiorcy, to jest bez wyjaśnienia mu skutków zawarcia tych postanowień w umowie pożyczki, przy uwzględnieniu m.in. wysokości tych należności, w ocenie sądu kształtuje prawa i obowiązki klienta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco narusza jego interesy.

W rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać m.in. działania wykorzystujące np. niewiedzę, brak doświadczenia konsumenta, naruszenie równorzędności stron umowy, działania zmierzające do dezinformacji, wywołanie błędnego przekonania konsumenta, wykorzystanie jego niewiedzy lub naiwności. Chodzi o działanie potocznie nazywane nieuczciwym, odbiegające in minus od przyjętych standardów (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2011 r., VI Aca 771/10).

Z kolei rażące naruszenie interesów konsumenta zachodzi w sytuacji, w której w rażący sposób została naruszona równowaga interesów stron umowy przez to, że jedna z nich wykorzystała swoja przewagę, formułując konkretne postanowienia umowy. Określenie „rażąco” należy stosować do znacznego odchylenia przyjętego uregulowania od zasady uczciwego wyważenia praw i obowiązków (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 września 2011 r., sygn. akt ACa 291/11).

Pojęcie „interesów konsumenta” należy natomiast rozumieć szeroko, nie tylko jako interes ekonomiczny. Mogą tu bowiem wejść w grę także inne aspekty, jak choćby zdrowie konsumenta (i jego bliskich), jego czas zbędnie tracony, dezorganizacja toku życia, przykrości, zawód, itp. Jednocześnie ustawodawca wymaga, aby naruszenie interesów konsumenta było w stopniu rażącym, które to określenie odnosi się do wypadków znacznego, szczególnie doniosłego odbiegania przyjętego uregulowania od zasad uczciwego wyważenia praw i obowiązków w łączącym strony stosunku prawnym. Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym (tak m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 14 grudnia 2010 r., sygn. akt VI ACa 487/10).

Sąd uznał, że ustalenie przez stronę powodową należnych jej: opłaty przygotowawczej w wysokości 340 zł, wynagrodzenia prowizyjnego na poziomie 1 880,00 zł oraz wynagrodzenia doradcy finansowego w wysokości 480,00 zł przy kwocie udzielonej pożyczki gotówkowej w wysokości 6 000,00 zł należy zakwalifikować jako sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające interes pozwanej, będącej konsumentem, a jednocześnie słabszą stroną umowy.

Niewątpliwie postanowienia analizowanej umowy w zakresie opłaty przygotowawczej, wynagrodzenia doradcy finansowego, wynagrodzenia prowizyjnego jawią się jako dowolne, a wysokość prowizji jako rażąco wygórowana, nie mająca uzasadnienia, także w aspekcie braku określenia w umowie przez pożyczkodawcę przeznaczenia prowizji i jej ekwiwalentnego świadczenia dla pożyczkobiorcy, a nawet w aspekcie podniesionych przez stronę powodową w toku postępowania (w piśmie z 15 lipca 2025 r.) okoliczności. Mianowicie wskazanie już w toku procesu, że na wysokość wynagrodzenia prowizyjnego składa się podatek dochodowy zapłacony przez powódkę od pozaodsetkowych kosztów pożyczki, wynagrodzenie za pośrednictwo w zawieraniu umów wypłacone na rzecz doradcy finansowego, czy koszt pozyskania kapitału pożyczek, w żaden sposób nie usprawiedliwia ustanowienia prowizji w wysokości bliskiej udzielonej pożyczce. W szczególności uzasadnianie wysokości prowizji koniecznością zapłacenia podatku dochodowego jest nielogiczne, gdyż powstanie obowiązku podatkowego strony powodowej spowodowało dopiero obciążenie pozwanej kosztami pozaodsetkowymi, z których znaczną większość stanowi wynagrodzenie prowizyjne. W konsekwencji, gdyby wynagrodzenie prowizyjne nie było w ogóle określone w umowie, strona powodowa byłaby obciążona podatkiem dochodowym w znacznie mniejszym stopniu (a z tytułu wynagrodzenia prowizyjnego w ogóle, gdyż tego wynagrodzenia by nie było). Zatem wobec tego, że to działania strony powodowej generowały jej obciążenia podatkowe i to wyłącznie ona miała wpływ na ich wysokość, nie można uznać za zasadne przerzucanie tych obciążeń na pożyczkobiorcę. Natomiast jeśli chodzi o koszty doradcy finansowego czy koszty pozyskania kapitału, to strona powodowa nie wskazała, aby w związku z zawartą umową doszło do poniesienia kosztów doradcy finansowego, czy w ogóle doszło do podejmowania czynności przez te osoby, czy też doszło do poniesienia przez stronę powodową kosztów pozyskania kapitału. Ponadto nie jest usprawiedliwione obciążanie konsumenta kosztami wytworzonymi przez pożyczkodawcę, nie będącymi kosztami koniecznymi zawartej umowy, a za takie należałoby uznać koszty związane z tym, że strona powodowa nie zawiera umowy przez swojego pracownika, ale zleca te czynności doradcy finansowemu lub pośrednikowi. Wysokość wynagrodzenia prowizyjnego nie znajduje uzasadnienia również w aspekcie zysków strony powodowej z prowadzonej działalności gospodarczej. Podstawowym zyskiem

