Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACz 1956/13
Postanowienie
Dnia 19 listopada 2013 roku
Sąd Apelacyjny w Krakowie Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Barbara Górzanowska (spraw.)
Sędziowie: SA Teresa Rak
SA Zbigniew Ducki po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 roku w Krakowie na posiedzeniu niejawnym w sprawie z powództwa Grupa (...) spółki akcyjnej w K. przeciwko T. S..R.L. w C., Rumunia o zapłatę na skutek zażalenia strony pozwanej na postanowienie Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 2 sierpnia 2013 roku, sygn. akt IX GC 476/09 postanawia:
1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że odrzucić pozew,
2. zasądzić od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 3.175 (trzy tysiące sto siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2013 r. Sąd Okręgowy w Krakowie oddalił zarzut strony pozwanej braku jurysdykcji krajowej.
Sąd pierwszej instancji uznał, że zarzut strony pozwanej braku jurysdykcji krajowej w niniejszej sprawie jest bezzasadny, bowiem łącząca strony umowa nie była umową sprzedaży rzeczy ruchomych w rozumieniu art. 5 ust. 1 lit. B rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. Wskazał, że strony nie zawarły umowy pisemnej, w związku z tym charakter umowy musi być rekonstruowany z faktycznych czynności dokonywanych między nimi. Skoro zatem powód wytwarzał dla strony pozwanej towar oznaczony co do gatunku, na jej konkretne zamówienie, a następnie dostarczał je w umówione miejsce, to umowę tę należy, w ocenie Sądu, zakwalifikować jako umowę dostawy, a nie umowę sprzedaży, gdyż umowa sprzedaży jest zasadniczo instrumentem przenoszenia prawa własności dużych grup jednakowych rzeczy i polega na wymianie wytwarzanych w sposób powtarzalny oraz masowy towarów (ewentualnie rzeczy pojedynczych, oznaczonych co do tożsamości) na pieniądze, natomiast zgodnie z definicją ustawową umowy dostawy (art. 605 k.c.) dostawca zobowiązuje się do wytworzenia rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku oraz do ich dostarczenia częściami albo periodycznie, a odbiorca zobowiązuje się do odebrania tych rzeczy i do zapłacenia ceny. Sąd Okręgowy stwierdził, iż wobec braku w art. 5 ust. 1 lit. B rozporządzenia definicji umów obejmujących jednocześnie świadczenie usług i sprzedaż towarów oraz rozróżnienia w tym przepisie jedynie sprzedaży rzeczy ruchomych i świadczenia usług, współpraca między stronami ze względu na swój charakter powinna być uznana za świadczenie usług, które jest pojęciem szerszym. W konsekwencji uznał, że podstawą ustalenia miejsca wykonania umowy na gruncie powołanego przepisu jest miejsce w Państwie Członkowskim, w którym usługi zgodnie z umową były świadczone albo miały być świadczone, a skoro z pozwu i załączonych do niego dokumentów wynika, że produkcja kształtowników aluminiowych odbywała się w zakładzie strony powodowej w K., to miejscem wykonania zobowiązania była Polska, co pozytywnie przesądza o jurysdykcji szczególnej sądu polskiego.
Strona pozwana zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Skarżący zarzucił, że strony łączyła umowa sprzedaży towarów w rozumieniu art. 5 pkt 1 lit b rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych, bowiem zgodnie z tym przepisem miejscem wykonania zobowiązania jest w przypadku rzeczy ruchomych – miejsce w Państwie Członkowskim, w którym rzeczy te zgodnie z umową zostały dostarczone albo miały zostać dostarczone, a umowa między stronami dotyczyła sprzedaży towarów, które miały być wyprodukowane przez stronę powodową oraz ich dostarczenia bez udostępniania surowców przez stronę pozwaną. W ocenie skarżącego sądem właściwym do rozpoznania sprawy jest zatem sąd rumuński.
W odpowiedzi na zażalenie strona powodowa wniosła o jego oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego. Podniosła, że zawarta między stronami umowa powinna być traktowana jako umowa o świadczenie usług, również przez jej podobieństwo do umowy o dzieło. Dodatkowo podała, że zgodnie z uzgodnieniami, towar zamówiony przez stronę pozwaną miał być dostarczony do miejscowości C. w Rumunii po warunkiem, że dokona ona zapłaty przed wydaniem towaru, zaś w przypadku braku zapłaty w uzgodnionym terminie, strona pozwana była wzywana do zapłaty i odbioru towaru w siedzibie powodowej spółki. Podniosła zatem, że wobec braku zapłaty i wezwania do odbioru, miejscem wydania towaru jest jego siedziba, czyli K..
