Treść orzeczenia
Sygn. akt I C 347/13
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 8 października 2013 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
SSO Wojciech Wacław
sekr. sąd. Dagmara Napieraj po rozpoznaniu w dniu 8 października 2013 r. w Olsztynie sprawy z powództwa M. B. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej (...) w O. o uchylenie uchwały
I. oddala powództwo,
II. nie obciąża powódki kosztami procesu na rzecz pozwanego.
I C 347/11 UZASADNIENIE
Powódka M. B.wniosła o uchylenie uchwały Walnego Zgromadzenia Spółdzielni Mieszkaniowej (...)w O.z dnia 6 maja 2013.r
Na uzasadnienie swego żądania powódka wskazała , iż zalega z opłatami za zajmowane mieszkanie z uwagi na brak bieżących środków finansowych.
Pozwana jednakże nie zaproponowała powódce możliwości ugodowego załatwienia sporu i spłacenia jej zaległości w określonych ratach.
Potraktowano ją niewłaściwie w postępowaniu wewnątrzspółdzielczym, dlatego wnosi jak na wstępie.
Na rozprawie z dniu 4 września 2013 r. powódka doprecyzowała żądanie w ten sposób , że swym żądaniem uchylenia objęła uchwałę Walnego Zgromadzenia pozwanej nr 2/2013 z dnia 26 kwietnia 2013 r.
Pozwana Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w O. wniosła o oddalenie powództwa wskazując prawidłową datę podjęcia uchwały Walnego Zgromadzenia , jednocześnie zaprzeczając , by nie stworzono powódce możliwości ugodowego załatwienia sporu.
Postępowanie o wykreślenie powódki miało miejsce dwukrotnie, raz w 2011 r. kiedy to powódkę wskutek złożonego odwołania przywrócono w poczet członków , drugi raz w roku 2012 r kiedy to uchwałę Rady Nadzorczej o wykreśleniu w dniu 26 kwietnia 2013 r. utrzymano w mocy.
Zadłużenie powódki na dzień 30 09 2012 r. przekroczyło czterdziestokrotność miesięcznych opłat za używanie lokalu, co stanowi naruszenie postanowień statutu pozwanej i daje podstawy do wykreślenia .
Sąd ustalił, co następuje
Powódka. uzyskała przydział lokalu mieszkalnego położonego w O.przy H. (...) na zasadach spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Powódka w roku 2011 popadła w znaczne zadłużenie co spowodowało podjęcie przez Radę Nadzorczą pozwanej uchwały o wykreśleniu z rejestru członków.
Wskutek wniesionego odwołania Walne zgromadzenie pozwanej przywróciło powódce członkostwo.
W lipcu 2012 r. zarząd pozwanej ponownie uprzedził powódkę o zamiarze wystąpienia z wnioskiem o wykreślenie z rejestru członków i na posiedzeniu Rady Nadzorczej w dniu 23 10 2012 r uchwała o wykreśleniu powódki została przez Radę Nadzorczą podjęta, o czym powódkę pisemnie poinformowano wskazując na przyczynę wykreślenia.
Uchwałą z dnia 26 kwietnia 2013 r. Walne Zgromadzenie pozwanej nie uwzględniło odwołania powódki co zakończyło postępowanie wewnątrzspółdzielcze.
(okoliczności bezsporne, dokumentacja z k. 15-26)
Powódka posiada 3 pokoje z kuchnią , mieszka wraz z synem, który nie pracuje z uwagi na schizofrenię.
Powódka cierpi na depresję i popadła w zadłużenie związku ze zwolnieniem jej z pracy.
Drugi syn powódki mieszka w Niemczech, gdzie ma stałą pracę. (okoliczności niezaprzeczone, wyjaśnienia powódki z rozprawy k. 45)
Sąd zważył, co następuje
Stosownie do treści art. 24 prawa spółdzielczego spółdzielnia może rozwiązać stosunek członkostwa tylko przez wykluczenie albo wykreślenie członka, przy czym członek niewykonujący obowiązków statutowych z przyczyn przez niego niezawinionych może być wykreślony z rejestru członków spółdzielni na zasadach i z przyczyn określonych w statucie.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest , iż powódka została pozbawiona członkowstwa przez wykreślenie zgodnie z przywołanym wyżej przepisem oraz statutem w tym przynajmniej znaczeniu , iż zostały dochowane formalne rygory dotyczące procedury wykreślenia jako takiego.
