descriptionTreść orzeczenia

Sygnatura akt I C 236/25

Uzasadnienie

wyroku Sądu Rejonowego w Jastrzębiu – Zdroju

z 28 maja 2025r.

Strona powodowa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. wniosła o zasądzenie od K. U. kwoty 5788,93 zł wraz z odsetkami w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie, obliczonymi od kwoty 5715 zł od dnia 21 września 2022r. do dnia zapłaty oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie, obliczonymi od kwoty 73,93 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Strona powodowa wniosła także o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz

z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Na uzasadnienie swojego stanowiska wskazała, że pozwany w dniu 21 sierpnia 2022 r. zawarł z powódką (...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnością umowę pożyczki

o numerze (...). Pożyczka została zawarta w ramach prowadzącej przez powoda działalności gospodarczej w zakresie udzielania kredytów i świadczenia innych usług finansowych. Do zawarcia umowy doszło przez Internet za pośrednictwem strony internetowej (...).pl. Całkowita kwota kredytu wynosiła 4500 zł, prowizja za udzielenie kredytu wynosiła 1215 zł, odsetki kapitałowe wyniosły 74,10 zł. Spłata pożyczki miała nastąpić 20 września 2022r. Po uwzględnieniu ewentualnych spłat oraz korekty prowizji i oprocentowania, według stanu na dzień spłaty pożyczki zadłużenie pozwanego z tytułu odsetek kapitałowych wynosiło 73,93 zł. Pozwany na poczet spłaty zadłużenia nie wpłacił żadnej kwoty.

Dnia 30 stycznia 2025r. Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Jastrzębiu-Zdroju wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym uwzględnił roszczenie powoda w całości.

W sprzeciwie od nakazu zapłaty pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

W uzasadnieniu swojego stanowiska wskazał, że umowa pożyczki nie istnieje, bowiem nie złożono oświadczeń woli. Pozwany wskazał nadto, że umowa przedłożona przez powódkę to niepodpisany wydruk. Pozwany zakwestionował umocowanie pośrednika kredytowego, gdyż nie jest wpisany do rejestru państwowego pośredników. Nadto, pozwany wskazał, że umowa kredytowa jest nieważna z uwagi na rażąco wygórowane koszty. Pozwany wskazał, że koszty prowizji są nierynkowe, ekonomicznie nieuzasadnione, nigdy nie były indywidualnie uzgadniane oraz rażąco naruszają interes konsumenta. Wobec powyższego opłaty należy uznać za bezskuteczne.

W dalszym toku postępowania stanowiska stron pozostały bez zmian.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Pozwany K. U. jest konsumentem, który w dniu 21 sierpnia 2022 roku zawarł na odległość umowę pożyczki nr (...), na mocy której (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością udzieliła pozwanemu pożyczki na kwotę 4500 zł. Pożyczka została udzielona na dowolny cel konsumpcyjny. Pozwany na mocy umowy zobowiązany był do zwrotu pożyczki w kwocie 4500 zł wraz z prowizją w wysokości 1215 zł oraz oprocentowaniem. Roczna stopa oprocentowania pożyczki wynosiła 20%. Całkowita kwota do zapłaty z tytułu zawartej umowy wynosiła 5789,10 zł. Spłata pożyczki miała nastąpić do 20 września 2022r. Kwota kredytu w wysokości 4500 zł została przekazana na rachunek pozwanego w dniu 21 sierpnia 2022 r.

Dowód: umowa pożyczki k. 9v-10, załącznik nr 1 do umowy pożyczki – tabela opłat k.12v; ramowa umowa pożyczki k.13-16; formularz informacyjny k. 10v-12, potwierdzenie transakcji k. 26;

Kolejno powód wezwał pozwanego do zapłaty zaległości wynikającej z umowy w wysokości 5788,93 zł w terminie 3 dni.

Dowód: wezwanie do zapłaty k. 19;

Powyższych ustaleń faktycznych Sąd dokonał na podstawie przedłożonych do sprawy i powołanych wyżej dokumentów, których prawdziwość nie nasuwała wątpliwości.

Sąd zważył, co następuje

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie.

Stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty przedłożone przez stronę powodową. Pozwany bowiem nie przedstawił żadnych dowodów, mimo wezwania do złożenia zeznań w charakterze strony, nie stawił się.

