Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACz 459/13
Postanowienie
Dnia 20 marca 2013 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu – Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący Sędzia SA:
Adam Jewgraf
Sędzia SA:
Sędzia SA:
Anna Guzińska
Walter Komorek (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym we Wrocławiu sprawy z wniosku: (...) Funduszu (...) Sp. z o.o. w O. z udziałem: M. S. i J. S. o nadanie klauzuli wykonalności na rzecz innej osoby na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 24 stycznia 2013 r., sygn. akt Co 187/12 postanawia: oddalić zażalenie.
Uzasadnienie
(...) Sp. z o.o. w O. wniósł o nadanie na swoją rzecz klauzuli wykonalności nakazowi zapłaty Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 3 lipca 2012 r., sygn. akt I Nc 89/12, do kwoty 325.206,81 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 13 października 2012 r. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że nakazem zapłaty z dnia 3 lipca 2012 r. Sąd Okręgowy w Opolu nakazał dłużnikom M. S. i J. S., aby zapłacili solidarnie na rzecz Fundacji (...) oraz (...) w O. kwotę 478.217 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 7 czerwca 2012 r.
W dniu 29 grudnia 2011 r. pomiędzy Fundacją (...) oraz (...) a M. S. doszło do zawarcia umowy pożyczki na kwotę 465.500 zł, przy czym pożyczkobiorcą był M. S., a zabezpieczeniem spłaty przez niego pożyczki było poręczenie cywilne udzielone przez wnioskodawcę do kwoty 325.850 zł. W dniu 12 października 2012 r. (...) Sp. z o.o. w O. dokonał zapłaty na rzecz Fundacji (...) oraz (...) kwoty 325.206,81 zł z niespłaconej pożyczki wyżej opisanej, przy czym Fundusz na podstawie art. 518 k.c. wstąpił w prawa wierzyciela do wysokości dokonanej zapłaty.
Sąd Okręgowy w Opolu ocenił, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 788 § 1 k.p.c., jeżeli uprawnienie lub obowiązek po powstaniu tytułu egzekucyjnego lub w toku sprawy przed wydaniem tytułu przeszły na inną osobę, sąd nada klauzulę wykonalności na rzecz lub przeciwko tej osobie, gdy przejście to będzie wykazane dokumentem urzędowym lub prywatnym z podpisem urzędowo poświadczonym. Zapłacenie przez wnioskodawcę – poręczyciela na rzecz Fundacji (...) oraz (...) w O. kwoty 325.206,81 zł nie jest równoznaczne ze wstąpieniem w prawa tej Fundacji jako wierzyciela wpłacającemu przysługuje skuteczne prawo dochodzenia od dłużnika naprawienia wyrządzonej szkody, ale nie w trybie przewidzianym przez art. 788 § 1 k.p.c.
W zażaleniu na to postanowienie, wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie wniosku, wnioskodawca zarzucił, iż spełnienie świadczenia przez osobę trzecią, powodujące nabycie spłaconej wierzytelności do wysokości dokonanej zapłaty, jest równoznaczne ze wstąpieniem tej osoby w prawa zaspokojonego wierzyciela, a w konsekwencji z prawem do uzyskania przez nią klauzuli wykonalności przeciwko dłużnikom głównym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, bo zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.
Zaspokojenie wierzyciela przez poręczyciela zwalnia dłużnika głównego z zobowiązania wobec wierzyciela. Obojętny jest sposób tego zaspokojenia, Może on polegać nie tylko na wykonaniu zobowiązania zgodnie z jego pierwotną treścią, ale także np. na zapłaceniu odszkodowania, złożeniu przedmiotu świadczenia do depozytu sądowego (art. 467 i art. 486 § 1 k.c.), odnowieniu (art. 506 § 1 k.c.), datio in solutum (art. 453 k.c.), potrąceniu z własną wierzytelnością (art. 498 k.c.), i to także wówczas, gdy potrącenie zostało dokonane nieprawidłowo (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z 10 września 1957 r., I CR 685/57, OSN 1959, nr II, poz. 39). Zaspokojenie wierzyciela przez poręczyciela jednak nie powoduje wygaśnięcia długu głównego. Poręczyciel bowiem wstępuje z mocy ustawy w prawa zaspokojonego wierzyciela do wysokości spełnionego świadczenia (art. 518 § 1 pkt 1 k.c.). Może więc żądać od dłużnika głównego wszystkiego, co sam świadczył wierzycielowi z tytułu długu głównego (a nie tylko w stosunkowej części, jak nakazuje reguła przyjęta w art. 376 k.c. przy odpowiedzialności solidarnej). W braku dobrowolnej zapłaty nabywa prawo do roszczenia regresowego w znaczeniu materialnym. Nie nabywa natomiast prawa do zaspokojenia się z tego tytułu wykonawczego, jaki uzyskał wierzyciel (art. 788 § 1 k.p.c.).
Konstrukcja wstąpienia ex lege poręczyciela w miejsce zaspokojonego wierzyciela zapewnia poręczycielowi taką samą sytuację prawną, w stosunku do dłużnika głównego, jaką miał pierwotny wierzyciel. Powstaje po stronie tego poręczyciela szansa odzyskania całej lub części sumy zapłaconej tytułem poręczenia. Z braku wyraźnego w tym względzie przepisu prawnego oraz regulacji umownej, poręczyciel zdany byłby tylko na niepewne roszczenie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Orzeczenie Sądu Apelacyjnego uzasadniają przepisy art. 385 i art. 397 § 2 k.p.c.