w przypadku umowy pożyczki są z reguły odrębnie pobierane odsetki, a strona powodowa

w przedmiotowej umowie takie odsetki dla siebie zastrzegła. Co więcej, zastrzegła także opłatę przygotowawczą, która, zważywszy na jej wielkość w stosunku do kwoty pożyczki, również jest rażąco wygórowana i nie jest wiadome jakie konkretnie czynności związane z przygotowaniem pożyczki ma pokrywać. Należy zauważyć przy tym, że na podstawie twierdzeń strony powodowej można odnieść wrażenie, że prowadzona przez nią działalność w zakresie udzielania pożyczek jest działalnością wysoce nieopłacalną, wymagającą ponoszenia niewspółmiernie wysokich kosztów, a skoro tak, to za nieetyczne należy uznać przerzucanie kosztów prowadzenia takiej działalności na konsumentów, tym bardziej, że nawet instytucje finansowe takie jak banki, które są objęte wielokrotnie większymi restrykcjami i ograniczeniami, co się wiąże z ich dodatkowymi obowiązkami, a zatem dodatkowymi kosztami, są w stanie udzielać pożyczek i kredytów na znacznie korzystniejszych zasadach niż to zostało określone w przedmiotowej umowie pożyczki.

Ustalenie kosztów pożyczki udostępnionej pozwanej w kwocie 6 000,00 zł na kwotę prawie równą pożyczce, to jest 5 844,00 zł, które mają pokryć różnego rodzaju koszty prowadzenia działalności gospodarczej pożyczkodawcy, podatku dochodowego i marży stanowi naruszenie wskazanej powinności.

Sprzeczne z dobrym obyczajem jest naruszenie ekwiwalentności świadczeń przy stosowaniu wobec konsumentów opłaty, której wysokość nie odpowiada wartości świadczeń realizowanych w ramach tej opłaty, co godzi w słuszny interes konsumenta. Należy przy tym przytoczyć stanowisko (...) wyrażone w odniesieniu do możliwości stosowania dyrektywy 93/13, zmienionej dyrektywą (...), na gruncie polskiego porządku prawnego, który stwierdził, że artykuł 3 ust. 1 dyrektywy 93/13 zmienionej dyrektywą (...) należy interpretować w ten sposób, że warunek umowny dotyczący pozaodsetkowych kosztów kredytu, który określa ten koszt poniżej ustawowego pułapu i który przenosi na konsumenta koszty działalności gospodarczej kredytodawcy, może powodować znaczącą nierównowagę wynikających z umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta, gdy obciąża konsumenta kosztami nieproporcjonalnymi w stosunku do świadczeń i do kwoty otrzymanego kredytu, czego ustalenie należy do sądu odsyłającego” (zob. wyrok (...) w sprawach połączonych C-84/19, C-222/19 i C-252/19 (...) S.A. z siedzibą w B. i in.). Wobec powyższego Sąd uznał, że w realiach tej sprawy prowizja pożyczkodawcy stanowiła niedozwolone klauzule umowne.