Strona powodowa natomiast przedstawiła dowody w postaci wydruków komputerowych. Wydruki komputerowe mogą stanowić dowód w postępowaniu cywilnym, co wynika z przyjętej powszechnie wykładni przepisów art. 308 k.p.c., wydruk komputerowy stanowi bowiem inny środek dowodowy, o którym mowa w art. 308 k.p.c., 309 k.p.c., gdyż wymieniony tam katalog ma charakter otwarty. W ocenie sądu, w realiach niniejszej sprawy nie było podstaw do kwestionowania mocy dowodowej przedstawionych przez powoda wydruków komputerowych. Wynika z nich, że pozwany w dniu 21 sierpnia 2022 r. zawarł z (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W. umowę pożyczki. Umowa został zawarta na odległość.

Zgodnie z art. 720 k.c. przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

W niniejszej sprawie strona powodowa dochodziła roszczenia z tytułu pożyczki wraz z odsetkami maksymalnymi za opóźnienie oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Rodzaj powyższej umowy i jej podmioty wskazują na potrzebę oceny stosunku prawnego stron w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim. Pożyczkę udzieloną w warunkach wywodzonych przez stronę powodową kwalifikować należy jako kredyt konsumencki zawierany na odległość w rozumieniu art. 5 pkt 13 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim oraz art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (stosowany do umów kredytu konsumenckiego jako usługi finansowej zawieranej na odległości w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta). Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. Za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki (art. 3 ust. 2 pkt 1). Co do zasady umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepis przewidują inną szczególną formę (art. 29 ust. 1). Przepisy ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim w art. 5 pkt 15 przewidują - jak jeden ze sposobów zawarcia umowy - kredyt konsumencki zawierany na odległość. Zgodnie z tym przepisem, jako taki kredyt, rozumie się umowę o kredyt konsumencki zawieraną z konsumentem bez jednoczesnej obecności obu stron, przy wykorzystaniu środków porozumiewania się na odległość. Z kolei umowa o kredyt konsumencki - jako umowa dotycząca usług finansowych zawieranych na odległość w rozumieniu art. 4 ust. 2 ustawy o prawach konsumenta - stosownie do treści przepisu art. 2 pkt. 1 tej ustawy jest umową zawartą z konsumentem w ramach zorganizowanego systemu zawierania umów na odległość, bez jednoczesnej fizycznej obecności stron z wyłącznym wykorzystaniem jednego lub większej liczby środków porozumienie się na odległość do chwili zawarcia umowy włącznie. Przepisy te przewidują szczególny sposób zawierania umowy o kredyt konsumencki – przy wykorzystaniu środków porozumienia na odległość. W świetle powyższego należy stwierdzić, iż zawarcie umowy kredytu konsumenckiego nie wymaga w takiej sytuacji zachowania formy pisemnej. Wydruk z systemu - jako dokument w rozumieniu art. 77 3 k.c., to jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jego treścią – stanowią środek dowodowy, który w zależności od cech i treści może być przedmiotem dowodu również w trybie art. 308 k.p.c., jako dowód z innych dokumentów.

Przy zawieraniu umowy na odległość nie jest zatem wymagane, do ich skutecznego zawarcia, by były one podpisane przez strony umowy. Ponadto nawet niepodpisane wydruki pozostają dokumentem w znaczeniu powszechnej na gruncie prawa cywilnego definicji dokumentu sformułowanej w art. 77 3 k.c. (por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 18 maja 2017 r.V ACa 484/16).

W ocenie Sądu strona powodowa wykazała fakt zawarcia z pozwanym umowy pożyczki, albowiem przedstawiona umowa zawierała dane osobowe pozwanego, tj. imię, nazwisko, adres, PESEL a ponadto numer rachunku bankowego, na który przekazano środki z tytułu umowy. Do akt sprawy poza wygenerowaną umową dołączono potwierdzenie transakcji kwoty 4500 zł na konto pozwanego wskazane w umowie. W ocenie Sądu powyższe dokumenty są wystarczające do przyjęcia, że pomiędzy stronami doszło do zawarcia przedmiotowej umowy, a pozwany okoliczności przeciwnej nie zdołał wykazać.

