descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt I C 1857/23

Uzasadnienie wyroku z dnia 2 sierpnia 2024 r.

Powód (...) Bank (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. w pozwie wniesionym w dniu 20 czerwca 2023 r. żądał zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego K. B. kwoty 21 127,71 zł wraz z odsetkami umownymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.

Ponadto powód wnosił o zasadzenie na swoją rzecz od pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że wywiedzione roszczenie wynika z umowy pożyczki zawartej w dniu 14 marca 2019 r. pomiędzy powodem a pozwanym, z której to umowy pozwany się nie wywiązał.

( pozew k. 2-3)

W dniu 28 czerwca 2023 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dlaW. w W., nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym, uwzględnił powództwo.

(nakaz zapłaty k. 28)

W sprzeciwie od nakazu zapłaty wniesionym w dniu 17 lipca 2023 r. pozwany, zaskarżając nakaz w całości, żądał oddalenia powództwa. W uzasadnieniu pozwany kwestionował skuteczność wypowiedzenia umowy pożyczki oraz wymagalność roszczenia. Ponadto kwestionował wysokość roszczenia i podniósł zarzut niedozwolonego charakteru postanowień umowy regulujących koszty uzyskania pożyczki.

Ponadto pozwany wnosił o zasadzenie na swoją rzecz od powoda kosztów procesu według norm przepisanych.

( sprzeciw od nakazu zapłaty - k. 32-34)

Za podstawę wyroku Sąd Rejonowy przyjął następujące ustalenia:

W dniu 14 marca 2019 r. pozwany K. B. jako pożyczkobiorca zawarł z powodem (...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną z siedzibą w W. umowę pożyczki na łączną kwotę 24 894,47 zł, na którą złożyła się całkowita kwota pożyczki (kwota pożyczki bez kredytowanych kosztów pożyczki) w wysokości 23 000,00 zł oraz kwota 1 894,47 zł przeznaczona na zapłatę kosztów związanych z udzieleniem pożyczki, kredytowana przez Bank.

Okres kredytowania strony ustaliły na 96 miesięcy.

Należna pozwanemu prowizja za udzielenie pożyczki została przez strony ustalona w kwocie 1 894,47 zł, do zapłaty której pożyczkobiorca zobowiązał się przy wypłacie przez Bank pożyczki.

Strony ustaliły, że pożyczka będzie oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, w dniu zawarcia umowy pożyczki wynoszącej 9,99% rocznie, a zależnej od stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego.

Zmiany oprocentowania pożyczki w trakcie obowiązywania umowy mogły nastąpić w przypadku wystąpienia okoliczności przewidzianych w § 5 ust. 3 i 4 umowy.

Rzeczywista roczna stopa oprocentowania pożyczki wynosić miała 13%.

Całkowity koszt pożyczki wynosić miał 13 351,57 zł.

Całkowita kwota do zapłaty przez pożyczkobiorcę, obejmująca całkowitą kwotę pożyczki oraz całkowity koszt pożyczki, wynosić miała 36 351,57 zł.

W umowie pożyczki przewidziano ponadto uprawnienie pozwanego do pobierania opłat i prowizji za poszczególne czynności związane z obsługą pożyczki, zastrzegając możliwość zmiany wysokości takich opłat i prowizji w trakcie obowiązywania umowy w przypadku wystąpienia przynajmniej jednego z wymienionych w § 3 ust. 2 umowy warunków.

Na taki wypadek przyznano zaś pożyczkobiorcy uprawnienie do wypowiedzenia umowy.

W umowie zastrzeżono ponadto uprawnienie pożyczkobiorcy do dokonania przedterminowej spłaty całości lub części pożyczki. Spłata miała być dokonywana zgodnie z pisemną dyspozycją pożyczkobiorcy.

W umowie wskazano także na uprawnienie pożyczkobiorcy do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od dnia jej zawarcia. Oświadczenie miało być skuteczne jeśli pożyczkobiorca dostarczy je lub wyśle na adres wskazany we wzorze oświadczenia o odstąpieniu od umowy przed upływem tego terminu.

