descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt C 1727/24

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 29 października 2025 r.

Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Sygn. akt I C 1727/24

Uzasadnienie

wyroku z dnia 29 października 2025 roku

Powód W. C. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika pozwem skierowany przeciwko (...) wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 7389,69 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 3 maja 2024 roku

do dnia zapłaty, a także zasądzenie na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powód wskazał,

że podstawę faktyczną powództwa stanowi abuzywność postanowień umownych, a także ewentualnie oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego (k. 3-12).

Pozwany w odpowiedzi na pozew reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł oddalenie powództwa w całości, a także zasądzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany odniósł się do twierdzeń i argumentów powoda (k. 49-51v).

Postanowieniem z dnia 19 marca 2025 roku Sąd Rejonowy w Grudziądzu zawiesił postępowanie do czasu rozstrzygnięcia pytań prejudycjalnych przez (...) (k. 70). Na postanowienie zażalenie złożył pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia (k. 84-86). Postanowieniem z dnia 15 lipca 2025 roku Sąd Okręgowy w Toruniu uwzględnił zażalenie i uchylił zaskarżone postanowienie (k. 99-100).

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym.

Sąd ustalił, co następuje

Powód W. C. oraz pozwany bank zawarli około 3 lat przed zawarciem umowy z 2 września (...) roku pierwszą umowę kredytu. Powód spłacał zobowiązanie przez okres

3 lat. Powód dobrze zarabiał, więc spłata zobowiązania nie stanowiła dla niego trudności, jednak

z czasem, gdy wzrosły stopy procentowe, co spowodowało wzrost rata kredytu, zaczęło to stanowić problem dla powoda. W między czasie powód zachorował, co również wpłynęło na możliwości spłaty przez niego kredytu. Dlatego powód udał się do banku w celu zmniejszenia raty. Wolą powoda było zmniejszenie raty przy pozostaniu przy zachowaniu dotychczasowej kwoty kredytu do spłaty.

W dniu 2 września (...) roku powód i pozwany zawarli umowę pożyczki ekspresowej

nr (...) P. (...). Pożyczka w kwocie 82 198,98 zł przeznaczona była na spłatę zobowiązań kredytowych powoda w kwocie 74 809,29 zł oraz na pokrycie prowizji za udzielenie pożyczki w kwocie 7 389,69 zł. Na skutek zawarcie umowy pożyczki ekspresowej

nr (...) P. (...) doszło do refinansowania pierwotnego zobowiązania powoda. Na skutek zawarcia umowy pożyczki z dnia 2 września (...) roku nowa wysokość raty wynosiła 1200 zł miesięcznie, a wysokość raty była niższa o 200 zł od poprzedniej raty. Powód spłaca raty w wysokości około 1200 zł do tej pory. Poprzednia umowa kredytu był ubezpieczony, umowa pożyczki

z 2 września (...) roku nie przewidywała ubezpieczenia pożyczki. Na skutek refinansowania okres spłaty wydłużył się o 3 lata. Pierwotna umowa była zawarta na 5 lat. Pracownik banku nie rozmawiał z powodem, tylko kontaktował się z centralą bank w W. celem znalezienia rozwiązania.

Po rozmowie z centralą w W. pracownik przekazał powodowi propozycję banku tj. kwotę

o którą, może zostać obniżona miesięczna ratę i informację o wydłużeniu okresu kredytowaniu. Pracownik banku zapytał powoda czy wyraża zgodę na tę propozycję. Powód przystał na propozycję banku, ponieważ obniżka wysokości raty o 200 złotych stanowiła dla niego bardzo dużą ulgę

w spłacie. Zawarcie umowy pożyczki w dniu 2 września (...) roku i uzyskanie refinansowania przez powoda nastąpiło w ciągu jednego dnia podczas jednej wizyty w banku. Powód nie wiedział, dlaczego otrzymał nową pożyczkę w celu spłaty poprzednich zobowiązań, zamiast obniżenia raty w drodze aneksu do umowy. Powód nie składał żadnych dokumentów, podpisywał w banku pewne dokumenty, ale były one napisany drobnym drukiem i nie było czasu, żeby jej przeczytać. Powód zapoznał się pobieżnie z dokumentami w placówce banku. Pracownik banku nie wyjaśniał powodowi kwestii zawarcia nowej umowy, nie informował o uiszczeniu dodatkowych kosztów. Pracownik banku nie tłumaczył powodowi od czego zależą dane kwoty w jaki sposób są obliczane. Powód mógł zabrać umowę do domu po zawarciu umowy. Powód w domu zapoznał się z umową. Umowa została zawarta w siedzibie banku, a dokumenty miały zostać przesłane drogą elektroniczną. Powód miał możliwość zapoznania się w domu. Powód nie miał środków na zapłatę prowizji.

Powód korzysta z usług bankowych w aplikacji mobilnej. Przed zawarciem umowy powód nie korzystał z usług doradcy finansowego, a także nie zapoznawał się z ofertami innych banków. Powód pracował jako kierowca zawodowy, legitymuje się wykształceniem zawodowym. Powód jest „człowiekiem fizycznym” i nie rozumie sprawy bankowe. Powód nie zwracał uwagi jak jest obliczana rzeczywista stopa oprocentowania.