Przedstawione przez powoda dokumenty nie są co prawda poświadczone za zgodność z oryginałem, jednakże jak wypowiedział się Sąd Apelacyjny w Gdańsku w Wyroku z dnia 8 kwietnia 2019 r. w sprawie V ACa 613/18, niewątpliwie kserokopie mają określoną moc dowodową, stanowią legalny środek dowodowy w postępowaniu, mogą stanowić podstawę ustaleń w sprawie. Sama okoliczność, że część załączonych dokumentów nie była poświadczona za zgodność nie sprawia, że na ich podstawie nie można było uwzględnić powództwa i dokonać ustaleń faktycznych.

Kwestia nieprzedstawienia umowy zawartej przez pożyczkodawcę z pośrednikiem przez którego świadczył usługi pośrednictwa kredytowego nie ma, w ocenie sądu, znaczenia dla ważności umowy pożyczki zawartej przez pozwanego. Jest to stosunek wewnętrzny między tymi podmiotami. Ponadto pozwany zawierając umowę pożyczki nie domagał się przedstawienia przez pośrednika dokumentów świadczących o możliwości udzielania pożyczek przez pożyczkodawcę.

Przy umowie pożyczki głównymi świadczeniami stron są: po stronie pożyczkodawcy udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony okres czasu, a ze strony pożyczkobiorcy zwrot tych środków (tak zwany depozyt nieprawidłowy). Umowa pożyczki została przy tym ukształtowania w kodeksie cywilnym w taki sposób, że co do zasady może być zarówno umową odpłatną, jak i nieodpłatną. W przypadku zawarcia przez strony odpłatnej umowy pożyczki wynagrodzenie pożyczkodawcy winno być wyraźnie określone w umowie. Zwyczajowo formę wynagrodzenia za korzystanie z cudzego kapitału stanowią odsetki, ewentualnie zapłata prowizji. Ustawodawca, aby przeciwdziałać ocenianemu negatywnie w świetle zasad współżycia społecznego zjawisku lichwy oraz, aby chronić interesy słabszych uczestników obrotu gospodarczego, jakimi zazwyczaj są konsumenci, wprowadził przy tym do kodeksu cywilnego instytucję odsetek maksymalnych, których wysokość winna stanowić podstawowe odniesienie do oceny ekwiwalentności wysokości wynagrodzenia pożyczkodawcy ustalonego w umowie. Stopa tych odsetek ustalana jest w odniesieniu do aktualnej stopy kredytu lombardowego Narodowego Banku Polskiego i odzwierciedla bieżący układ stosunków gospodarczych, „cenę” pieniądza w obrocie międzybankowym i poziom inflacji, zapewnia więc pożyczkodawcom godziwy zysk. Z drugiej strony jej wprowadzenie nie pozwala podmiotom uprzywilejowanym, jakim zwykle w obrocie z konsumentami znajdującymi się w trudnej sytuacji materialnej, niewykształconymi lub mającymi trudności intelektualne z rozeznaniem konsekwencji swojego działania, są pożyczkodawcy, na wykorzystywanie przymusowego położenia słabszej strony umowy. Odsetki, obok prowizji za udzielenie pożyczki, stanowią wynagrodzenie pożyczkodawcy za korzystanie przez kredytobiorcę z jego środków finansowych.

Trzeba też podkreślić, że umowa pożyczki, sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym , powinna jasno określać, które opłaty i prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Te ostatnie powinny zostać przy tym określone w wysokości rzeczywiście ponoszonej przez pożyczkodawcę tak, aby nie stanowiły ukrytego źródła zysku. Ponadto z istotą pożyczki sprzeczne jest „przeniesienie” na rzecz biorącego pożyczkę sum pieniężnych, których w rzeczywistości nigdy on nie otrzymuje, a które automatycznie zostają zaliczone na poczet związanych z pożyczką kosztów i opłat lub umów dodatkowych. W wyniku tego pożyczkobiorca byłby bowiem zobowiązany do spłaty znacznego zobowiązania, nie otrzymując przy tym na własność żadnych środków pieniężnych. Taką konstrukcję umowy pożyczki należy więc uznać za sprzeczną z zasadą swobody umów wyrażoną w art. 353 1 k.c., zgodnie z którą strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Zgodnie bowiem z treścią art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny. Jeżeli postanowienie umowy zgodnie z § 1 nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie (§ 2). Nie uzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przyjętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (§ 4). Przy czym pod pojęciem konsumenta kodeks cywilny w art. 22 1 k.c. wskazuje osobę fizyczną dokonującą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

W rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. „rażące naruszenie interesów konsumenta” oznacza nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków na jego niekorzyść w określonym stosunku obligacyjnym, natomiast „działanie wbrew dobrym obyczajom” w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą w równowagę kontraktową tego stosunku.

