descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 301/24

Uzasadnienie

wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju

z dnia 29 listopada 2024 r.

Powód (...) z siedzibą we W. wniósł o zasądzenie od pozwanej L. K. kwoty 11.774,85 zł z dalszymi odsetkami w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztami procesu wg. norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Na uzasadnienie swojego stanowiska strona powodowa wskazała, iż pozwana w dniu 6 sierpnia 2019 roku zawarła z (...) Sp. z o.o. z siedzibą w W. umowę pożyczki o numerze (...), na mocy której zobowiązała się do jej zwrotu na warunkach wskazanych w rzeczonej umowie. W następstwie niedotrzymania przez L. K. warunków określonych w umowie (...) Sp. z o.o. wezwała pozwaną do zapłaty kwoty pieniężnej objętej umową, informując, że wierzytelność wynikająca z umowy (...) zostanie przelana na (...). Do zawarcia umowy cesji doszło w dniu 4 marca 2020 roku. W dniu 5 maja 2020 roku strona powodowa zawarła z pozwaną umowę ugody na czas oznaczony, na podstawie której wierzytelność w kwocie 11.703,62 zł została rozłożona na raty, których terminy płatności zostały szczegółowo uregulowane postanowieniami umowy ugody.

Na kwotę zadłużenia pozwanej składały się: należność główna – 11474,62 zł wynikająca z pozostałej do spłaty kwoty ugody oraz skapitalizowane odsetki za opóźnienie w spełnieniu świadczenia w wysokości równej dwukrotności wysokości odsetek za opóźnienie naliczane od dnia 26 października 2020 roku do dnia poprzedzającego złożenie powództwa w wysokości 300,23 zł.

Pozwana nie wniosła odpowiedzi na pozew i nie wdała się w spór co do istoty sprawy.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwana L. K. w dniu 6 sierpnia 2019 roku zawarła z (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. umowę pożyczki gotówkowej nr (...). Zgodnie z umową, kwota należności wynikająca z pożyczki wynosiła 6000 zł, natomiast całkowita kwota do zapłaty wynosiła 12.849,83 zł. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 96,45%. Zgodnie z umową pożyczka miała zostać spłacona w 30 miesięcznych ratach, 12 dnia każdego miesiąca. Roczna stopa oprocentowania wynosiła 10%. W umowie wskazano, że prowizja za udzielenie pożyczki wynosi 4.482,00 zł. Opłata przygotowawcza wynosiła 1494 zł. W związku z powyższym całkowity koszt pożyczki wyniósł 6.849,83 zł. Ostatnia rata wynosić miała 428,26 zł, natomiast pozostałe raty 428,33 zł.

dowód: umowa pożyczki gotówkowej nr (...) z dnia 06.08.2019 roku wraz z formularzem odstąpienia od umowy k. 21-24; formularz informacyjny k. 17-19, pełnomocnictwo do zawarcia umowy pożyczki k.20; harmonogram na dzień wygenerowania oferty k.16;

W dniu 23 stycznia 2020 roku została zawarta umowa ramowa cyklicznego przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji pomiędzy zbywcą- (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. a nabywcą (...) z siedzibą we W.. Zgodnie z powyższą umową zbywca oświadczył, iż zamierza zbywać część przysługujących mu, niezabezpieczonych wierzytelności wobec dłużników detalicznych.

Dnia 4 marca 2020 roku strony zawarły umowę przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji. Zgodnie z powyższą umową, zbywca wierzytelności zobowiązał się przenieść na rzecz nabywcy przysługującą mu wymagalną wierzytelność pieniężną, m.in. wynikającą z zawartej z dłużnikiem umowy pożyczki. Wykaz wierzytelności w formie papierowej i elektronicznej został wskazany w załączniku nr 1 do umowy.

Strona powodowa przedłożyła załącznik nr 1 do umowy z dnia 4 marca 2020r. Pod pozycją 5 w wykazie wierzytelności wskazano umowę pożyczki nr (...) zawartą w dniu 6 sierpnia 2020 r. przez L. K.. W załączniku do umowy cesji nabywca wskazał, że w stosunku do L. K. przysługuje mu wierzytelność pieniężna w kwocie 11.638,01 zł.

dowód: umowa ramowa cyklicznego przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji k.9-12; umowa przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji wraz z załącznikiem nr 1 do umowy- k.13-15;