Zgodnie z wstępem umowy powód zaakceptował umowę w (...), w trybie określonym

w umowie o świadczenie usług drogą elektroniczną, a powód złożył oświadczenie woli o zawarciu umowy zgodnie z art. 7 ustawy Prawo Bankowe.

Stosownie do § 1 ust. 1 umowy bank udzielił powodowi pożyczki w kwocie 82 198,98 zł

na okres od 2 września (...) roku do 16 września 2032 roku. Umowa obowiązuje od dnia jej zawarcia do, w którym nastąpi spłata wszystkich należności jakie z niej wynikają. Pożyczka została udzielona

na spłatę pożyczki przelewem w kwocie 74 809,29 zł na rachunek wskazany w umowie, a także

na pokrycie kosztów prowizji w kwocie 7 389,69 zł. Bank pomniejszał kwotę pożyczki o prowizję.

Stosownie do § 1 ust. 2 umowy wypłata pożyczki miała nastąpić do 5 dni od dnia zawarcia umowy,

gdy nastąpi ustanowienie wszystkich prawnych zabezpieczeń spłaty pożyczki. W myśl § 1 ust. 3 umowy całkowita kwota pożyczki wynosi 74 809,29 zł i jest kwotą pożyczki przeznaczoną na spłatę kredytu. Zabezpieczenie spłaty pożyczki stanowiło pełnomocnictwo do dysponowania środkami na rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowym wskazanym w umowie. Kwota pożyczki jest oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, czyli sumy zmiennej stopy bazowej oraz marży. W dniu zawarcia umowy oprocentowanie wynosiło 12,99 % w stosunku rocznym, w tym stopa bazowa wynosi 6,97 %, marży 6,02 %. Zasady ustalania wysokości stopy bazowej określono

w § 4 i 5 umowy. W myśl § 2 ust 2 umowy oprocentowanie pożyczki nie mogło przekroczyć odsetek maksymalnych za opóźnienie, które na dzień zawarcia umowy wynosiły 20,00% w stosunku rocznym. Stosownie do § 3 Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosi 16,55 %. Do jej obliczenia przyjęto następujące założenia: pożyczka zostanie wypłacona w dniu zawarcia umowy, umowa będzie obowiązywać przez okres od 2 września (...) roku do 16 września 2032 roku, co oznaczało spłatę wszystkich należności, wypełnianie zobowiązań umownych będzie następować w terminach określonych w umowie, spłata pożyczki nastąpi w równych, miesięcznych ratach 16 dnia miesiąca,

a jeśli dany miesiąc kończy się przed dniem spłaty raty nastąpi ostatniego dnia miesiąca. Stosownie

do § 6 ust. 1 umowy całkowity koszt pożyczki w dniu jej zawarcia wynosi 73 135,78 zł i obejmuje: odsetki w kwocie 65 746,09 zł, prowizję za udzielenie pożyczki w kwocie 7 389,69 zł.

W dniu zawarcia umowy całkowita kwota do zapłaty wynosiła 147 945,07 zł, co stanowiło sumę całkowitej kwoty pożyczki oraz całkowitego kosztu pożyczki. Stosownie do § 8 ust. 1 umowy spłata pożyczki następowała w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. Wyjątkiem była ostatnia rata (wyrównująca). W dniu zawarcia umowy wysokość rat wynosiła 1 233,03 zł. Podstawą naliczenia odsetek jest faktyczne zadłużenie przy założeniu, że rok ma 360 dni, a miesiąc 30 dni.

Odsetki naliczane i pobierane były od dnia w którym wypłacono umowę pożyczki do dnia poprzedzającego całkowitą spłatę pożyczki. W przypadku terminowej spłaty pożyczki w pierwszej kolejności spłatę zaliczano na odsetki, a następnie na kapitał. Należność z tytułu pożyczki pobierana była co miesiąc, w 16 dniu miesiąca z rachunku wskazanego umowie, na podstawie pełnomocnictwa do dysponowania rachunkiem. Jeśli dany miesiąc kończył się przed wskazanym dniem spłata następowała ostatniego dnia tego miesiąca. Obowiązkiem pożyczkobiorcy było zapewnienie

na rachunku środków wystarczających na spłatę raty. Stosownie do § 9 umowy wysokość poszczególnych rat zostanie określona w zawiadomieniach. Pożyczkobiorca otrzymywał zawiadomienia przed terminem spłaty: pierwszej raty, ostatniej raty, w przypadku zmiany wysokości raty. W okresie obowiązywania umowy pożyczkobiorca mógł uzyskać harmonogram spłaty.

Dowód: przesłuchanie powoda protokół skrócony k. 119-120, umowa pożyczki k. 18-22

Pismem z dnia 19 kwietnia 2024 roku powód złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego wraz z informacją o abuzywności postanowień umownych.