Tak też w przedmiocie wykreślenia uchwała została podjęta przez Radę Nadzorczą uprawnioną do tego na podstawie umocowania zawartego w statucie , po uprzednim zawiadomieniu na piśmie z pouczeniem o możliwości osobistego składania wyjaśnień zgodnie z § 50 statutu.
Nie była też w sprawie kwestionowana treść zawiadomień o treści uchwały ze stosownymi pouczeniami, prawidłowość nadania biegu odwołaniu jak i zawiadomienie o miejscu oraz czasie rozpoznania odwołania przez Walne Zgromadzenie Członków wraz ze stosownym pouczeniem o możliwości złożenia wyjaśnień , czy też wreszcie treść uchwały utrzymującej w mocy uchwałę Rady Nadzorczej pozwanej, również zawierającej uzasadnienie i stosowne pouczenie o przysługujących środkach zaskarżenia z których to zresztą powódka skorzystała.
W tym zakresie powódka nie formułowała zarzutów wskazując w zasadzie na brak propozycji ze strony pozwanej umożliwiającej ugodowe załatwienia sprawy, nadto na niezgodność uchwały (z uwagi na sytuację życiową powódki) z szeroko pojętymi zasadami współżycia społecznego.
W tym miejscu dla porządku wskazać należy , iż sama merytoryczna podstawa wykreślenia powódki z rejestru członków nie budzi wątpliwości w tym znaczeniu, iż po pierwsze, pozwana dokonała wykreślenia powódki , która to instytucja jest przewidziana zarówno przez ustawę prawo spółdzielcze jak i statut dla przypadków niemożności wykonywania obowiązków statutowych przez członka z przyczyn przez niego niezawinionych.
Oczywiście przyczyny te formułuje statut zgodnie z przewidzianą po temu delegacją ustawową, stanowiąc wyraz uszczegółowienia i doprecyzowania wzmiankowanych niezawinionych przyczyn.
Przyczyną konsekwentnie wskazywaną przez pozwaną w swych uchwałach było zatem przewidziane statutem zaleganie z płatnościami w określonym, przewidzianym ściśle w statucie rozmiarze.
Sama przy tym treść statutu nie może w tym zakresie być uznana za sprzeczną z założenia z ustawą , bowiem w ocenie Sądu mieści się w pełni w pojęciu niezawinionej przyczyny, zatem przyczyny niezależnej od możności przypisania członkowi winy w postaci co najmniej zaniedbania, co również przekłada się na to czy brak uiszczania opłat jest wynikiem złej czy dobrej woli obowiązanego.
Również nie ulega wątpliwości , iż w pojęciu podstawowych obowiązków statutowych o których mowa w prawie spółdzielczym mieści się z pewnością pokrywanie kosztów związanych z eksploatacją i utrzymaniem lokalu, a także utrzymaniem nieruchomości wspólnych poprzez uiszczanie opłat.
Powyższa kwestia była już niejednokrotnie przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, gdzie dano wyraz poglądowi , iż o ile do wykluczenia z członkowstwa koniecznym jest zawinione i uporczywe działanie na szkodę spółdzielni, o tyle dla wykreślenia, gdy członkowi nie można przypisać winy w tym zakresie, spółdzielni służy jedynie prawna możliwość wykreślenia członka zgodnie z zasadami art. 24 § 2 ustawy z 1982 r. - Prawo spółdzielcze.(tak np. wyrok SN z dnia 28 06 2002 r. I CKN 801/00 – baza orz. LEX nr 1165063)
Stąd , wobec bezspornej pomiędzy stronami okoliczności zalegania przez powódkę z opłatami w wysokości i przez okres dalece przekraczający granice przewidziane statutem jako dla wykreślenia niezbędne , nie sposób tym samym uznać , by pozwana spółdzielnia dopuściła się podjęcia uchwały sprzeczna z postanowieniami statutu bądź dobrymi obyczajami lub godzącej w interesy spółdzielni albo mającej na celu pokrzywdzenie jej członka w rozumieniu § 3 art. 42 prawa spółdzielczego.
Nie ma przy tym racji powódka, iż uwzględnienie powództwa znajdowałoby oparcie w klauzulach generalnych np. szeroko pojętych zasadach współżycia społecznego.
