descriptionTreść orzeczenia

Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

Dnia 15 stycznia 2025 r.

Sąd Rejonowy w G. I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Sygn. akt I C 1446/24

Uzasadnienie

wyroku z dnia 15 stycznia 2025 roku

Powód (...) (...)

z siedzibą w O. wniósł o zasądzenie od pozwanego B. M. kwoty 99.161,09 zł

wraz z odsetkami umownymi w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie liczonymi

od dnia 8 maja 2024 r. do dnia zapłaty, a także zwrot kosztów procesu. W uzasadnieniu pozwu powód zakreślił podstawę faktyczną powództwa oraz przedstawił argumenty za uwzględnieniem powództwa (k.4-8)

Nakazem zapłaty z dnia 28 lipca 2023 roku wydanym w sprawie o sygn. (...) (...) Sąd Rejonowy w G. orzekł zgodnie z żądaniem pozwu (k. 62).

W ustawowym terminie pozwany złożył sprzeciw zaskarżając wyżej wymieniony nakaz zapłaty w całości. W uzasadnieniu sprzeciwu pozwany przedstawił argumenty za oddaleniem powództwa

(k. 68-71).

Sprawa została rozpoznana w postępowaniu zwyczajnym.

Sąd ustalił, co następuje

W dniu 16 grudnia 2022 roku pomiędzy powodem (...) (...). L. R. a pozwanym B. M. zawarta została umowa pożyczki nr (...). Pożyczka była przeznaczona na spłatę zobowiązań szczegółowo opisanych

w umowie pożyczki. Umowa została zawarta na okres od dnia 16 grudnia 2022 roku do dnia

14 grudnia 2029 roku. Kwota pożyczki wynosiła 94.000 zł. Całkowita kwota kredytu/pożyczki wynosiła 74.972,63 zł. Całkowita kwota kredytu/pożyczki nie obejmowała kredytowanych kosztów pożyczki. Pożyczka miała zostać przelana w całości na numer rachunku wskazany w umowie.

Kwota pożyczki obejmowała kredytowane koszty pożyczki oprocentowana była według zmiennej stopy procentowej wynoszącej w dniu zawarcia umowy 13,54 %. Rzeczywista roczna stopa oprocentowania wynosiła 24,09 %. Spłata pożyczki następowała w miesięcznych ratach wskazanych w harmonogramie spłaty pożyczki stanowiącym załącznik do umowy. Pożyczkobiorca obowiązany był do ponieść koszty pożyczki, które składały się: prowizja z tytułu udzielenia pożyczki 7.726,80 zł, wpisowe i udział w (...) w wysokości 2 zł, opłata za przelew składki ubezpieczeniowej w wysokości 44,20 zł, opłata za przelew pożyczki na konto zewnętrzne w wysokości 205,21 zł, koszt prowadzenia rachunku w wysokości 1.369,50 zł (koszt prowadzenia rachunku nie był kredytowany

– pkt 5 umowy). Na podstawie punktu 21 i 26 umowy pożyczkobiorca obowiązany był do pokrycia kosztów zawarcia umowy ubezpieczenia w wysokości 11.049,16 zł. Stosownie do punktu

25 w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki należność stawała się należności przeterminowaną,

od której naliczane były odsetki maksymalne za opóźnienie. W przypadku opóźnienia w płatności dwóch pełnych rat pożyczki pożyczkodawca uprawniony był do wypowiedzenia umowy.

Powód został przyjęty w poczet członków (...) (...) (...) (...) (...).

Dowód: umowa pożyczki k. 12-18, regulamin udzielenia kredytów i pożyczek konsumenckich k. 21-22, harmonogram spłaty k. 25-27, deklaracja członkowska k. 93

Pożyczkodawca wypłacił na rzecz pozwanego kwotę 94.000 zł tytułem pożyczki.

Następnie na podstawie dyspozycji pozwanego została dokonane przelewy na poczet spłaty zobowiązań pozwanego wymienionych w umowie, na pokrycie kosztów prowizji oraz na uiszczenie składki z tytułu zawarcie umowy ubezpieczenia stanowiącego zabezpieczenie umowy pożyczki. Pozwany zaprzestał regulowania należności z tytułu zawartej umowy pożyczki.

Dowód: zestawienie operacji z rachunku płatniczego k. 28-29

Powód skierował do pozwanego wezwanie do zapłaty z dnia 29 września 2023 roku oraz ostateczne wezwanie do zapłaty z dnia 30 października 2023 roku. Wymienione wezwania zawierały informację o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia.

Pismem z dnia 27 lutego 2024 roku powód wypowiedział pozwanemu umowę pożyczki.

