Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACz 606/13
Postanowienie
Dnia 6 września 2013 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie I Wydział Cywilny w składzie następującym :
SSA Andrzej Palacz
po rozpoznaniu w dniu 6 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa B. M. przeciwko J. M. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną na skutek zażalenia powódki od postanowienia Sądu Okręgowego w Rzeszowie z dnia 12 czerwca 2013r., sygn. akt I C 727/13 postanawia:
I. zmienić zaskarżone postanowienie w pkt. I tylko o tyle, że zwolnić powódkę od opłaty sądowej od pozwu w kwocie ponad 500 zł (pięćset złotych)
II. oddalić zażalenie w pozostałym zakresie.
UZASDNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy zwolnił powódkę od obowiązku uiszczenia ½ części opłaty sądowej od pozwu, oddalając wniosek w pozostałej części.
W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, iż w przedmiotowej sprawie opłata od pozwu wynosi 5.250 zł, którą to opłatę powódka nie jest w stanie uiścić ze źródeł swojego dochodu. W związku z tym, iż powódka jak i jej mąż posiadają jednak stałe dochody, Sąd uznał, iż będzie ona w stanie uiścić ½ części opłaty od pozwu w kwocie 2.625 zł bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła powódka domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia i zwolnienia jej w całości z kosztów sądowych.
Skarżąca podniosła, że jest w trudnej sytuacji materialnej spowodowanej bezskuteczną egzekucją jej wierzytelności w stosunku do dłużnika W. M.. Z uwagi na poręczenie kredytu niniejszemu dłużnikowi, spłaca za niego raty kredytowe w wysokości ok. 4.500 zł miesięcznie. W tym celu ona i jej mąż oraz córka zaciągnęli kredyt hipoteczny w wysokości 50.000 zł by móc spłacić dług. Pomimo posiadania stałych źródeł dochodu, nie jest w stanie poczynić oszczędności by móc przygotować się finansowo do niniejszego procesu. Na jej utrzymaniu pozostaje także syn. Ponosi także wydatki na leczenie męża.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie powódki zasługuje na częściowe uwzględnienie.
Zwolnienie od obowiązku ponoszenia opłat sądowych stanowi wyjątek od zasady ponoszenia tych kosztów i przysługuje ono osobom, które nie są w stanie ich ponieść bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Oceny przesłanek zastosowania art. 102 ust. 1 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, nie można dokonywać w oderwaniu od celu tego przepisu. Ma on, w interesie społecznym, umożliwić ubogiej stronie obronę jej słusznych praw i stanowi w istocie formę pomocy socjalnej udzielanej przez Skarb Państwa.
Jednakże dla udzielenia zwolnienia od kosztów sądowych podstawowe znaczenie ma także ocena ochrony jakiego prawa dochodzi strona ubiegająca się o zwolnienie.
W przedmiotowej sprawie powódka domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości w sprawie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną.
Należy jednak zauważyć, iż na obecnym etapie postępowania powódkę obciąża jedynie obowiązek uiszczenia opłaty sądowej od pozwu, która wynosi 5.250 zł. Z tych też względów na tym etapie postępowania nie są znane dalsze jego koszty, które mogą w ogóle nie powstać i wobec tego zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia należy uznać za przedwczesne.
Podstawą oceny sytuacji majątkowej i rodzinnej powódki stanowiło jej oświadczenie oraz przedłożone przez nią dokumenty, z których wynikało, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem oraz synem. Razem z mężem utrzymują się z wynagrodzeń za pracę. Zaciągnęli oni razem z córką kredyt hipoteczny by móc spłacić zobowiązania wynikające z poręczenia kredytu dłużnikowi W. M.. Egzekucja prowadzona przeciwko niniejszemu dłużnikowi okazała się bezskuteczna. Dłużnik ten zobowiązany jest na mocy prawomocnego nakazu zapłaty z dnia 3 marca 2010r. do zapłaty na jej rzecz kwoty 105.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami.
Biorąc zatem pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności dotyczące sytuacji materialnej i rodzinnej powódki oraz charakter dochodzonego roszczenia nie można zgodzić się z poglądem Sądu Okręgowego, że ma ona środki finansowe na uiszczenie ½ części opłaty sądowej od pozwu.
Mając powyższe na uwadze, w ocenie Sądu Apelacyjnego, zasadnym jest zwolnienie powódki od opłaty sądowej od pozwu w kwocie ponad 500 zł, która nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym jej oraz rodziny.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, takie rozstrzygnięcie jest adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej powódki i uwzględnia wszystkie przesłanki, o których mowa jest w art. 101 u.k.s.c., odnosząc je w sposób właściwy do realiów przedmiotowej sprawy.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny orzekł, jak w pkt. I sentencji na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., natomiast w pozostałej części zażalenie oddalił w myśl art. 385 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c. (pkt. II sentencji).