Kwota pożyczki miała być spłacana wraz z odsetkami w 96 równych ratach kapitałowo - odsetkowych. Na dzień zawarcia umowy wysokość pierwszej raty kapitałowo-odsetkowej wynosiła 452,27 zł, drugiej i każdej następnej, z wyjątkiem ostatniej – 377,77 zł, a ostatniej – 388,47 zł. Raty miały być spłacane co miesiąc, w 25. dniu miesiąca.

Bank miał prawo wypowiedzieć umowę pożyczki poprzez złożenie pisemnego oświadczenia pożyczkobiorcy, wysłanego na ostatni adres wskazany Bankowi przez pożyczkobiorcę, jeśli pożyczkobiorca: a) nie dotrzymał warunków określonych w umowie, b) utracił zdolność kredytową, c) w razie zagrożenia upadłością pożyczkobiorcy. Okres wypowiedzenia wynosił 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością – 7 dni. W dniu następnym po upływie terminu wypowiedzenia pożyczkobiorca zobowiązany był do spłaty całości zadłużenia z tytułu umowy.

W przypadku nieterminowych spłat rat pożyczki lub w razie braku spłaty całości zadłużenia następnego dnia po upływie terminu wypowiedzenia umowy powstałe zadłużenie miało być traktowane jako zadłużenie przeterminowane i wymagalne.

Wysokość stopy oprocentowania zadłużenia przeterminowanego odpowiadała wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie stanowiącej dwukrotność stopy referencyjnej NBP oraz 5,5 punktów procentowych w stosunku rocznym.

W treści umowy pozwany K. B. podał następujący adres miejsca swego zamieszkania: Ws. (...), (...)-(...) R..

(dowód: umowa pożyczki z dnia 14 marca 2019 r. wraz z formularzem odstąpienia od umowy pożyczki oraz harmonogramem spłat pożyczki – k. 4-7 i k. 11-12)

W dniu 14 marca 2019 r. w wykonaniu zawartej umowy pożyczki pozwanemu pożyczkobiorcy K. B. wypłacona została kwota 23 000,00 zł, w drodze przelewu na prowadzony na jego rzecz rachunek bankowy.

(dowód: potwierdzenie uruchomienia pożyczki – k. 8, wyciąg z rachunku bankowego – k. 89)

W dniu 27 lipca 2022 r. powód wezwał pozwanego pożyczkobiorcę K. B. do spłaty przeterminowanego zadłużenia w kwocie 1 204,35 zł w terminie 14 dni od otrzymania wezwania ze wskazaniem, że niewykonanie przez pozwanego zobowiązania spowoduje wypowiedzenie umowy pożyczki i postawienie całości niespłaconej należności w stan wymagalności. W wezwaniu tym poinformowano także pozwanego o możliwości, sposobie i terminie złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Wezwanie datowane na dzień 27 lipca 2022 r. przesłano w dniu 29 lipca 2022 r. listem poleconym na wskazany w umowie adres zamieszkania pozwanego: Ws. (...), (...)-(...) R.. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona pozwanemu w dniu 22 sierpnia 2022 r.

(dowód: wezwanie wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 13-14)

W dniu 22 września 2022 r. powód wypowiedział pozwanemu pożyczkobiorcy K. B. umowę pożyczki z dnia 14 marca 2019 r., ze względu na brak spłaty przeterminowanego zadłużenia, z zachowaniem terminu 30 dni od otrzymania wypowiedzenia ze wskazaniem, że upływ terminu wypowiedzenia spowoduje postawienie całości niespłaconej należności w stan wymagalności. Suma zadłużenia całkowitego wynosiła zaś 18 227,28 zł, w tym kapitał w kwocie 17 245,25 zł, a odsetki w kwocie 982,03 zł. Wypowiedzenie datowane na dzień 22 września 2022 r. przesłano w dniu 23 września 2022 r. listem poleconym na wskazany w umowie adres zamieszkania pozwanego: Ws. (...), (...)-(...) R.. Przesyłka zawierająca wezwanie została zwrócona przez operatora pocztowego w dniu 13 października 2022 r., po dokonaniu awizacji.