Na dzień złożenia pozwu w dnu 8 maja 2024 roku zaległości pozwanego wynosił: 89.953,88 zł z tytułu kapitału pożyczki, 7.678,09 zł z tytułu odsetek umownych, 1.529,12 zł tytułem odsetek karnych.

Dowód: wypowiedzenie umowy k. 34, koperta k. 35,wezwania do zapłaty k. 36-37, dowód nadania k. 38, wyciąg operacji na koncie k. 43-46 i k.47-48

Sąd zważył, co następuje

Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Nie budziła wątpliwości sądu prawdziwość dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy.

Powód dochodził roszczenia przeciwko stronie pozwanej na podstawie umowy pożyczki. Zgodnie z art. 720 § 1 kc, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.

Ciężar dowodu w postępowaniu cywilnym nie zawsze spoczywa na powodzie.

Ten kto odmawia uczynienia zadość żądaniu powoda obowiązany jest udowodnić fakty wskazujące

na to, że uprawnienie żądającemu nie przysługuje (Wyrok SN z 20.12.2006 r., IV CSK 299/06, LEX nr 233051). Rozkład ciężaru dowodu (art. 6 k.c.) oraz relewantny art. 232 k.p.c. nie może być rozumiany w ten sposób, że ciężar dowodu zawsze spoczywa na powodzie. W razie sprostania przez powoda ciążącym na nim obowiązkom dowodowym, na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających oddalenie powództwa (por. Wyrok SN

z 10.06.2013 r., II PK 304/12, LEX nr 1341274). Reguła dotycząca ciężaru dowodu nie może być rozumiana w ten sposób, że zawsze, bez względu na okoliczności sprawy, spoczywa on na stronie powodowej. Jeżeli strona powodowa udowodniła fakty przemawiające za zasadnością powództwa, to na stronie pozwanej spoczywa ciężar udowodnienia ekscepcji i faktów uzasadniających jej zdaniem oddalenie powództwa (por. Wyrok SN z 20.04.1982 r., I CR 79/82, LEX nr 8416). W ocenie sądu powód wykazał zasadność powództwa w całości co do zasady i co do wysokości. Powód przedstawił szczegółowe rozliczenia umowy pożyczki (k.28-29, k.43-48), pełnomocnictwa dla pośrednika kredytowego i pełnomocnictwa dla pracowników powoda (k.39-42). Zarzuty pozwanego w tym zakresie są niczym nie poparte, a pozwany w istocie przyznał fakt zawarcia umowy pożyczki, spełnienie świadczenia na rzecz pozwanego przez powoda wynikający z zawartej umowy. Sąd dostrzegł również, że zgodnie z zawartymi w umowie pożyczki oświadczeniami pozwany nie miał żadnych wątpliwości, co do statusu pośrednika oraz umocowania osób dokonujących czynności

do zawarcia umowy.

Wątpliwości Sądu nie budziła wysokość prowizji przewidzianej w umowie. Prowizja nie jest stanowi głównego przedmiotu stron, zatem może być przedmiotem kontroli niedozwolonych postanowień umownych w świetle przesłanek wskazanych w art. 385(1) kc. Jak wskazał powód prowizja nie przekraczała maksymalnych kosztów pozaodsetkowych ustalonych w oparciu o art. 36a Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 246 z późn. zm.) według brzmienia z chwili zawarcia umowy. Sąd podziela w tym zakresie twierdzenia powoda. Należy zwrócić uwagę na stosunkowo długi okres kredytowania – 7 lat. Prowizja stanowi dodatkowe wynagrodzenie z tytułu użytkowania kapitału, dlatego też dłuższy czas finasowania uzasadnia poniesienie wyższych kosztów przez kredytobiorcę. Biorąc pod uwagę kwotę pożyczki w ocenie sądu kwota prowizji nie jest nadmiernie wygórowana. Podobnie sąd ocenił wysokość kosztów ubezpieczenia umowy pożyczki. Sąd miał na uwadze, że zawarcie umowy ubezpieczenia pożyczki jest praktyką typową i powszechnie akceptowaną w obrocie. Sąd miał na uwadze, czas trwania umowy pożyczki. Przeliczenie wysokość składki ubezpieczeniowej przez czas trwania umowy czyli siedem lat prowadzi do wniosku, że wysokość zobowiązania nie jest nadmiernie wygórowana, bowiem rocznie koszt ubezpieczenia oscyluje około 1500 zł. Zdaniem sądu należy zwrócić uwagę, że pożyczka była udzielana na spłatę innych zobowiązań co wpływ na ocenę ryzyka kredytowego, a przez to wysokość składki ubezpieczeniowej.

