Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACz 449/15
Postanowienie
Dnia 19 marca 2015 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – Wydział I Cywilny w składzie:
SSA Andrzej Struzik (spr.)
SA Regina Kurek SA Robert Jurga po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 19 marca 2015 r. w Krakowie sprawy z powództwa Gminy S. przeciwko Spółdzielni Mieszkaniowej w S. przy udziale interwenienta ubocznego po stronie pozwanej T. D. o rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego na skutek zażalenia interwenienta ubocznego na postanowienie Sądu Okręgowego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2014 r. sygn. akt I C 1083/14 postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 16 grudnia 2014 r. Sąd Okręgowy w Kielcach odrzucił zażalenie interwenienta ubocznego na postanowienie rozstrzygające o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku z dnia 6 października 2014 r. Uzasadniając to orzeczenie sąd I instancji stwierdził, że w wyroku nie orzekł o żądaniu interwenienta ubocznego zasądzenia kosztów procesu na jego rzecz, a brak rozstrzygnięcia skutkuje niedopuszczalnością zażalenia, gdyż zaskarżone może być wyłącznie orzeczenie istniejące.
Postanowienie powyższe zaskarżył interwenient uboczny wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Zaskarżonemu postanowieniu interwenient uboczny zarzucił naruszenie art. 73 § 2 w zw. z art. 81 k.p.c. wskazując, że jest interwenientem ubocznym samoistnym, a zatem zastosowanie znajdują przepisy o współuczestnictwie jednolitym, w konsekwencji czego zawarte w wyroku orzeczenie o kosztach procesu dotyczy także interwenienta.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Trafnie skarżący wskazuje, że jego interwencja uboczna ma charakter samoistny. Przedmiotem procesu było rozwiązanie umowy użytkowania wieczystego zawartego między powodowa gminą i pozwaną spółdzielnią mieszkaniową, a T. D. uzasadniał swój interes prawny w przystąpieniu do strony pozwanej faktem nabycia od niej prawa użytkowania wieczystego w toku sprawy. W takim wypadku, z mocy art. 192 pkt 3 k.p.c. wyrok będzie wywierał skutek bezpośrednio w stosunku do nabywcy, a zatem trafnie interwenient uboczny twierdzi, że jego interwencja uboczna ma charakter samoistny (art. 81 k.p.c.), co przesądza odpowiednie stosowanie do jego stanowiska w procesie przepisów o współuczestnictwie jednolitym. Trafnie autor zażalenia powołuje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 2013 r. V CZ 81/12, iż art. 107 k.p.c. zastosowanie znajduje wyłącznie w odniesieniu do interwencji niesamoistnej, a stosowanie do interwenienta ubocznego samoistnego przepisów o współuczestnictwie jednolitym przesądza, że rozstrzygnięcie o kosztach procesu, tak samo jak i rozstrzygnięcie sporu, dotyczy bezpośrednio interwenienta ubocznego, do którego stosujemy zasady orzekania o kosztach procesu między stronami.
Za utrwalony w orzecznictwie uznać należy pogląd, że orzeczenie zasądzające tylko część żądanych kosztów i niezawierające rozstrzygnięcia o reszcie żądania oznacza implicite oddalenie tego żądania w pozostałej części, a w konsekwencji że dopuszczalne jest zażalenie na orzeczenie o kosztach skierowane przeciwko rozstrzygnięciu, które nie zostało wysłowione w sentencji, a jego istnienie wynika jedynie z domniemania. Pogląd taki został wyrażony w powołanej w zażaleniu uchwale Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 1972 r. III PZP 14/72, a następnie był akceptowany w późniejszym orzecznictwie, m. in. w uchwale z 30 listopada 2011 r. III CZP 69/11 i w postanowieniu z 2 marca 2012 r. I PZ 33/11. Pogląd ten nie był wprawdzie wyrażany w sprawach, w których zachodziło współuczestnictwo procesowe po jednej ze stron, a rozstrzygnięcie o kosztach procesu wymieniało tylko jednego ze współuczestników, jednak wskazywana w uzasadnieniach powołanych orzeczeń potrzeba kompleksowego orzeczenia o kosztach procesu oraz specyfika współuczestnictwa jednolitego przemawia za przyjęciem, że także w sytuacji, gdy sąd orzekając o kosztach nie wymienił jednego ze współuczestników jednolitych, zachodzi domniemanie, że tym samym nie uwzględnił jego wniosku o zasądzenie kosztów. Domniemanie takie znajduje uzasadnienie w unormowaniu zawartym w art. 108 § 1 k.p.c. stanowiącym, że sąd rozstrzyga o kosztach procesu w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji. Przepis ten ma wprawdzie przede wszystkim znaczenie porządkowe, przesądzając, ze rozstrzygnięcie dotyczące kosztów procesu nie może zapaść wcześniej, co wiąże się z zasadą, że sama odpowiedzialność za koszty procesu związana jest z wynikiem postępowania co do istoty, jednocześnie jednak wskazuje na konieczność kompleksowego rozstrzygnięcia w tym przedmiocie, które powinno obejmować całość kosztów procesu między jego stronami. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego przemawia to za przyjęciem w rozpoznawanej sprawie, że nie wymieniając w punkcie II wyroku interwenienta ubocznego sąd I instancji w istocie oddalił jego wniosek o zasadzenie kosztów, a w konsekwencji przesądza o dopuszczalności zażalenia interwenienta ubocznego od tego orzeczenia, a nie wniosku o jego uzupełnienie.
Z tych przyczyn odrzucenie zażalenia było bezzasadne, a zaskarżone postanowienie należało uchylić.
Sąd Apelacyjny nie rozstrzygał o kosztach postępowania wywołanego rozpoznawanym obecnie zażaleniem wobec treści art. 108 § 1 k.p.c., stosownie do którego rozstrzygnięcie takie powinno zapaść w orzeczeniu kończącym postępowanie w przedmiocie żądania przez interwenienta ubocznego zwrotu kosztów procesu.