(dowód: wypowiedzenie wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 15-16)

W dniu 22 listopada 2022 r. powód wezwał pozwanego pożyczkobiorcę K. B. do spłaty całkowitego zadłużenia w kwocie 18 708,41 zł, w tym kapitału w kwocie 17 245,25 zł oraz odsetek w kwocie 1 463,16 zł. Wezwanie datowane na dzień 22 listopada 2022 r. przesłano w dniu 23 listopada 2022 r. listem poleconym na wskazany w umowie adres zamieszkania pozwanego: Ws. (...), (...)-(...) R.. Przesyłka zawierająca wezwanie została zwrócona przez operatora pocztowego w dniu 13 grudnia 2022 r., po dokonaniu awizacji.

(dowód: wezwanie wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 17-18)

Podstawę powyższych ustaleń przedstawione dowody z dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu Rejonowego oraz nie była kwestionowana przez strony postępowania.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Dokumenty załączone do pozwu stanowiły wystarczającą podstawę do przyjęcia, że powodowi przysługiwało wobec pozwanego roszczenie objęte żądaniem pozwu.

Legitymacja powoda względem żądania o zwrot kapitału pożyczki w kwocie 17 245,25 zł oraz odsetek w kwocie 3 882,46 zł nie budziła wątpliwości, zważywszy na zawartą przez powoda z pozwanym w dniu 14 marca 2019 r. umowę pożyczki.

Z przedstawionych przez powoda dowodów z dokumentów wynikało, że w dniu 14 marca 2019 r. powód zawarł z pozwanym umowę pożyczki w wysokości 24 894,47 zł, na okres od dnia 14 marca 2019 r. do dnia 25 marca 2027 r., z przeznaczeniem kwoty 23 000,00 zł na dowolny cel oraz kwoty 1 894,47 zł na pokrycie prowizji za udzielenie pożyczki. Okoliczność ta nie była kwestionowana przez strony i znajdowała potwierdzenie w dokumencie obejmującym umowę pożyczki.

Powód niewątpliwie udowodnił, że w wykonaniu powyższej umowy udostępnił pozwanemu umówioną kwotę pożyczki, wypłacając kwotę 23 000,00 zł w drodze przelewu na pozostający w dyspozycji pozwanego rachunek bankowy oraz pokrywając kwotą 1 894,47 zł prowizję za udzielenie pożyczki. Także ta okoliczność nie była kwestionowana przez strony i znajdowała potwierdzenie w dokumencie obejmującym potwierdzenie uruchomienia pożyczki oraz wyciągu z rachunku bankowego pozwanego.

Sporem objęta natomiast była skuteczność wypowiedzenia umowy pożyczki oraz wymagalność roszczeń z niej wywodzonych.

Zgodnie z art. 75c ust. 1 i 2 Prawa bankowego jeżeli kredytobiorca opóźnia się ze spłatą zobowiązania z tytułu udzielonego kredytu, bank wzywa go do dokonania spłaty, wyznaczając termin nie krótszy niż 14 dni roboczych, a w wezwaniu bank informuje kredytobiorcę o możliwości złożenia, w terminie 14 dni roboczych od dnia otrzymania wezwania, wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Wskazać należy, że powód, w celu wykazania spełnienia w stosunku do pozwanego wymagań z art. 75c ust. 1 i 2 Prawa bankowego, przedstawił wezwanie do zapłaty datowane na dzień 27 lipca 2022 r., przesłane pozwanemu na podany przez niego adres, w którego treści określono podstawę zobowiązania, wysokość wymagalnego zadłużenia, w tym kapitał przeterminowany, wezwano pozwanego do spłaty należności w terminie 14 dni roboczych od otrzymania wezwania i wskazano, że niedotrzymanie przez pozwanego jako pożyczkobiorcy warunków umowy upoważni Bank do wypowiedzenia umowy pożyczki i postawienia całości niespłaconej należności w stan wymagalności. W wezwaniu tym poinformowano także pozwanego o możliwości, sposobie i terminie złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Wobec powyższego spełnienie w stosunku do pozwanego wymagań z art. 75c ust. 1 i 2 Prawa bankowego nie budziło wątpliwości.