Dlatego postanowienia umowy w tym zakresie nie mogły wobec pozwanej wywołać pożądanych przez stronę powodową skutków prawnych. Sąd przyjął, że postanowienia analizowanej umowy pożyczki w przedmiocie pozaodsetkowych kosztów pożyczki w zakresie wynagrodzenia prowizyjnego pożyczkodawcy stanowią niedozwolone klauzule umowne i zgodnie z art. 385 1 k.c. nie wiążą pozwanej. Strona powodowa nie podniosła nawet, aby określona przez nią prowizja stanowiła rzeczywiste, ponoszone przez nią koszty związane

z zawarciem wyłącznie przedmiotowej umowy, a zatem należy uznać, iż wysokość opłaty wskazuje jedynie na podejmowanie czynności zmierzających do obejścia przepisów

o odsetkach maksymalnych.

W konsekwencji pozwana zobowiązana była na mocy umowy pożyczki do zwrotu na rzecz strony powodowej jedynie kwoty udzielonej pożyczki w wysokości 6 000,00 zł oraz opłaty przygotowawczej w wysokości 340,00 zł, łącznie w kwocie 6 340,00 zł powiększonej

o przyjęte oprocentowanie wynoszące 18,291712 % w skali roku. Wobec tego, że spłata miała nastąpić w 42 ratach wysokość rat powinna wynosić 194,48 zł (raty równe, obejmujące spłatę pożyczki i odsetek umownych, ostatnia rata wyrównawcza w kwocie 194,60 zł). Mając na uwadze, iż pozwana dokonywała częściowych spłat zobowiązania, przy czym przyjęte przez stronę powodową wpłaty wyniosły łącznie kwotę 1 128,00 zł, należy wskazać, że w dacie sporządzenia przez powoda wezwania do zapłaty, tj. w dniu 4 grudnia 2024 r., zadłużenie pozwanej nie kształtowało się w wysokości 564,00 zł, jak wskazano w treści tego wezwania. Strona powodowa wskazała, że na dzień wezwania pozwana zalegała z zapłatą dwóch rat, wymagalnych odpowiednio w dniach 3 listopada 2024 r. oraz 3 grudnia 2024 r., co łącznie daje kwotę 564,00 zł. Tymczasem, z uwagi na fakt, iż dokonane wpłaty w wysokości 1 128,00 zł odpowiadają wartości 5,8 raty, w świetle harmonogramu spłat w dniu 3 grudnia 2024 r. jako wymagalna pozostawała jedynie rata szósta, przy czym zadłużenie nie odpowiadało wysokości jednej pełnej raty. W konsekwencji należało uznać, iż pozwana nie pozostawała w zwłoce z zapłatą dwóch pełnych rat miesięcznych, jak twierdziła strona powodowa. Oznacza to, iż wypowiedzenie umowy dokonane przez stronę powodową nastąpiło bezpodstawnie. Z treści umowy wynika, że jej wypowiedzenie winno być poprzedzone skutecznym wezwaniem do zapłaty zaległości w terminie 7 dni. Strona powodowa co prawda wystosowała wezwanie w przewidzianym terminie, jednakże wskazana w nim kwota oraz daty wymagalności rat były nieprawidłowe i nie znajdowały uzasadnienia w rzeczywistym stanie zadłużenia.

W realiach niniejszej sprawy wezwanie nie spełniało zarówno wymogów co do wskazania prawidłowej wysokości i terminów wymagalności należności, co czyniło je bezskutecznym. W konsekwencji należy uznać, iż wypowiedzenie umowy przez stronę powodową zostało dokonane z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa oraz postanowień umownych, a tym samym nie wywołało ono skutków prawnych wobec pozwanej. W konsekwencji weksel nie mógł zostać wypełniony na sumę wekslową uwzględniającą wypowiedzenie umowy. Weksel został natomiast wypełniony przy uwzględnieniu postanowień umowy, które jako abuzywne nie wiązały pozwanej. Reasumując, weksel zgodnie z deklaracją wekslową nie mógł zostać wypełniony nie tylko na sumę w nim określoną, ale w ogóle nie mógł zostać wypełniony, co oznacza, że stronie powodowej nie przysługuje uprawnienie do dochodzenia roszczenia wekslowego.

Mając na uwadze wszystkie powyższe argumenty sąd oddalił powództwo.

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

3. (...)

(...)