W oświadczeniu sformułowane wobec treści umowy pożyczki następujące zarzuty naruszenia przepisów ustawy o kredycie konsumenckim:

a) art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk poprzez błędne określenie stopy procentowej i jej zastosowanie wbrew ustawowej definicji ujętej w art. 5 pkt 10 ustawy tj. wobec kredytowanych kosztów kredytu, które nie zostały wypłacone powodowi,

b) art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk poprzez wskazanie nieprawidłowej stawki (...) i całkowitej kwoty

do zapłaty przez konsumenta, które zostały wyliczone z uwzględnieniem odsetek umownych

od kredytowanych kosztów,

c) art. 30 ust. 1 pkt 8 ukk poprzez nieprawidłowe określenie zasad i terminów spłaty kredytu

w zakresie obejmującym kredytowane koszty kredytu,

d) art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk poprzez zaniechanie poinformowania powoda, iż kosztem kredytu są również odsetki umowne wyliczone od kredytowanych kosztów kredytu, który to koszt może ulec zmianie w związku z zastosowaniem zmiennej stopy oprocentowania, jak również blankietowe

i nieprecyzyjne określenie warunków zmiany opłat i prowizji w trakcie trwania umowy kredytu,

e) art. 30 ust. 1 pkt 15 ukk poprzez brak wyczerpującej informacji, iż w przypadku wcześniejszej całkowitej kwoty kredytu powód będzie miał prawo odzyskać część kredytowanych kosztów kredytu,

f) art. 30 ust. 1 pkt 16 ukk poprzez niepełne poinformowanie powoda o skutkach odstąpienia

od umowy, jak również prawie przewidzianym w art. 53 ust. 1 ukk.

Oświadczenie zostało doręczone pozwanemu w dniu 26 kwietnia 2024 roku.

Dowód: oświadczenie o skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wraz z dowodem doręczenia

k. 23-26

Sąd zważył co następuje

Sąd ustali stan faktyczny w oparciu o dowody z dokumentów załączonych do akt sprawy

oraz dowód z przesłuchania stron z ograniczeniem do powoda. Żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości dokumentów załączonych do akt sprawy, a sąd nie dopatrzył się powodów,

aby odmówić im wiarygodności z urzędu.

Sąd co do zasady uznał za wiarygodne zeznania powoda, z tymże sąd dostrzegł, że powód nie pamiętał szczegółów związanych z zawarciem umowy pożyczki. Powód nie pamiętał również szczegółów pierwszej umowy kredytu łączącej go z pozwanym bankiem. Sąd nie dał wiary powodowi

o zawarciu umowy pożyczki w formie papierowej, ponieważ zgodnie z treścią przedłożonej umowy została ona zawarta w formie elektronicznej stosownie do art. 7 pr. bank.

Zgodnie z art. 385 1 § 1 k.c. postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Z przytoczonego przepisu wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi

są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki: (1) zawarte zostały w umowach

z konsumentami, (2) kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz (3) rażąco naruszają interesy konsumenta. Stwierdzenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego jest natomiast wyłączone, gdy postanowienie umowne: (1) zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem lub (2) określa główne świadczenia stron i jest sformułowane w sposób jednoznaczny. Jak wynika z art. 385 1 § 3 k.c., nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu.

W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Postanowienia nieuzgodnione indywidualnie to te, na które konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Ustawodawca wskazuje ponadto, że w szczególności chodzi tu o postanowienia umowy przejęte z wzorca zaproponowanego konsumentowi przez przedsiębiorcę. O rzeczywistym wpływie można mówić wtedy, gdy np. konkretne postanowienia umowne zostały sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie, bądź też gdy postanowienia umowne były przedmiotem negocjacji pomiędzy konsumentem a przedsiębiorcą,

a konsument miał realny wpływ na ich treść i zdawał sobie z tego faktu sprawę (por. M. G. (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353–626. Wyd. 3, W. (...), komentarz

do art. 385(1) kc , teza 11 i 12). Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje (art. 385 1 § 4 k.c.), a zatem na przedsiębiorcy.

Postanowienie umowne jest sprzeczne z dobrymi obyczajami, jeżeli kontrahent konsumenta, traktujący go w sposób sprawiedliwy, słuszny i uwzględniający jego prawnie uzasadnione roszczenia, nie mógłby racjonalnie spodziewać się, że konsument ten przyjąłby takie postanowienie w drodze negocjacji indywidualnych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 27 lutego 2019 roku, II CSK 19/18,

(...)). Przez klauzule generalną dobrych obyczajów rozumie się pozaprawne normy postępowania, których treści nie da się określić w sposób wyczerpujący, ponieważ kształtowane są przez ludzkie postawy uwarunkowane zarówno przyjmowanymi wartościami moralnymi, jak i celami ekonomicznymi i związanymi z tym praktykami życia gospodarczego. Działanie wbrew „dobrym obyczajom” w rozumieniu art. 385 1 § 1 k.c. w zakresie kształtowania treści stosunku obligacyjnego wyraża się w tworzeniu przez partnera konsumenta takich klauzul umownych, które godzą

w równowagę kontraktową tego stosunku (tak np.: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie

z 13.09.2012 r., VI ACa 461/12, Lex nr (...)).