Jak wspomniano, wezwanie datowane na dzień 27 lipca 2022 r. przesłano listem poleconym na wskazany w umowie adres zamieszkania pozwanego: Ws. (...), (...)-(...) R.. Przesyłka zawierająca wezwanie została doręczona pozwanemu w dniu 22 sierpnia 2022 r. Skuteczność jej doręczenia nie ulegała kwestii w myśl art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, według którego oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

Podobnie, jak wspomniano, wypowiedzenie umowy pożyczki, datowane na dzień 22 września 2022 r. przesłano listem poleconym na wskazany w umowie adres zamieszkania pozwanego: Ws. (...), (...)-(...) R.. Okazuje się to zatem również prawidłowe. Przesyłka zawierająca wypowiedzenie została zwrócona przez operatora pocztowego w dniu 13 października 2022 r., po dokonaniu awizacji. Skuteczność jej doręczenia także nie budziła wątpliwości w myśl art. 61 § 1 Kodeksu cywilnego, według którego, jak wspomniano, oświadczenie woli, które ma być złożone innej osobie, jest złożone z chwilą, gdy doszło do niej w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

Wskazany w piśmie z dnia 22 września 2022 r. termin wypowiedzenia, wynoszący 30 dni, nie budził wątpliwości w świetle § 11 ust. 2 umowy pożyczki z dnia 14 marca 2019 r., przewidującego właśnie taki termin wypowiedzenia umowy na wypadek niedotrzymania przez pozwanego warunków umowy, w tym niespłacenia w terminie określonym w umowie pełnych rat pożyczki, pomimo wezwania pożyczkobiorcy do spłaty zaległości w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.

Z kolei kwota zadłużenia przeterminowanego wskazana zarówno w wezwaniu datowanym na dzień 27 lipca 2022 r. (1 204,35 zł), jak i w wypowiedzeniu datowanym na dzień 22 września 2022 r. (1 646,40 zł), niewątpliwie przekraczała wysokość pełnych rat pożyczki za co najmniej dwa okresy płatności, skoro zgodnie z postanowieniami umowy wysokość miesięcznej drugiej i każdej następnej raty kapitałowo-odsetkowej, z wyjątkiem ostatniej, wynosiła 377,77 zł.

Wobec powyższego skuteczność wypowiedzenia umowy pożyczki została przez powoda udowodniona, stąd nie budziła wątpliwości wymagalność z dniem 13 listopada 2022 r. roszczenia względem pozwanego o zwrot wykorzystanego kapitału pożyczki (z upływem 30. dniowego terminu wypowiedzenia, liczonego od doręczenia pozwanemu wypowiedzenia w dniu 13 października 2022 r.).

Opłaty wynikające z postanowień umowy nie były objęte żądaniem pozwu w sprawie niniejszej, stąd kwestie z nimi żądane nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

Natomiast wysokość żądanych odsetek umownych za korzystanie z kapitału kredytu oraz odsetek umownych za opóźnienie, naliczonych do dnia 19 czerwca 2023 r., nie była kwestionowana.

W okolicznościach sprawy niniejszej, wobec braku dowodu przeciwnego, należało przyjąć, że zadłużenie pozwanego wynikające z umowy pożyczki w objętej żądaniem pozwu kwocie 21 127,71 zł, nie zostało spłacone. Ciężar dowodu w zakresie okoliczności przeciwnej spoczywał na pozwanym w myśl art. 6 Kodeksu cywilnego, według którego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Z tej okoliczności bowiem pozwany mógłby wywodzić nieistnienie roszczenia o zwrot wykorzystanej pożyczki wraz z odsetkami we wspomnianej kwocie.

Powód nie przeczył, że wierzytelności pozwanego wynikające z umowy pożyczki zostały częściowo spłacone. Znamienne, że żądanie pozwu obejmowało zwrot wykorzystanego kapitału pożyczki w kwocie 17 245,25 zł oraz zapłatę odsetek umownych za korzystanie z kapitału kredytu oraz odsetek umownych za opóźnienie, naliczonych od dnia 19 czerwca 2023 r., w sumie w kwocie 3 882,46 zł. Wspomniano jednak, że pożyczka została pozwanemu udzielona w wysokości 24 894,47 zł, z przeznaczeniem kwoty 23 000,00 zł na dowolny cel oraz kwoty 1 894,47 zł na pokrycie prowizji za udzielenie pożyczki.

Podstawę prawną roszczeń powoda względem pozwanego stanowił art. 69 ust. 1 Prawa bankowego, według którego przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.

Na podstawie art. 78 Prawa bankowego do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu.

Według art. 78a Prawa bankowego przepisy ustawy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisami ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie.