W ocenie Sądu, samo nałożenie na pożyczkobiorcę obowiązku uiszczenia prowizji nie może być postrzegane za naruszające dobre obyczaje. Stosowanie tego rodzaju opłat przez instytucje finansowe jest powszechnie praktykowane, gdyż ma zrekompensować w sposób zryczałtowany koszty ponoszone przez powyższe podmioty celem zawarcia umowy z konsumentami. W rozpoznawanej sprawie kwota naliczona tytułem prowizji nie była rażąco wysoka oraz została jasno wskazana w treści umowy.

Pierwotny wierzyciel przekazał pozwanemu środki pieniężne zgodnie z treścią umowy, natomiast pozwany nie wywiązywał się z postanowień zawartej umowy i nie dokonał spłaty należności wynikającej z umowy w ustalonym terminie. Pozwany był wzywany do dobrowolnej zapłaty wymagalnego zadłużenia, jednak do zaspokojenia roszczeń wynikających z umowy nie doszło. Twierdzenia pozwanego zawarte w sprzeciwie od nakazu zapłaty były ogólnikowe, przedstawione ogólnie zarzuty w świetle przedstawionego przez stronę powodową materiału dowodowego, nie mogły odnieść pożądanego przez pozwanego rezultatu w postaci oddalenia powództwa. Pozwany skutecznie nie zaprzeczył ani okoliczności zawarcia umowy, ani otrzymania kwoty pożyczki. Pozwany nie przytoczył żadnych twierdzeń i dowodów, które podważałyby roszczenie strony powodowej tak co do zasady, jak i wysokości.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zawartym w wyroku z dnia z dnia 10 czerwca 2013 r., II PK 304/12 (niepubl.), rozkład ciężaru dowodu (art. 6 k.c.) oraz relewantny art. 232 k.p.c. nie może być rozumiany w ten sposób, że ciężar dowodu zawsze spoczywa na powodzie. W razie sprostania przez powoda ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających oddalenie powództwa.

Samo istnienie wierzytelności w niniejszej sprawie nie budziło zatem wątpliwości

i zostało dostatecznie wykazane przez powoda. Twierdzenia pozwanego dotyczące tego, że nie zawierał umowy z powodem nie znalazły żadnego przełożenia na materiał dowodowy. Pozwany wezwany na termin rozprawy nie stawił się, nie usprawiedliwił swojej nieobecności. W ocenie Sądu gdyby faktycznie nie zawarł umowy objętej pozwem to pozwany stawiłaby się na rozprawę próbując wyjaśnić te okoliczności W konsekwencji pozwany zobowiązany był na mocy umowy pożyczki do zwrotu na rzecz strony powodowej kwoty udzielonej pożyczki w wysokości 4500 zł powiększonej o przyjęte oprocentowanie oraz opłatę prowizyjną w wysokości 1215 zł, a to jest łącznie 5788,93 zł.

O odsetkach ustawowych za opóźnienie od kwoty 73,93 zł Sąd orzekł na podstawie art. 481 k.c. zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sąd orzekł o odsetkach od dnia wniesienia pozwu to jest od dnia 30 grudnia 2024r. do dnia zapłaty.

W zakresie odsetek maksymalnych za opóźnienie Sąd biorąc pod uwagę żądanie powoda co do daty zasądzenia odsetek od dnia następnego po dniu w którym pozwany obowiązany był spłacić pożyczkę, tj. dnia 21 września 2022 roku uznał żądanie za uzasadnione.

O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę jest obowiązana zwrócić przeciwnikowi koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Na koszty poniesione przez stronę powodową składały się opłata od pozwu w wysokości 400 zł, wynagrodzenie pełnomocnika ustalone na podstawie §2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 roku w wysokości 1800 zł oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.

Sygn. akt I C 236/25

ZARZĄDZENIE

1. (...)

2. (...)

3. K.. (...)

J., (...)