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Kluczowym dla rozstrzygnięcia, czy niniejsza sprawa podlega jurysdykcji sądu polskiego, jest przesądzenie, czy łącząca strony sporu umowa stanowi sprzedaż rzeczy ruchomych czy też świadczenie usług w rozumieniu art. 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady (WE) nr 44/2001 z dnia 22 grudnia 2000 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych.
Przedmiotem tej umowy było zobowiązanie strony powodowej do wytworzenia rzeczy oznaczonych co do gatunku (kształtowników aluminiowych) zgodnie ze specyfikacją przedstawioną przez stronę pozwaną oraz jego dostarczenie do siedziby strony pozwanej w Rumunii oraz odpowiadające mu zobowiązanie strony pozwanej do zapłaty ceny. Strona pozwana nie była zobowiązana do dostarczenia materiałów potrzebnych do produkcji zamówionych towarów. Z twierdzeń pozwu ani przedłożonych do nich dokumentów nie wynika też, aby strony uzgadniały inne miejsce odbioru towarów niż siedziba pozwanej spółki, w szczególności aby miejsce to zmieniało się w przypadku nieterminowej zapłaty ceny.
Trafnie uznał Sąd pierwszej instancji, że taki charakter współpracy przesądza o jej kwalifikacji jako umowy dostawy z przyczyn powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nie można jednak podzielić stanowiska Sądu Okręgowego, iż umowa dostawy w takim kształcie stanowi umowę o świadczenie usług w rozumieniu powołanego na wstępie przepisu. Należy podkreślić, iż podstawą prawną oceny jurysdykcji sądu w niniejszej sprawie jest akt prawa unijnego, a zatem zawarte w nim pojęcia powinny być interpretowane zgodnie z prawem unijnym. Kompetencję do dokonywania takiej wykładni posiada wyłącznie Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej i wykładnia ta jest wiążąca dla sądu krajowego.
Trybunał Sprawiedliwości wypowiedział się już kilkakrotnie w kwestii właściwego rozumienia pojęć „świadczenia usług” oraz „sprzedaży rzeczy ruchomych” zawartych w przepisie art. 5 pkt 1 lit. b powołanego rozporządzenia, zaś w wyroku z dnia 25 lutego 2010 r. C-381/08 dokonał ich interpretacji konkretnie w odniesieniu do umowy dostawy. W orzeczeniu tym stanął na stanowisku, iż przepis art. 5 pkt 1 lit. b rozporządzenia nr 44/2001 w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych należy interpretować w ten sposób, że umowy, których przedmiotem jest dostawa towarów przewidzianych do wytworzenia lub wyprodukowania, nawet w razie określenia przez kupującego wymogów dotyczących pozyskania, obróbki i dostawy produkowanych towarów, ale bez dostarczenia przez niego materiałów i gdy dostawca jest odpowiedzialny za jakość towaru i jego zgodność z umową, należy kwalifikować jako „sprzedaż rzeczy ruchomych” w rozumieniu art. 5 pkt 1 lit. b tiret pierwsze tego rozporządzenia. Trybunał wyjaśnił, że kwalifikacja poszczególnych umów do jednej z dwóch wskazanych w przepisie kategorii jest uzależniona od charakterystycznego dla tej umowy zobowiązania. Natomiast w celu ustalenia tego charakterystycznego elementu umowy dotyczącej dostawy towarów przewidzianych do wytworzenia lub wyprodukowania, gdy kupujący określił pewne wymogi dotyczące pozyskania, obróbki i dostawy towarów, okoliczność, że towar, który ma być dostarczony, ma zostać uprzednio wytworzony lub wyprodukowany, nie zmienia kwalifikacji danej umowy jako umowy sprzedaży.
Powyższa wykładnia art. 5 ust. 1 lit b rozporządzenia przemawia zatem za kwalifikacją umowy zawartej między stronami jako umowy sprzedaży rzeczy ruchomych, bowiem jej charakterystycznym elementem było przeniesienie własności towarów, a ich wyprodukowanie (skoro strona powodowa nie korzystała z materiałów dostarczonych przez pozwaną spółkę) i dostarczenie stanowiły elementy uboczne porozumienia. Tym samym sprawa podlega jurysdykcji sądu właściwego dla miejsca w Państwie Członkowskim, w którym rzeczy ruchome zgodnie z umową zostały dostarczone albo miały zostać dostarczone. Skoro więc ustalonym przez strony miejscem dostarczenia towarów było C. w Rumunii, to sprawa podlega jurysdykcji sądu rumuńskiego.
Z uwagi na brak jurysdykcji krajowej pozew podlegał odrzuceniu na zasadzie art. 1099 § 1 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na zasadzie art. 98 § 1 k.p.c. Na koszty te złożyła się opłata od zażalenia w kwocie 1.375 zł oraz koszty wynagrodzenia pełnomocnika w kwocie 1.800 zł, ustalonej na podstawie § 12 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490).