Treść orzeczenia
Postanowienie
Dnia 12 września 2013 roku
Sąd Apelacyjny w Poznaniu, Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Jerzy Geisler (spr.)
Sędziowie: SA Elżbieta Fijałkowska
SA Waldemar Kryślak po rozpoznaniu w dniu 12 września 2013 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. przy uczestnictwie M. S. o nadanie klauzuli wykonalności na skutek zażalenia wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu, XIV Wydział Cywilny z siedzibą w Pile z dnia 12 kwietnia 2013 roku, sygn. akt: XIV Co 9/13 postanawia:
1. zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nadać wyrokowi zaocznemu Sądu Okręgowego w Poznaniu, XIV Wydziału Cywilnego z siedzibą w Pile z dnia 11 kwietnia 2006 roku, sygn. akt: XIV C 1434/04, klauzulę wykonalności przeciwko M. S. jako nabywcy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, z zastrzeżeniem dla M. S. prawa powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie jego odpowiedzialności do prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Pile prowadzi księgę wieczystą o nr.: (...) i do wysokości kwoty 142.556,04 zł jako hipoteki przymusowej oraz zasądzić od uczestnika postępowania na rzecz wierzyciela kwotę 60,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu klauzulowym,
2. zasądzić od uczestnika postępowania na rzecz wierzyciela kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym.
SSA E. Fijałkowska SSA J. Geisler SSA W. Kryślak
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Okręgowy oddalił wniosek wierzyciela Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w W. o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego w Poznaniu, XIV Wydział Cywilny z siedzibą w Pile z dnia 11 czerwca 2006 roku, sygn. akt: XIV C 1434/04, w trybie art. 788 k.p.c., przeciwko M. S., z ograniczeniem jego odpowiedzialności do prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Pile prowadzi księgę wieczystą o nr.: (...) oraz o zasądzenie od dłużnika M. S. na rzecz wierzyciela kosztów postępowania klauzulowego według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W motywach rozstrzygnięcia Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie nie doszło do zmiany podmiotowej, polegającej na tym, że w miejsce dłużnika wstępuje inna osoba, na którą przeszło uprawnienie bądź obowiązek. M. S. stał się bowiem dłużnikiem rzeczowym wierzyciela (na mocy umowy z dnia 16 maja 2011 roku dłużniczka przeniosła na jego rzecz prawo użytkowania wieczystego w/w nieruchomości, w której księdze wieczystej widnieje m.in. wpis hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 142.556,04 zł na rzecz wnioskodawcy), a dotychczasowa dłużniczka T. S. pozostała dłużnikiem osobistym. Do takiej sytuacji nie ma zastosowania art. 788 k.p.c.
Zażalenie na powyższe postanowienie złożył wierzyciel, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie jego wniosku o nadanie klauzuli wykonalności oraz o zasądzenie od dłużnika na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Podkreślił, iż treść hipotezy art. 788 § 1 k.p.c. nie daje podstaw do wyłączenia dopuszczalności nadania klauzuli wykonalności przeciwko dłużnikowi rzeczowemu wierzyciela.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Zażalenie wierzyciela zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd Apelacyjny przychylił się do stanowiska skarżącego, iż w sprawie zachodziły podstawy do nadania klauzuli wykonalności przeciwko uczestnikowi postępowania w trybie art. 788 § 1 k.p.c., jako nabywcy prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej w P. przy ul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Pile prowadzi księgę wieczystą o nr.: (...). Pogląd o dopuszczalności zastosowania tej regulacji w razie zmiany własności rzeczy lub praw obciążonych zastawem lub hipoteką był już niejednokrotnie wyrażany w doktrynie (vide: „Kodeks postępowania cywilnego. Tom III” pod red. prof. dr. hab. Kazimierza Piaseckiego, Wydawnictwo: C.H. Beck, 2012 r., wyd. 5, komentarz do art. 788 k.p.c.; „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Część trzecia. Postępowanie egzekucyjne. Tom 4”, Henryk Pietrzykowski, pod red. Tadeusza Erecińskiego, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2007,Wyd. 2, s. 96) oraz w orzecznictwie (vide: cytowane przez wnioskodawcę postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1971 roku, sygn. akt: III CRN 553/70, OSNCP 1971, Nr 10, poz. 185; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 maja 1986 roku, sygn. akt: III CRN 86/86, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 1987, Nr 9, poz. 139).
Bez znaczenia pozostaje przy tym fakt, że nabywca obciążonego prawa jest tylko dłużnikiem rzeczowym. Ponosi on bowiem, z tytułu nabycia własności prawa, odpowiedzialność do sumy wymienionej we wpisie hipoteki przymusowej, obciążającej nabytą przez niego nieruchomość, zatem w tym zakresie nadanie przeciwko niemu klauzuli wykonalności, w trybie art. 788 § 1 k.p.c., jest dopuszczalne. W konsekwencji odpowiedzialność dłużnika rzeczowego będzie węższa niż odpowiedzialność dłużnika osobistego i ograniczać się będzie do własności obciążonej rzeczy lub prawa oraz sumy wymienionej we wpisie hipoteki przymusowej.
Istotne znaczenie w niniejszej sprawie ma również fakt, że wpis hipoteki przymusowej, obciążającej w/w prawo użytkowania wieczystego, nastąpił na podstawie wskazanego we wniosku tytułu egzekucyjnego (we wniosku wskazano jedynie błędną datę wydania orzeczenia, co Sąd Apelacyjny skorygował z urzędu).
Te okoliczności uzasadniają zastosowanie w niniejszej sprawie art. 788 § 1 k.p.c., zwłaszcza, że wierzyciel wykazał dokumentem urzędowym przejście na dłużnika własności prawa, obciążonego hipoteką przymusową.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżone postanowienie, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 397 § 2 k.p.c., nadając klauzulę wykonalności w sposób opisany w punkcie 1 sentencji oraz rozstrzygając o kosztach postępowania przed Sądem I instancji na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 ust. 1 i 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 13) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) – pkt 1 postanowienia Sądu Apelacyjnego. Zasądzeniu na rzecz wnioskodawcy podlegały jedynie koszty zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, gdyż wierzyciel był ustawowo zwolniony od kosztów sądowych.
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 12 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. 2002 r. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) – pkt 2 postanowienia Sądu Apelacyjnego.
SSA E. Fijałkowska SSA J. Geisler SSA W. Kryślak