Rażące naruszenie interesów konsumenta oznacza natomiast nieusprawiedliwioną dysproporcję praw i obowiązków wynikających z umowy na jego niekorzyść, skutkującą niekorzystnym ukształtowaniem jego sytuacji ekonomicznej oraz jego nierzetelnym traktowaniem (por. m.in. wyroki Sądu Najwyższego z 3 lutego 2006 roku, I CK 297/05, (...),; z 15 stycznia 2016 roku, I CSK 125/15, OSNC-ZD 2017 nr 1, poz. 9; z 27 listopada 2015 roku, I CSK 945/14, (...); z 30 września 2015 roku, I CSK 800/14, (...); z 29 sierpnia 2013 roku, I CSK 660/12,

(...); z 27 listopada 2019 roku, II CSK 483/18, (...)). Rażące naruszenie interesów konsumentów polega w tym kontekście na nieusprawiedliwionej dysproporcji praw i obowiązków

na niekorzyść konsumenta (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 13.07.2005 r., I CK 832/04,

Lex nr 159111). Interes konsumenta obejmuje elementy ekonomiczne związane z ekwiwalentnością świadczeń oraz proporcjonalnością nałożonych na konsumenta obowiązków. Rażące naruszenie polega na drastycznym odejściu od zasad uczciwego obrotu, lojalności, szacunku dla drugiej strony umowy. Cywilnoprawną sankcją ustalenia abuzywności postanowienia umowy jest brak związania nim konsumenta (art. 385 1 § 1 k.c.), przy zachowaniu związania stron umową w pozostałej części

(art. 385 1 § 2 k.c.).

W ocenie sądu w realiach niniejszej sprawy nietrafny okazał się zarzut abuzywności postanowień umownych. Powód wprost wskazał, że jego celem było uzyskanie ulgi w spłacie poprzez obniżenie wysokości rat, tak aby miesięczne rata była dopasowana do nowych okoliczności. W ocenie sądu sam fakt udzielenie refinansowania zobowiązania w miejsce zawarcia aneksu do umowy zmieniającego warunki pierwotnej umowy nie stanowi podstawy stwierdzenia abuzywności postanowień umownych. Zmiana umowy wymaga zgody obu jej stron, zaś w ocenie sądu bank był uprawniony do zaproponowania powodowi oferty udzielenia nowej pożyczki na spłatę wcześniejszych zobowiązań. Dodatkowo wskazać należy, że po otrzymaniu oferty pozwanego banku powód mógł skonfrontować ją ofertę z innych podmiotów, lub też skorzystać z usług doradców finansowych.

Sąd dostrzega, że ciężar dowodu wykazania, że postanowienia umowne zostały uzgodnione indywidualnie spoczywa co do zasady na przedsiębiorcy, jednak w ocenie sądu w realiach niniejszej sprawy, zeznania powoda wskazują, że nie podjął on jakichkolwiek negocjacji lub innej próby wywarcia wpływu na treść. Powód w zeznaniach skupiał się na celu jaki było zmniejszenie raty

oraz na fakcie, że decyzja kredytowa zapadała w centrali banku w W.. Zasady doświadczenia życiowego i praktyka sądu wskazuje, że pracownik banku obsługujący klienta ma ograniczoną autonomię, zaś decyzje kredytowe zapadają na innym szczeblu niż pracownik obsługi klienta.

Nadto sąd z rezerwą podszedł do zeznań powoda. Powód pobieżnie zapoznawał się z dokumentami, nie wskazał jakie dokumenty podpisywał w banku, a największe wątpliwości sądu budzi tryb zawarcie umowy wskazany przez powoda, bowiem jest on wprost sprzeczny z treścią umowy, zgodnie z którą oświadczenie woli związane z czynności bankową zostało złożone w formie elektronicznej. Sam fakt naliczenia prowizji w związku z zawarciem umowy nie świadczy o abuzywności postanowień w tym zakresie. Wysokość prowizji mieści się w ramach określonych przez art. 36a ukk w chwili obowiązywania umowy. Sąd wziął pod uwagę, że prowizja stanowi 9,87% całkowitej kwoty pożyczki, a tym samym biorąc pod uwagę zasady doświadczenia życiowego oraz praktykę sądu nie jest on nadmiernie wygórowana. Odnosząc się do twierdzeń powoda zawartych w tabeli (str. 7 pozwu k 6) wskazać, że wysokość prowizji w niniejszej sprawie nie zbliża się do wartości przywołanych w tabeli.

Nadto praktyka sądu wskazuje, że wysokość prowizji przywołanych w tabeli stosowana jest najczęściej przez instytucje pożyczkowe stanowiące inne podmioty niż banki. Zdaniem sądu przenoszenie poglądów prawnych zapadłych w sprawach instytucji pożyczkowych na grunt spraw przeciwko bankom nie jest trafnym rozwiązaniem. W przypadku instytucji pożyczkowych wysokość kosztów pozaodsetkowych jest tak znaczna, że niezwykle trudno jest uzasadnić ich racjonalność

i ekwiwalentność, bowiem w istocie mają one stanowić tylko i wyłącznie dodatkowy zysk.