Według art. 720 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości, a umowa pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych, wymaga zachowania formy dokumentowej.

Na podstawie art. 77[2] Kodeksu cywilnego do zachowania dokumentowej formy czynności prawnej wystarcza złożenie oświadczenia woli w postaci dokumentu, w sposób umożliwiający ustalenie osoby składającej oświadczenie.

W myśl art. 77[3] Kodeksu cywilnego dokumentem jest nośnik informacji umożliwiający zapoznanie się z jej treścią.

Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi. W myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 tej ustawy za umowę o kredyt konsumencki uważa się w szczególności umowę pożyczki. Na podstawie art. 29 ust. 1 tej ustawy umowa o kredyt konsumencki powinna być zawarta w formie pisemnej, chyba że odrębne przepisy przewidują inną szczególną formę.

Treść przytoczonych wyżej przepisów art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim oraz art. 720 § 2 Kodeksu cywilnego prowadzi do wniosku, że w przypadku umowy pożyczki, której wartość przekracza tysiąc złotych i która to umowa kwalifikuje się jako umowa o kredyt konsumencki, dla skuteczności umowy wystarczające jest zachowanie formy dokumentowej przewidzianej w art. 77[2] i 77[3] Kodeksu cywilnego (por. Tomasz Czech, Komentarz do art. 29 ustawy o kredycie konsumenckim, pkt 16. - 22., opublikowano: WKP 2018, Lex/el.).

W sprawie niniejszej w świetle przedstawionych przez powoda dokumentów zachowanie formy pisemnej umowy pożyczki nie budziło żadnych wątpliwości.

Roszczenie o zwrot przez pozwanego wykorzystanego kapitału pożyczki wraz z umówionymi odsetkami za korzystanie z kapitału oraz odsetkami za opóźnienie w jego zwrocie okazało się usprawiedliwione w kwocie 21 127,71 złotych wraz z odsetkami za opóźnienie w zwrocie kapitału, naliczonymi od kapitału w kwocie 17 245,25 złotych od dnia 20 czerwca 2023 r. - objętego żądaniem pozwu - do dnia zapłaty.

Prowizja za udzielenie pożyczki nie była objęta żądaniem pozwu w sprawie niniejszej, stąd kwestie z nią związane okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.

Ubocznie należy jednak wskazać, że zasadność żądania zapłaty prowizji w wysokości 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych nie budziłaby wątpliwości.

Roszczenie o zapłatę prowizji w wysokości 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych nie naruszało art. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.

Według art. 36a ust. 1 w zw. z art. 5 pkt 6a tej ustawy maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego, tj. wszystkich kosztów, które konsument ponosi w związku z umową o kredyt konsumencki, z wyłączeniem odsetek, oblicza się według wzoru:

𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (𝐾 × 25%) + (𝐾 × 𝑛/𝑅 × 30%),

w którym poszczególne symbole oznaczają:

MPKK - maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu,

K - całkowitą kwotę kredytu,

n - okres spłaty wyrażony w dniach,

R - liczbę dni w roku.

W okolicznościach sprawy niniejszej, gdzie 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (24 894,47 złotych × 25%) + (24 894,47 złotych × 30 dni / 365 dni × 30%), maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu nie mogła przekraczać 6 837,45 złotych.

Kwoty tej nie przekraczała zaś umówiona prowizja w wysokości 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych.

Ponadto w myśl art. 36a ust. 2 tej ustawy pozaodsetkowe koszty kredytu w całym okresie kredytowania nie mogą być wyższe od całkowitej kwoty kredytu.

Skoro pożyczka została udzielona w kwocie w kwocie 24 894,47 złotych, umówiona prowizja w wysokości 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki, stanowiąca pozaodsetkowe koszty kredytu, nie przewyższała kwoty pożyczki.

Ponadto, roszczenie o zapłatę przez pozwanego prowizji w wysokości 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych okazałoby się skuteczne także w świetle art. 385[1] § 1 Kodeksu cywilnego.