W dniu 8 maja 2020 roku sporządzony został dokument ugody zawartej między stroną powodową a L. K.. W §1 ugody wskazano, że zadłużenie wynika z umowy pożyczki nr (...) zawartej w dniu 6 sierpnia 2019 roku z (...) Sp. z o.o. a (...) w dniu 4 marca 2020 roku zakupiła wierzytelność od (...) Sp. z o.o. Na dzień zawarcia ugody, pozostała kwota do zapłaty wynosiła 11.703,62 zł. W §1 pkt. 3 ugody osoba zadłużona oświadczyła, że uznaje wierzytelność zarówno co do zasady jak i co do wysokości i zobowiązuje się do jej spłaty na warunkach określonych w ugodzie. W §3 ugody wskazano zasady i terminy spłaty. Pozwana miała spłacić wierzytelność w pięćdziesięciu jeden ratach, gdzie pierwsza rata w wysokości 229 zł miała być płatna do dnia 15 czerwca 2020r., a ostatnia rata w kwocie 253,62 zł do dnia 30 sierpnia 2024r. W §4 ugody wskazano, iż w przypadku opóźnienia osoby zadłużonej w płatnościach stanowiących równowartość dwóch pełnych rat ugody wierzyciel zastrzega sobie prawo do rozwiązania umowy, a cała pozostała do spłaty kwota wierzytelności pomniejszona o kwotę dokonanych spłat staje się natychmiast wymagalna i może być dochodzona przed sądem. Rozwiązanie umowy miało nastąpić na skutek pisemnego wypowiedzenia dokonanego przez wierzyciela z zachowaniem 7 dniowego terminu wypowiedzenia. Wypowiedzenie miało nastąpić listownie na adres osoby zadłużonej przez nią wskazany. Ugoda ulegała rozwiązaniu również na skutek pisemnego wypowiedzenia dokonanego przez osobę zadłużoną z zachowaniem 7 dniowego terminu wypowiedzenia.

dowód: wydruk ugody z dnia 08.05.2020r. k. 7;

Strona powodowa przedłożyła pismo z dnia 2 października 2020 roku zatytułowane „nie zapłaciła Pani 3 rat, wypowiadamy Pani ugodę”. W piśmie pozwana została poinformowana, że na skutek niespłacenia trzech rat umowy w terminach określonych w ugodzie ugoda została wypowiedziana. Nadto poinformowano pozwaną, że po upływie okresu wypowiedzenia konieczne będzie niezwłoczne spłacenie całej kwoty zadłużenia w wysokości 11.474,62 zł.

dowód: pismo z dnia 02.10.2020r. k 8;

Strona powodowa wygenerowała pismo, nieopatrzone datą, stanowiące wezwanie do polubownej spłaty zadłużenia. W piśmie wskazano, iż jeśli do dnia 4 grudnia 2023 roku pozwana nie ureguluje swojego zadłużenia w wysokości 11.774,85 zł sprawa zostanie skierowana na drogę postępowania sądowego.

dowód: pismo strony powodowej k.27;

Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o wyżej wymienione dokumenty przedłożone przez stronę powodową. Zgodnie z art. 243 2 k.p.c. dokumenty znajdujące się w aktach sprawy lub do nich dołączone stanowią dowody bez wydawania odrębnego postanowienia.

Sąd zważył co następuje

Pozwana w wyznaczonym terminie nie złożyła odpowiedzi na pozew, nie ujawniły się w sprawie żadne kwestie sporne, więc na podstawie przepisu art. 339 § 1 k.p.c. Sąd wydał wyrok zaoczny. Zgodnie z treścią art. 339 § 2 k.p.c. w takiej sytuacji twierdzenia powoda o faktach zawarte w pozwie lub pismach procesowych doręczonych pozwanemu przed posiedzeniem, przyjmuje się za prawdziwe, chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa. Oznacza to, że sąd – o ile tylko nie ma uzasadnionych wątpliwości – zobligowany jest do uznania podanej przez powoda podstawy faktycznej (zatem twierdzeń powoda o okolicznościach faktycznych) za zgodną z prawdą bez potrzeby przeprowadzania postępowania dowodowego.