Nadto bank dokonał pewnych czynności związanych z przygotowaniem umowy, przedstawieniem powodowi oferty pożyczki, tym samym uprawniony był do pobrania wynagrodzenia z tego tytułu.

Jak wskazał powód nie posiadał on środków pieniężnych na pokrycie prowizji.

Tym samym kredytowanie prowizji nie jest oczywiście niekorzystne z perspektywy konsumenta tak, aby uznać, że rażąco narusza interes konsumenta lub dobre obyczaje. Pozwany nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej, aby wykazać, że kredytowanie prowizji było wolą powoda, w szczególności pozwany nie przedstawił wniosku kredytowego, jednak w świetle zeznań powoda nie miało to żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zdaniem sądu ocenić czy zawarta umowa nie jest rażąco niekorzystna dla powoda należało porównać jej treść z pierwotną umową kredytu, która została spłacona przez pożyczkę z dnia 2 września (...) roku. W ocenie sądu dopiero porównanie dwóch umów pozwala na pełną ocenę konsekwencji dla powoda, jednocześnie mając w pamięci,

że celem powoda, było zmniejszenie wysokości raty.

Drugą podstawą powództwa jest złożenie przez powoda oświadczenia o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. Sankcję kredytu darmowego reguluje art. art. 45 ustawy z dnia 12 maja 2011 r.

o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362). Zgodnie z przywołanym przepisem:

1. W przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie.

2.Jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy.

3. Jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie przewiduje terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w terminie:

1)pięciu lat - w przypadku kredytów konsumenckich do wysokości 80 000 zł;

2)dziesięciu lat - w przypadku kredytów konsumenckich powyżej 80 000 zł.

4.W przypadkach, o których mowa w ust. 1, konsument ponosi koszty ustanowienia zabezpieczenia kredytu przewidziane w umowie.

5. Uprawnienie, o którym mowa w ust. 1, wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy.

Rozważania co do istoty sprawy rozpocząć należy oceny czy oświadczenie o skorzystaniu

z sankcji kredytu darmowego zostało złożone z zachowaniem rocznego terminu liczonego od dnia wykonania umowy. W orzecznictwie występują dwa poglądy, co do rozumienia pojęcia wykonania umowy, co ma bezpośredni wpływ na rozpoczęcie biegu terminu do złożenia oświadczenia.

Zgodnie z pierwszym poglądem przez wykonanie umowy należy rozumieć sytuację, w której należycie wypełniono wszystkie obowiązki w ramach stosunku kredytu konsumenckiego, w tym obowiązki powstające z mocy ustawy (np. odnośnie do zapłaty odsetek za opóźnienie na podstawie

art. 481 § 1 k.c.). Chodzi o obowiązki dotyczące świadczenia głównego i świadczeń ubocznych,

po stronie konsumenta oraz kredytodawcy, wykonane dobrowolnie lub przymusowo. Stosownie do drugiego poglądu termin określony w art. 45 ust. 5 rozpoczyna się po wykonaniu umowy przez kredytodawcę, tj. z chwilą wypłaty kredytu na rzecz konsumenta (por. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. IV, LEX/el. 2025, art. 45. tezy 68-69 i przywołane tam orzecznictwo). Sąd Okręgowy w wyroku z dnia 12 grudnia 2024 roku sygn. akt VIII Ca 464/24 opowiedział się za stosowaniem drugiego poglądu. W uzasadnieniu przywołanego wyroku wskazano, że przez wykonanie umowy należy rozumieć przekazanie przez kredytodawcę środków pieniężnych, o których mowa w umowie. Konsument w terminie roku od wypłaty środków pieniężnych mógł dokonać oceny,

czy zawarta umowa zawiera postanowienia, które pozwalają mu skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Taki sposób liczenia terminu zapewnia stabilność obrotu prawnego, a jednocześnie jest na tyle długi, że konsument ma wystraczająco dużo czasu do dokonania stosownych ocen i analiz.

Mając na uwadze przywołany pogląd Sądu Okręgowego w Toruniu w realiach niniejszej sprawy powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na niezachowaniu terminu do złożenia oświadczenia

o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego. W realiach niniejszej sprawie sąd miał na uwadze,

że bezspornie do wypłaty pożyczki doszło w (...) roku niezwłocznie po zawarciu umowy pożyczki, podczas gdy oświadczenie o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego zostało złożone pozwanemu pismem z dnia 19 kwietnia 2024 roku.

Mając na uwadze istnienie poglądu przeciwnego od przyjętego przez Sąd Okręgowy

w T. w wymienionym wyroku, a także z ostrożności procesowej, aby nie narażać się na zarzut nierozpoznania istoty sprawy, sąd rozpoznał zarzuty powoda sformułowane względem umowy pożyczki, a wywody w tym przedmiocie zaprezentowano poniżej.

Zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 6,7,8,10 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1362). Umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać:

6) stopę oprocentowania kredytu, warunki stosowania tej stopy, a także okresy, warunki i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych

w danym okresie obowiązywania umowy;

7) rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia,

8) zasady i terminy spłaty kredytu, w szczególności kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet należności kredytodawcy, w tym informację o prawie, o którym mowa w art. 37 ust. 1; jeżeli w ramach kredytu stosuje się różne stopy oprocentowania dla różnych należności kredytodawcy, należy także podać kolejność zaliczania rat kredytu konsumenckiego na poczet różnych należnych sald, dla których stosuje się różne stopy oprocentowania,

10) informację o innych kosztach, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową

o kredyt konsumencki, w szczególności o opłatach, w tym opłatach za prowadzenie jednego lub kilku rachunków, na których są zapisywane zarówno transakcje płatności, jak i wypłaty, łącznie z opłatami za korzystanie ze środków płatniczych zarówno dla transakcji płatności, jak i dla wypłat, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, w szczególności ubezpieczeń, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki, na jakich koszty te mogą ulec zmianie.

Powód w pozwie sformułował względem umowy pożyczki następujące zarzuty:

a) zastosowanie umownej stopy oprocentowania z naruszeniem jej ustawowej definicji wyrażonej

w art. 5 pkt 10 ukk oraz art. 3 lit. j dyrektywy (...) (...) w sprawie umów konsumenckich wobec prowizji, która nie została wypłacona konsumentowi, lecz pobrana w chwili zawarcia umowy, co doprowadziło do błędnego określenia faktycznie zastosowanej stopy oprocentowania, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk,

b) nieprawidłowe określenie stawki (...), co zgodnie z wyrokiem (...) z dnia 21 marca 2024 roku C 714/22 stanowi niewskazanie stawki (...), gdyż pozwany w ramach całkowitego kosztu kredytu będącego podstawą wyliczenia (...) ujął odsetki umowne naliczane od kredytowanej prowizji, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk,

c) nieprawidłowe określenie całkowitej kwoty do zapłaty przez konsumenta jako kwoty obejmującej, również odsetki naliczane od kredytowanej prowizji, czym naruszono art. 30 ust. 1 pkt 7 ukk,

d) niepoinformowanie powoda w jaki sposób jest spłacany koszt kredytu w postaci kredytowanej prowizji oraz naliczone od niej odsetki umowne co stanowi naruszenie art 30 ust. 1 pkt 8 ukk,

e) zatajenie przed powodem, iż kosztem kredytu konsumenckiego są również odsetki od kredytowanej prowizji, wyliczone przez cały okres umowy kredytowej, co stanowi naruszenie

art. 30 ust. 1 pkt 10 ukk.

Mimo redakcyjne wyodrębnienia zarzutów powoda do 5 punktów to w istocie sprowadzają się one do dwóch kwestii tj. oprocentowania kredytowanych kosztów pożyczki, czyli prowizji, a także nieprawidłowe określenie (...).

W doktrynie wskazuje się, że w polskim prawie cywilnym odsetki nalicza się od sumy pieniężnej stanowiącej przedmiot świadczenia pieniężnego. Wierzycielowi przysługuje wierzytelność

o spełnienie takiego świadczenia oraz – zgodnie z powołanymi przepisami – roszczenia o zapłatę odsetek. Suma wierzytelności stanowi podstawę naliczania odsetek. Identyczne reguły powinno się stosować, gdy udzielono kredytu konsumenckiego. Kredytodawcy przysługuje wtedy wierzytelność wobec kredytobiorcy o zapłatę kapitału kredytu (w tym jego części wykorzystanej do pokrycia kosztów). Suma całego kapitału wyznacza podstawę obliczania odsetek należnych kredytodawcy. Podnosi się, że zakaz anatocyzmu w polskim prawie cywilnym obejmuje tylko naliczanie odsetek

za opóźnienie od zaległych odsetek (art. 481 § 1 k.c.). Dopuszczalne jest wyznaczanie odsetek

od innych sum pieniężnych (arg. a contrario). Stosownie do brzmienia art. 5 pkt 10 ukk nie wymagane, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłaty można również – stosownie do postanowień zawartej umowy – dokonać w celu pokrycia zobowiązań konsumenta. Wypłacone środki nie muszą wchodzić do jego majątku (zwiększać aktywa). Mogą być wykorzystane do umorzenia jego zobowiązań (obniżenia pasywów), niezależnie od osoby spłaconego wierzyciela (sprzedawcy, dewelopera, banku itd.), np. gdy udzielono kredytu wiązanego. Dotyczy to również wypłaty kredytu konsumenckiego na poczet zobowiązań konsumenta wobec kredytodawcy albo innej osoby (np. ubezpieczyciela) z tytułu kosztów związanych z zaciągniętym kredytem (prowizji, składki ubezpieczeniowej itd.). Przedstawiciele doktryny wskazują, że za dopuszczalnością postawionej tezy przemawia wykładnia systemowa, ponieważ stosownie do art. 69 ust. 2 pkt 2 pr. bank przepisów

o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie

od sposobu wypłacenia tego kapitału (do rąk konsumenta, na spłatę jego zobowiązań itd.).

Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy wykorzystanie kapitału na poszczególne cele następuje

na podstawie dyspozycji kredytobiorcy. Zgodnie z art. 5 pkt 7 ukk „całkowita kwota kredytu” nie obejmuje kredytowanych kosztów. W art. 5 pkt 10 nie użyto jednak tego terminu ani nie odesłano do powołanego przepisu. W związku z tym nie jest uzasadnione, aby odwołując się do pojęcia „całkowita kwota kredytu” (w rozumieniu art. 5 pkt 7) – sumę kredytowanych kosztów wyłączać z podstawy naliczania oprocentowania. Podnosi się, że za powyższą tezą przemawia wykładnia funkcjonalna przemawia za dopuszczeniem naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonego na pokrycie kosztów. Nie ma merytorycznych podstaw, aby odmiennie ustalać oprocentowanie w zależności

od technicznego sposobu sfinansowania takich kosztów w transakcji kredytowej. (por. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 5.tezy 293-294). Również Sąd Najwyższy dopuszcza możliwość kredytowania pozaodsetkowych kosztów kredytu pozostawiając

te kwestię umowie stron (por. Wyrok SN z 18.05.2017 r., I CSK 540/16, OSNC 2018, nr 3, poz. 32., Postanowienie SN z 15.06.2023 r., I CSK 4175/22, LEX nr (...)).

Mają na uwadze powyższe zdaniem sądu pierwszy zarzut jest niezasadny i nie może wywrzeć skutku powodującego nieodpłatność umowy kredytu. Zdaniem sądu postanowienia umowy pożyczki co do § 1 umowy są jasne i nie pozostawiają jakiegokolwiek pola do interpretacji.

Wprost w umowie wskazano, że kwota pożyczki wynosi 82 198,98 zł i jest ona przeznaczona

na spłatę zobowiązań kredytowych powoda w kwocie 74 809,29 zł, a także na pokrycie kosztów pożyczki, na które składała się prowizja w wysokości 7389,69 zł. Nie sposób uznać, aby przywołany zapis umowny mógł wprowadzić konsumenta w błąd co do zakresu zobowiązania, ponieważ wyraźnie zastrzeżono w umowie, że koszty pozaodsetkowe w postaci prowizji podlegają kredytowaniu.

Zdaniem sądu również względy funkcjonalne przemawiają za dopuszczalności kredytowania kosztów pozaodsetkowych. Takie rozwiązanie jest korzystne dla konsumenta w sytuacji, gdy nie posiada

on środków na pokrycie kosztów pozaodsetkowych podczas zawarcia umowy, co wedle zeznań powoda miało miejsce w niniejszej sprawie. Sąd wziął pod uwagę, że umowa pożyczki z dnia

2 września (...) roku, w świetle zasad doświadczenia życiowego i praktyki sądu, w porównaniu

do innych umów pożyczek i umów kredytu, jest sformułowana językiem jasnym i przejrzystym. Zdaniem sądu w § 6 umowy jasno sformułowano co stanowi całkowity koszty kredytu, wskazując kwotę odsetek oraz kwotę prowizji. Nietrafny jest zarzut, aby kredytowanie kosztów pozaodsetkowych prowadziło na uchybienia art. 30 ust. 1 pkt 6 ukk. Wymieniony przepis wymaga określenia stopy procentowej, warunków stosowania stopy, a także okresów, warunków i procedury zmiany stopy oprocentowania wraz z podaniem indeksu lub stopy referencyjnej, o ile ma zastosowanie do pierwotnej stopy oprocentowania kredytu; jeżeli umowa o kredyt konsumencki przewiduje różne stopy oprocentowania, informacje te podaje się dla wszystkich stosowanych stóp procentowych

w danym okresie obowiązywania umowy. W ocenie sądu wymienione wymogi spełnia § 2 umowy. Dodatkowo wprost w § 2 ust. 1 umowy wskazano, że oprocentowaniu podlega kwota pożyczki, natomiast pozwany spójnie w całej umowie pożyczki jako pożyczkę traktuje kwotę 82 198,29 zł zdefiniowaną w § 1 ust. 1 umowy, zaś co do pozostałych kwot posługuje się innymi terminami.

Tym samym pozwany wskazał kwotę, która podlega oprocentowaniu. Uznanie dopuszczalności kredytowania kosztów pozaodsetkowych powoduje, że pozwany prawidłowo określił wysokość odsetek umownych ujętych w całkowitym koszcie kredytu i całkowitej kwocie do zapłaty.

(...) odpowiadając na pytania prejudycjalne Sądu Rejonowego dla miasta stołecznego w W. wskazał, że obliczenia (...) dokonuje się przy założeniu, że umowa o kredyt będzie obowiązywać przez uzgodniony okres oraz że kredytodawca

i konsument wywiążą się ze swoich zobowiązań zgodnie z warunkami określonymi w tej umowie

i w określonych w niej terminach. Na tej podstawie (...) doszedł do wniosku, że art. 10 ust. 2 lit. g dyrektywy (...) w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób,

że okoliczność, iż w umowie o kredyt wskazano rzeczywistą roczną stopę oprocentowania,

która okazuje się zawyżona ze względu na to, że niektóre warunki tej umowy zostały następnie uznane za nieuczciwe w rozumieniu art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13 w sprawie nieuczciwych warunków

w umowach konsumenckich, a tym samym za niewiążące dla konsumenta, nie stanowi sama w sobie naruszenia obowiązku informacyjnego ustanowionego w tym przepisie dyrektywy (...)