Według tego przepisu postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne), a nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

W okolicznościach sprawy niniejszej ustalona w umowie prowizja w kwocie 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych odpowiadała 7,61% udzielonej pożyczki (iloraz 1 894,47 złotych oraz 24 894,47 złotych wynosił 0,0761). Wysokość prowizji w kwocie 1 894,47 złotych za udzielenie pożyczki w kwocie 24 894,47 złotych nie była zatem rażąco wygórowana. Zastrzegając prowizję w tej kwocie nie naruszono zatem ani dobrych obyczajów, ani w sposób rażący interesu pozwanego jako konsumenta ze względu na rażąco wygórowane obciążenie konsumenta kosztami udzielenia pożyczki w sposób sprzeczny z regułą uczciwego obrotu handlowego.

Podobnie sformułowanie klauzuli zmiennego oprocentowania pożyczki nie budziło wątpliwości. Posłużenie się odesłaniem do stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego okazało się dopuszczalne. Stopa referencyjna Narodowego Banku Polskiego jest ogłaszana przez ten bank centralny, jej wysokość stanowi okoliczność powszechnie znaną i nie musi być komunikowana każdemu kredytobiorcy lub pożyczkobiorcy osobno na trwałym nośniku. § 5 ust. 3-4 umowy przewidywał zaś obniżenie albo podwyższenie oprocentowania pożyczki na wypadek spadku albo wzrostu stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego odpowiednio według stanu rzeczy na dzień 31 stycznia, 30 kwietnia, 31 lipca oraz 30 października każdego roku. Zmiana wysokości oprocentowania mogła natomiast nastąpić tylko o wartość zmiany tej stopy referencyjnej i zgodnie z kierunkiem zmiany tej stopy referencyjnej. Dowolność w ustalaniu zmiany oprocentowania pożyczki po stronie powoda nie wchodziła zatem w rachubę.

Z kolei § 3 ust. 2 umowy dotyczył zmiany wysokości opłat lub prowizji określonych w Taryfie i niestanowiących głównych świadczeń stron, zaś zmiana stawek opłat została uzależniona od zmiany niezależnych od powoda mierników, takich jak m.in. zmiana miesięcznych lub kwartalnych lub półrocznych lub rocznych wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych publikowanych przez Główny Urząd Statystyczny o co najmniej 0,10 p.p., zmiana cen energii, połączeń telekomunikacyjnych, usług pocztowych, kosztów obsługi rozliczeń transakcji, rozliczeń międzybankowych o co najmniej 1,00%, zmiana przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw bez wypłat nagród z zysku publikowanego prze Główny Urząd Statystyczny za dany miesiąc lub kwartał lub rok o co najmniej 1,00%. Powyższe warunki zostały sprecyzowane poprzez wskazanie minimalnego wzrostu wskaźników niezależnych od stron umowy, które umożliwiały podniesienie opłat. Nie można zatem uznać, aby powód zastrzegł na swoją rzecz prawo do zmiany kosztów w sposób jednostronny i niejasny, skoro powiązał je i uzależnił od jednolitych i obiektywnych wskaźników, zastrzegając ponadto minimalny ich wzrost, który umożliwia podwyższenie opłat. Jednakowo należy ocenić możliwość zmian opłat w przypadku wprowadzenia, zmiany lub uchylenia powszechnie obowiązujących przepisów prawa, uchwał, decyzji, rekomendacji oraz innych aktów wydawanych przez Komisję Nadzoru Finansowego, Narodowy Bank Polski, Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Bankowy Fundusz Gwarancyjny lub inne właściwe urzędy lub organy administracji publicznej, wydania orzeczeń sądowych, o ile w ich wyniku i w celu dostosowania się do nich, konieczna stała się zmiana postanowień Taryfy, wprowadzenia, zmiany lub uchylenia przepisów prawa wpływających na zasady i sposób świadczenia przez powoda usług w ramach umowy o prowadzenie rachunków bankowych oraz umów rachunku, w tym umów o karty lub wpływających na zasady korzystania z tych usług przez pożyczkobiorcę, powodujących zmianę ponoszonych przez powoda kosztów świadczenia tych usług.

Nie budzi również wątpliwości możliwość zmiany opłat zastrzeżona na wypadek udostępnienia pożyczkobiorcom nowych usług o charakterze opcjonalnym, z zastrzeżeniem, że ta zmiana polega na ustanowieniu nowych opłat lub prowizji, dotyczących udostępnianych usług. Nie można bowiem kwestionować zasadności poboru nowych opłat w wypadku skorzystania przez pożyczkobiorcę z nowych, nieoferowanych uprzednio przez Bank opcji, skoro wybór ten jest dobrowolny oraz wiąże się z uzyskaniem przez klienta Banku możliwości skorzystania z dodatkowych usług.