Sytuacja bowiem taka na tle stanu faktycznego niniejszej sprawie nie zachodzi.
Wskazać i podkreślić w tym miejscu bowiem trzeba, że Spółdzielnia już w roku 2011 podjęła uchwałę o wykreśleniu powódki i na skutek jej odwołania w trybie wewnątrzspółdzielczym uwzględniła odwołanie, czyniąc zadość żądaniu i interesowi powódki.
Nie sposób zatem uznać , by pozwana wykazała się nielojalnością wobec powódki naruszając w tej mierze granice dobrych obyczajów, czy zasad współżycia społecznego.
Przeciwnie, jak się wydaje postawa spółdzielni nacechowana byłą znaczną dozą wyrozumienia dla trudnej sytuacji powódki i zmierzała do pozasądowego załagodzenia sporu.
Nie można jednakże z kolejnej strony przyjmować , by taka sytuacja stanowić miała stan trwały , gdyż nie sposób byłoby pogodzić ją z interesem finansowym nie tylko spółdzielni , lecz również interesem innych jej członków, co z przyczyn oczywistych szerszego uzasadnienia nie wymaga.
Pozwana informowała wielokrotnie powódkę wskazując na konieczność uregulowania zadłużenia.
Wprawdzie sytuacja materialna powódki w związku z brakiem pracy może być uznana za trudną, jednakże powyższa okoliczność sama przez się i z góry nie może przesądzać o niemożności wykreślenia z rejestru członków.
Nie jest to bowiem sytuacja wyjątkowo nietypowa i której nie sposób załagodzić lub zaradzić np. choćby poprzez zamianę lokalu na mniejszy.
Podkreślenia tu wymaga , iż z urzędu Sądowi wiadomo , że liczba osób zalegających na rzecz spółdzielni nie jest mała , jednakże w przeważającej części przypadków, zaległości te przynajmniej w części są regulowane, w miarę istniejących bieżących możliwości.
Zauważyć bowiem należy , iż powódka jest osobą samotną w tym znaczeniu , iż nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci, zamieszkuje też z synem dotkniętym chorobą .
Sytuacja taka nie może też sama przez się stać skutecznie na przeszkodzie wykreśleniu powódki.
Spółdzielnia bowiem wykreślając członka jednocześnie czyni to w interesie nie tylko swoim jako właściciela , lecz w interesie innych członków spółdzielni lojalnie wywiązujących się ze swych wobec niej obowiązków.
W tym kontekście można by rzec , iż to właśnie spółdzielnia wykreślając z rejestru porządkuje i eliminuje te stany i sytuacje , które niechybnie zagrażają jej płynności finansowej, tym samym zagrażając interesowi ogółu społeczności jej członków.
Dlatego też powódka nie może się bronić zarzutem , iż wykreślenie jest jako bezprawne nieuzasadnione .
Ustawodawca bowiem formułując konkretne przepisy dotyczące wykreślenia i wykluczenia, z góry założył możliwość pozbawienia członkostwa przez wykreślenie jako przewidziany prawem środek zaradczy na określone sytuacje , w których nie sposób pogodzić niewykonywania obowiązków przez spółdzielcę z postanowieniami statutu i interesem zarówno spółdzielni jak i interesem ogółu (tu spółdzielców).
Taka jest treść i normatywna wymowa przepisu art. 24§3 pr. spółdzielczego.
Stąd zarzut dotyczący uchwały Rady Nadzorczej jak i Walnego Zgromadzenia w tej płaszczyźnie nie mógł być skutecznie podniesiony
W tym stanie rzeczy powództwo należało uznać za niezasadne i dlatego, w oparciu o cytowane wyżej przepisy oraz postanowienia statutu , orzeczono jak w sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono w oparciu o przepis art. 102 k.p.c. Za takim rozstrzygnięciem przemawiał bowiem fakt, że powódka obecnie nie ma dochodów, i jest osobą na rencie.
W sytuacji wysokiej zaległości w opłatach za mieszkanie, Sąd uznał, że poniesienie kosztów procesu na rzecz pozwanej stanowiłoby nadmierne obciążenie, co uzasadniało odstąpienie od obciążania jej tym obowiązkiem, jak w pkt. II sentencji wyroku.