(por. Wyrok TS z 13.02.2025 r., C-472/23, (...) SP. Z O.O. (...).,

LEX nr (...)). Uogólniając rozważania dotyczące (...) zawarte w wyroku (...) zdaniem sądu wynika z nich, że sam fakt uznania pewnych postanowień za niewiążące nie powoduje automatycznie naruszenia obowiązków informacyjnych. Oceny czy doszło do naruszenia obowiązków informacyjnych określonych w art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim należy dokonywać oceniając tylko i wyłącznie brzmienie umowy pod kątem formalnym realizacji obowiązków informacyjnych kredytodawcy. Późniejsze uznania postanowień umownych za niewiążące na skutek uznania ich za abuzywne lub nieważne nie ma wpływu na ocenę czy umowa odpowiada wymaganiom przewidzianym w art. 30 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim. Oceny takiej należy dokonywać wedle brzmienia umowy z chwili zawarcia umowy abstrahując przy tym od skutków późniejszego uznania postanowień umowy za niewiążące lub nieważne. Jak wskazał (...) w wyroku z dnia 13 marca 2025 roku art. 3 lit. g i i) dyrektywy (...) w sprawie umów o kredyt konsumencki należy interpretować w ten sposób, że koszty związane z umową poręczenia,

do zawarcia której zobowiązuje konsumenta warunek zawartej przez niego umowy o kredyt, skutkujące zwiększeniem całkowitej kwoty długu, wchodzą w zakres pojęcia "całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta", a w konsekwencji w zakres pojęcia "rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania"., (por. Wyrok TS z 13.03.2025 r., C-337/23, (...) BULGARIA (...), (...) NA (...), LEX nr (...)).

Z przywołanego orzeczenia zdaniem sądu wynika, że co do zasada konsument może być obciążony kosztami pozaodsetkowymi, a więc brak jest jakichkolwiek przeszkód, aby konsument został obciążony kosztami stanowiącym prowizję pożyczkodawcy. Celem ochrony praw konsumenta koszty te powinny być jasno sformułowane i uwzględniane po stronie kosztów konsumenta, tak aby uczynić zadość obowiązkowi informacyjnemu.

Stosownie do art. 30 ust.1 pkt 7 ukk. umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania ( (...)) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W myśl art. 5 pkt 8 ukk całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta

to suma całkowitego koszty kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje i marże, jeżeli są znane kredytodawcy, koszty usług dodatkowych,

w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu

lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

W myśl art. 5 pkt 12 ukk rzeczywista roczna stopa oprocentowania to całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu

w stosunku rocznym. Z przywołanych wyżej powodów zarzut nieprawidłowego określenia (...) nie może okazać się skuteczny. Sąd miał na uwadze, że wskazanie nieprawidłowej wartości (...) miało byś skutkiem kredytowania kosztów pozaodsetkowych, co miało doprowadzić do nieprawidłowego określenia (...). Uznanie dopuszczalności kredytowania prowizji powoduje, że drugi zarzut jako powiązany z pierwszym nie może odnieść skutku. Z orzeczenia w sprawie C-472/23, (...) sp. z o.o. przeciwko A.B. S.A. wynika, że nawet uznanie abuzywności postanowień umownych w zakresie prowizji nie powodowałoby uznania wysokości (...) za nieprawidłowe. Wskazać należy, że oceny obliczenia (...) dokonuje się w chwili zawarcia umowy, a późniejsze podważenie treści umowy nie wpływa wtórnie na prawidłowość (...). Zdaniem sądu wywód ten należy rozciągnąć również na zarzut nieprawidłowego określenia kosztu kredytu i całkowitej kwoty do zapłaty. Uchybienia umowy w tym zakresie, również miały być skutkiem stwierdzenia abuzywności postanowień umownych

oraz uznania kredytowania prowizji za niedopuszczalne.

Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w punkcie I wyroku.

O kosztach orzeczono w punkcie II wyroku na podstawie art. 98 § 1 kc. Powód przegrał sprawę w całości, a więc w całości obciążały go koszty procesu. Na koszty procesu powoda złożyły się opłata od pozwu w kwocie 400 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w wysokość 17 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800 zł. Na koszty procesu pozwanego złożyły się opłata skarbowa

od pełnomocnictwa w wysokość 17 zł, koszty zastępstwa procesowego w kwocie 1800 zł.

Sąd w wyroku omyłkowo nie objął rozstrzygnięciem kosztów postępowania zażaleniowego, a w tym zakresie orzeczenie należy uzupełnić w trybie art. 108(1) kpc. O odsetkach ustawowych za opóźnienie orzeczono na podstawie art. 98 § 1(1) kpc.