Zdaniem sądu powód należycie spełniła wszystkie ustawowe wymogi związane

z wypowiedzeniem umowy przewidziane w art. 36 ust. 1a ustawy z 5 listopada 2009 roku

o spółdzielczych kasach oszczędnościowo kredytowych (tekst jedn. z dnia 26 lutego 2024 roku

- Dz. U. z 2024 r., poz. 512 .) w zw. z art. 75 i 75c ustawy z 29 sierpnia 1997 roku - Prawo bankowe

(tekst jedn. z dnia 23 października 2023 roku- Dz. U. z 2023 r., poz. 2488 .). Z załączonych do akt sprawy dokumentów wynikał, że przed wypowiedzeniem umowy pozwany został wezwany pismami

z dnia 29 września 2023 roku i z dnia 30 października 2023 roku do zapłaty zaległości,

jak i poinformowany o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację zadłużenia. Powód przedłożył dowód nadania pisma na adres, na który następnie został doręczony pozew co wskazuje na prawidłowość doręczenia pism kierowanych przez powoda. Powód doręczył stronie pozwanej wypowiedzenie umowy, które nie zostało podjęte przez pozwanego w terminie.

W myśl art. 45 ust. 1 w przypadku naruszenia przez kredytodawcę art. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36c konsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. W przypadku skutecznego wykonania przez konsumenta uprawnienia prawnokształtującego umowa kredytu przeradza się w stosunek nieodpłatny.

Rodzaj i wysokość podstawowych opłat zawarta jest w samej umowie pożyczki, a także

w Tabeli Prowizji i Opłat dla pożyczek i kredytów (k.23-24 akt). W ocenie sądu zapisy umowy

oraz tabeli są jasne dla przeciętnego odbiorcy. Tym samym powód dopełnił obowiązków ustawowych.

Stosownie do art. 30 ust.1 pkt 7 ukk. umowa o kredyt konsumencki powinna określać m.in. rzeczywistą roczną stopę oprocentowania ((...)) oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W myśl art. 5 pkt 8 ukk całkowita kwota do zapłaty przez konsumenta to suma całkowitego koszty kredytu i całkowitej kwoty kredytu. Całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności odsetki, opłaty, prowizje i marże, jeżeli są znane kredytodawcy, koszty usług dodatkowych,

w szczególności ubezpieczeń, w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu lub do uzyskania go na oferowanych warunkach - z wyjątkiem jednak kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.

W umowie pożyczki będącej podstawą niniejszego powództwa wskazano, że kwota pożyczki wynosi 94.000 zł, a całkowita kwota pożyczki wynosi 74.972,63 zł. Wprost w umowie wskazano,

że całkowita kwota pożyczki nie obejmuje kredytowanych kosztów pożyczki, a zapis ten jest jasny. Zatem prowizji i inne koszty wchodzą w zakres kwoty pożyczki , ale nie w zakres całkowitej kwoty kredytu. Oznacza to, że pożyczkodawca nie popełnił błędu a podane przez niego informacje co do kwoty pożyczki odpowiadają definicji z art. 5 pkt 8 ukk.

W punkcie 14 umowy określono (...) w wysokości 24,09 %. W tym samym punkcie wyjaśniono jakie założenia przyjęto do obliczenia (...). Stosownie do art. 5 pkt 12 ukk pojęcie rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania jest szersze od pojęcia stopy oprocentowania kredytu, gdyż odwołuje się do pojęcia całkowitego kosztu kredytu ponoszonego przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Strona powodowa nie wykazała, że (...) została wadliwie określona.

W ocenie sądu ustawa o kredycie konsumenckim nie zakazuje kredytowania kosztów pozaodsetkowych. W doktrynie wskazuje się, że w polskim prawie cywilnym odsetki nalicza się

od sumy pieniężnej stanowiącej przedmiot świadczenia pieniężnego. Wierzycielowi przysługuje wierzytelność o spełnienie takiego świadczenia oraz – zgodnie z powołanymi przepisami – roszczenia o zapłatę odsetek. Suma wierzytelności stanowi podstawę naliczania odsetek. Identyczne reguły powinno się stosować, gdy udzielono kredytu konsumenckiego. Kredytodawcy przysługuje wtedy wierzytelność wobec kredytobiorcy o zapłatę kapitału kredytu (w tym jego części wykorzystanej do pokrycia kosztów). Suma całego kapitału wyznacza podstawę obliczania odsetek należnych kredytodawcy. Podnosi się, że zakaz anatocyzmu w polskim prawie cywilnym obejmuje tylko naliczanie odsetek za opóźnienie od zaległych odsetek (art. 481 § 1 k.c.). Dopuszczalne jest wyznaczanie odsetek od innych sum pieniężnych (arg. a contrario). Stosownie do brzmienia

art. 5 pkt 10 ukk nie wymagane, aby wypłata nastąpiła do rąk konsumenta. Wypłaty można również