Należy przy tym zaznaczyć, że przewidziane w art. 339 § 2 k.p.c. domniemanie prawdziwości twierdzeń powoda dotyczy wyłącznie strony faktycznej wyroku i nie obowiązuje w zakresie prawa materialnego. Domniemanie to zastępuje jedynie postępowanie dowodowe i to tylko wówczas, gdy twierdzenia powoda nie budzą uzasadnionych wątpliwości (wyrok Sądu Najwyższego z 31 marca 1999 r., I CKU 176/97, LEX nr 37430, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 1997 r., I CKU 87/97, LEX nr 30397). Sąd zawsze jest zatem zobowiązany rozważyć, czy w świetle przepisów obowiązującego prawa materialnego, twierdzenia powoda uzasadniają uwzględnienie żądań pozwu, w tym zakresie bowiem nie obowiązuje domniemanie z art. 339 § 2 k.p.c., negatywny zaś wynik takich rozważań powoduje wydanie wyroku zaocznego oddalającego powództwo (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 10 września 2013 r., I ACa 494/13, LEX nr 1378705). Niezależnie od wynikającego z art. 339 § 2 k.p.c. domniemania prawdziwości twierdzeń powoda z rzeczywistym stanem rzeczy, sąd ma obowiązek krytycznego ustosunkowania się do twierdzeń powoda z punktu widzenia ich ewentualnej zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy (vide wyrok SN z 20.10.1998 r. I CKU 85/98, Lex nr 1216211).

Powództwo podlegało oddaleniu w całości.

Strona powodowa wywodzi swoje roszczenie z umowy pożyczki jako nabywca wierzytelności z niej wynikającej, a przysługującej wobec pozwanej. Podstawę prawną żądania pozwu stanowią zatem art. 720 k.c. oraz art. 509 k.c. Przepis art. 720 § 1 k.c. stanowi, że przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Natomiast zgodnie z art. 509 k.c. wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania (§ 1). Wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki (§ 2).

Zgodnie z treścią normy art. 6 k.p.c., strony procesu cywilnego mają obowiązek powoływać dowody bez zwłoki, aby postępowanie mogło być przeprowadzone sprawnie

i szybko. Przedstawienie przez stronę dowodu w celu wykazania określonych twierdzeń

o faktach, z których wywodzi dla siebie korzystne skutki, jest nie tyle jej prawem czy obowiązkiem procesowym, co ciężarem procesowym, wynikającym i zagwarantowanym przepisami prawa, przede wszystkim w jej własnym interesie. To interes strony nakazuje jej podjąć wszelkie czynności procesowe w celu udowodnienia faktów, z których wywodzi korzystne skutki prawne. W pełni uprawniona jest zatem konstatacja, że wierzyciela dochodzącego od dłużnika spełnienia świadczenia obciąża ciężar wykazania przysługującej mu wobec dłużnika wierzytelności, tj. wykazania wszystkich faktów, z którymi właściwe przepisy materialne wiążą powstanie wierzytelności o określonej treści i rozmiarze (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 26.03.2015 r., sygn. akt V CSK 312/14, LEX nr 1712826). Ewentualne ujemne skutki nieprzedstawienia dowodu obciążają zatem stronę, która nie dopełniła ciążącego na niej obowiązku (tak Sąd Najwyższy w wyroku z 15.07.1999 r., sygn. akt I CKN 415/99, LEX nr 83805). Wszelkie dowody, jakimi dysponuje strona powodowa

na wykazanie zasadności swoich roszczeń powinny być co do zasady przedstawione

i załączone do pozwu, w przeciwnym bowiem wypadku podlegają prekluzji dowodowej

i pominięciu zgodnie z art. 207 § 6 k.p.c.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy wskazać trzeba, że powód reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika nie wykazał wymagalności roszczenia na dzień wniesienia pozwu, albowiem nie przedstawił w pozwie oraz w dalszych pismach procesowych dowodu skutecznego wypowiedzenia pozwanej ugody. Do akt sprawy strona powodowa dołączyła jedynie wygenerowane pismo z dnia 2 października 2020 roku zatytułowane „nie zapłaciła pani 3 rat, wypowiadamy Pani ugodę”. Z akt sprawy nie wynika jednak, aby wypowiedzenie to zostało skutecznie doręczone pozwanej (brak dowodu doręczenia pozwanej wypowiedzenia rzeczonej ugody), a zatem nie sposób przyjąć aby w istocie do wypowiedzenia doszło. Zwłaszcza zważając na fakt, iż w §4 ugody wskazano, że wypowiedzenie miało nastąpić listownie na adres osoby zadłużonej.

Skoro zaś spłata pożyczki miała nastąpić w ratach ustalonych w ugodzie, których termin płatności ostatniej przypadał na dzień 30 sierpnia 2024 roku, wobec nieskutecznego wypowiedzenia umowy pożyczki, w dacie wniesienia pozwu umowa nadal wiązała strony, a roszczenie powoda nie stało się wymagalne.