Podstawę uwzględnienia roszczenia o zapłatę odsetek umownych za opóźnienie stanowił art. 481 § 1 Kodeksu cywilnego, według którego jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.

Roszczenie o zapłatę odsetek umownych za opóźnienie nie naruszało art. 481 § 2 i 2 1 Kodeksu cywilnego w brzmieniu obowiązującym z dniem 1 stycznia 2016 r., według których maksymalna wysokość odsetek za opóźnienie nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

Stan opóźnienia z dniem 20 czerwca 2023 r., objętym żądaniem pozwu, nie budził wątpliwości, zważywszy na przyjętą w sprawie niniejszej wymagalność z dniem 13 listopada 2022 r. roszczenia względem pozwanego o zwrot wykorzystanego kapitału pożyczki (jak wspomniano, z upływem 30. dniowego terminu wypowiedzenia, liczonego od doręczenia pozwanemu wypowiedzenia w dniu 13 października 2022 r.).

Brak było podstaw do uwzględnienia przedawnienia roszczenia.

Na podstawie art. 117 § 2 1 Kodeksu cywilnego po upływie terminu przedawnienia nie można domagać się zaspokojenia roszczenia przysługującego przeciwko konsumentowi.

Status pozwanego jako konsumenta nie budził wątpliwości w świetle art. 22 1 Kodeksu cywilnego, według którego za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową.

Termin przedawnienia roszczenia wynikającego z czynności bankowej polegającej na udzieleniu kredytu albo pożyczki, przysługującego podmiotowi legitymującemu się statusem banku, określa art. 118 Kodeksu cywilnego.

Przepisy Prawa bankowego nie przewidują bowiem szczególnego terminu przedawnienia roszczeń z umowy kredytu albo pożyczki stanowiącej czynność bankową, a w art. 722 Kodeksu cywilnego określony został jedynie termin przedawnienia roszczenia biorącego pożyczkę o wydanie przedmiotu pożyczki, nieznajdujący zastosowania w sprawie niniejszej.

Na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.

Uwzględniając okoliczność, że roszczenia z umowy kredytu albo pożyczki przysługujące podmiotowi legitymującemu się statusem banku związane są z prowadzoną przez taki podmiot działalnością gospodarczą (art. 5 ust. 4 Prawa bankowego), na podstawie art. 118 Kodeksu cywilnego należało przyjąć, że termin przedawnienia takiego roszczenia wynosił trzy lata.

Zważywszy na przyjętą w sprawie niniejszej wymagalność roszczenia o zwrot wykorzystanego kapitału pożyczki z dniem 13 listopada 2022 r., bieg trzyletniego terminu przedawnienia roszczenia względem pozwanego nie upłynął przed wniesieniem pozwu w sprawie niniejszej w dniu 20 czerwca 2023 r., a tym bardziej przed wniesieniem pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym w dniu 16 lutego 2023 r., umorzonym w dniu 20 marca 2023 r. Termin ten nie upłynąłby także, gdyby jego bieg liczyć od zaniechania przez pozwanego spłaty pożyczki w dniu 25 maja 2022 r. ( wyciąg z rachunku bankowego – k. 95).

Podstawę orzeczenia o kosztach procesu stanowiły art. 98 § 1 i 3 w zw. z art. 99 Kodeksu postępowania cywilnego, według których przegrywający sprawę powinien zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony, w tym wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym.

Na celowe koszty procesu zasądzone od pozwanego jako przegrywającego sprawę na rzecz powoda jako wygrywającego składały się: opłata sądowa uiszczona od pozwu w kwocie 1 000 zł oraz opłaty uiszczone od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 22,54 zł.

Podstawę zasądzenia odsetek ustawowych od kosztów procesu stanowił art. 98 § 1 1 Kodeksu postępowania cywilnego, według którego od kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów procesu należą się odsetki, w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego, za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Z tych względów Sąd Rejonowy orzekł jak w sentencji.

sędzia Robert Bełczącki