– stosownie do postanowień zawartej umowy – dokonać w celu pokrycia zobowiązań konsumenta. Wypłacone środki nie muszą wchodzić do jego majątku (zwiększać aktywa). Mogą być wykorzystane do umorzenia jego zobowiązań (obniżenia pasywów), niezależnie od osoby spłaconego wierzyciela (sprzedawcy, dewelopera, banku itd.), np. gdy udzielono kredytu wiązanego. Dotyczy to również wypłaty kredytu konsumenckiego na poczet zobowiązań konsumenta wobec kredytodawcy albo innej osoby (np. ubezpieczyciela) z tytułu kosztów związanych z zaciągniętym kredytem (prowizji, składki ubezpieczeniowej itd.). Przedstawiciele doktryny wskazują, że za dopuszczalnością postawionej tezy przemawia wykładnia systemowa, ponieważ stosownie do art. 69 ust. 2 pkt 2 pr. bank przepisów

o kredycie bankowym przyjmuje się, że odsetki nalicza się od całości kapitału kredytu, niezależnie

od sposobu wypłacenia tego kapitału (do rąk konsumenta, na spłatę jego zobowiązań itd.).

Dotyczy to zwłaszcza przypadków, gdy wykorzystanie kapitału na poszczególne cele następuje na podstawie dyspozycji kredytobiorcy. Zgodnie z art. 5 pkt 7 ukk „całkowita kwota kredytu” nie obejmuje kredytowanych kosztów. W art. 5 pkt 10 nie użyto jednak tego terminu ani nie odesłano do powołanego przepisu. W związku z tym nie jest uzasadnione, aby odwołując się do pojęcia „całkowita kwota kredytu” (w rozumieniu art. 5 pkt 7) – sumę kredytowanych kosztów wyłączać z podstawy naliczania oprocentowania. Podnosi się, że za powyższą tezą przemawia wykładnia funkcjonalna przemawia za dopuszczeniem naliczania odsetek od części kredytu przeznaczonego na pokrycie kosztów. Nie ma merytorycznych podstaw, aby odmiennie ustalać oprocentowanie w zależności od technicznego sposobu sfinansowania takich kosztów w transakcji kredytowej. (por. T. Czech [w:] Kredyt konsumencki. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 5.tezy 293-294).

W realiach niniejszej sprawy znaczenie miał fakt, iż powód udostępnił pozwanemu całość kwoty pożyczki w wysokości 94.000 zł, a następnie pozwany już samodzielnie składał dyspozycję przelewu składki ubezpieczeniowej, prowizji stosownie do zapisów umowy. W ocenie sądu jest to praktyka dopuszczalna, zaś pozwany nie wykazał, aby polecenie obowiązek złożenia poleceń przelewów na poczet kosztów pozaodestkowych został mu narzucony przez powoda.

Nadto harmonogram spłaty jasno pozwala na stwierdzenie kwoty podlegającej kredytowaniu.

Mając na uwadze powyższe argumenty zdaniem sądu w niniejszej sprawie nie zaistniały podstawy wskazane w art. 45 ust.1 ukk pozwalające uznać za skuteczne złożone oświadczenie

o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego.

Sąd nie podziela zarzutu pozwanego co do nieważności umowy w związku z zawarciem umowy ubezpieczenia. Jak wynika z oświadczeń zawartych w umowie pożyczki pozwany otrzymał ogólne warunki ubezpieczenia, kartę produktu, dokumenty upoważniające do działania w imieniu Agenta Ubezpieczeniowego. Zatem zdaniem sądu z treści oświadczeń istnieje domniemanie faktyczne prawdziwości twierdzeń powoda, zaś pozwany nie podjął inicjatywy, aby wykazać fakty przeciwne ograniczając się do zaprzeczenia twierdzeniom powoda. Nadto powód nie był stroną umowy pomiędzy pozwanym, a ubezpieczycielem, zatem ewentualna nieważność umowy ubezpieczenia nie powoduje nieważności umowy pożyczki.

Mając powyższe na uwadze, sąd w całości uwzględnił roszczenie powoda w całości,

o czym orzeczono w punkcie I. sentencji wyroku. O odsetkach umownych za opóźnienie orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu.

O kosztach procesu w punkcie II. wyroku orzeczono na zasadzie art. 98 kpc. Powód wygrał niniejszą sprawę w całości, w związku z czym należał się mu zwrot wszystkich poniesionych kosztów procesu, na które składały się opłata sądowa od pozwu w kwocie 3.719 zł, wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym w wysokości 5400 zł (§ 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.