Należy w tym miejscu podkreślić, że w ocenie Sądu wzywanie strony do przedłożenia dodatkowych dowodów, zwłaszcza w sytuacji w której strona ta jest profesjonalistą, a nadto reprezentowana jest przez fachowego pełnomocnika, godziłoby w równowagę stron procesu i zasadę bezstronności Sądu.

Zauważyć należy, że braki w materiale dowodowym, jakie dostrzegł Sąd, dotyczą podstawowych kwestii warunkujących wykazanie powództwa. Dowody na opisane wyżej okoliczności powinny być przedłożone już w pozwie- konieczność ich powołania wynika bowiem immanentnie z charakteru sprawy. Nie może w ocenie Sądu budzić wątpliwości, że w sporze przedsiębiorcy z konsumentem, ten pierwszy winien wykazać okoliczność świadczenia na rzecz konsumenta, jego podstawę i wymagalność roszczenia. Elementy te stanowią absolutne minimum, na które dowody winny być przedstawione wraz z pozwem, bez względu na aktywność strony przeciwnej w procesie.

Niezależnie od powyższego, jedynie na marginesie należy wskazać, że żądanie pozwu wzbudziło poważne wątpliwości Sądu. Zastrzeżenia Sądu budziła kwota pożyczki dochodzona obecnie wraz z innymi kosztami i opłatami wynikającymi z zawartej umowy.

Zawarta przez strony umowa jest umową kredytu konsumenckiego określoną w art. 3 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (zwanej dalej „u.k.k.”). Zgodnie z treścią tego przepisu przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę, na mocy której przedsiębiorca w zakresie swojej działalności, udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi kredytu w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, przy czym taką umową jest również umowa pożyczka spełniająca warunki z art. 720 § 1 k.c., zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy. Art. 36a u.k.k. określający sposób obliczenia maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu według przedstawionego w tym przepisie wzoru, przewiduje, że pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu. Zgodnie z art. 5 pkt 6a u.k.k. do pozaodsetkowych kosztów kredytu (pożyczki) nie wlicza się odsetek. Przez całkowitą kwotę kredytu, zgodnie z art. 5 pkt 7 u.k.k. rozumie się natomiast maksymalną kwotę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, sumę wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

Jakkolwiek prowizja za udzielenie pożyczki w niniejszej sprawie nie przekracza kosztów kredytu określonych w art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim, to jednak w ocenie Sądu prowizja ta została ustalona na rażąco wysokim poziomie. Niewątpliwie podkreślić należy, że wszelkie dodatkowe koszty związane z udzieleniem pożyczki winny mieć uzasadnienie ekonomiczne i nie mogą być ustalane dowolnie, w sposób całkowicie oderwany od głównego celu umowy – jakim jest przecież pożyczenie pieniędzy. Tymczasem brak uzasadnienia – w okolicznościach sprawy – dla wysokości dochodzonej przez stronę powodową prowizji. Jej wysokość świadczy o braku ekwiwalentności względem wartości usług świadczonych przez poprzednika strony powodowej w ramach tej opłaty. Podkreślić także należy, że umowa pożyczki zawarta pomiędzy pierwotnym wierzycielem a pozwaną jest typową umową zawieraną przez pożyczkodawcę w zakresie prowadzonej działalności, stąd wniosek, że nie wymaga ona szczególnego nakładu pracy ze strony powoda, który argumentowałby naliczenie tak wysokiej prowizji. Sąd uznał zatem, że w niniejszej sprawie, w zakresie naliczenia prowizji, doszło z całą pewnością do naruszenia zasad współżycia społecznego. Tak ustalona opłata jednoznacznie jawi się jako nienależna próba nałożenia na konsumenta dodatkowych obciążeń przy pożyczkach, co z kolei nie jest dozwolone w świetle ustawy o kredycie konsumenckim i narusza właśnie wspomniane wyżej zasady współżycia społecznego oraz stoi w sprzeczności z art. 5 kodeksu cywilnego. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na pożyczkodawcy. W przypadku, gdy ekwiwalentność prowizji lub innych opłat nie zostanie wykazana, uznać należy, że postanowienia jej dotyczące kształtują obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami (tak Sąd Okręgowy w Toruniu w wyrokach z 20 lutego 2019 r., sygn. akt VIII Ca 107/19 i z 20 marca 2019r., sygn. akt VIII Ca 72/19).

Mając na względzie powyższe okoliczności powództwo nie mogło zostać uwzględnione.

Sędzia Joanna Schreiber

(...)

ZARZĄDZENIE

1) (...)

2) (...)

3) (...)

4) (...)

(...)