Treść orzeczenia
Sygn. akt I ACa 545/12
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 17 października 2012 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku – Wydział I Cywilny w składzie:
SSA Ewelina Jokiel
SA Michał Kopeć SA Andrzej Lewandowski (spr.) st. sekr. sąd. Sylwia Lubiewska po rozpoznaniu w dniu 17 października 2012 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy z powództwa (...) Publicznego (...) Zakładu Opieki Zdrowotnej w L. przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia (...) Oddziałowi Wojewódzkiemu w G. o zapłatę na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 16 maja 2012 r. sygn. akt XV C 199/12
I. oddala apelację;
II. nie obciąża powoda kosztami postępowania odwoławczego.
I A Ca 545/12
Uzasadnienie
Powód (...) Publiczny (...) Zakład Opieki Zdrowotnej w L. wniósł pozew przeciwko Narodowemu Funduszowi Zdrowia (...) Oddziałowi Wojewódzkiemu w G., w którym domagał się zasądzenia kwoty 980 769,94 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wytoczenia powództwa do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu powód stwierdził, że dochodzona kwota stanowi sumę kwot należnych pracownikom powoda za okres od 1 stycznia 2006r. do 30 czerwca 2006r. wraz ze składkami przekazanymi ZUS stanowiącymi należności pochodne, do wypłacenia których powód był zobowiązany na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw.
Pozwany w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenia od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, negując zasadność roszczenia oraz podnosząc zarzut przedawnienia.
Sąd Okręgowy w Gdańsku wyrokiem z dnia 16 maja 2012r. oddalił powództwo oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 7217 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Podstawą wydanego wyroku były następujące ustalenia:
Powód w okresie od 1 stycznia 2001r. do 31 grudnia 2002r. zobowiązany był do wypłacenia swoim pracownikom comiesięcznych podwyżek na podstawie art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmianie niektórych ustaw. Od dnia 1 stycznia 2001r. podwyżka ta wynosiła 203 zł miesięcznie, zaś od dnia 1 stycznia 2002r. -łącznie 313,23 zł miesięcznie. Kwotę taką powód wypłacał swoim wszystkim pracownikom, zarówno tym zatrudnionym przed wejściem w życie ustawy jak i po dacie 1 stycznia 2001r.
W latach 2003-2005 w oparciu o porozumienie zawarte ze związkami zawodowymi powód dokonywał dalszych podwyżek wynagrodzeń o kolejne kwoty po 20 zł miesięcznie, podwyższając tę stawkę co roku o tę samą kwotę.
Wypłaty na rzecz pracowników były dokonywane przez powoda na podstawie listy plac, w których jedna z pozycji opatrzona była nazwą "203", zarówno w latach 2001-2002, jak też i w następnych 2003-2006.
Powód w okresie od 1 stycznia 2006r. do 30 czerwca 2006r. wypłacił pracownikom z tego tytułu kwotę 973 043,47 zł ( razem ze składką ZUS należną od pracodawcy 1 169 409,64 zł ). Powód nie był w stanie samodzielnie pokryć kosztów wprowadzonych ustawą podwyżek, ponieważ nie miał odpowiednich środków.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo jest nieuzasadnione. Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 30 marca 2006r. ( sygn. III CZP 130/05) wyjaśnił, że art. 4a ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń oraz o zmianie niektórych ustaw - stanowi wraz z art. 56 k.c. podstawę roszczeń S.p. Z.O.Z w stosunku do kasy chorych ( NFZ) o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników, jeżeli zakład ten mimo prawidłowego gospodarowania środkami uzyskanymi na podstawie umowy o udzielanie świadczeń zdrowotnych nie może tych kosztów pokryć w całości lub w części. W uzasadnieniu tej uchwały stwierdzono, że art. 4a obowiązywał tylko w odniesieniu do wzrostu wynagrodzeń pracowniczych w latach 2001 i 2002. Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał w swoich orzeczeniach przejściowy charakter wskazanego przepisu. Nie może on podlegać wykładni rozszerzającej wobec czego po 2002r. mechanizm ustawowej ingerencji w wysokość wynagrodzenia pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej nie miał zastosowania, a ewentualny wzrost wynagrodzeń dokonywał się w ramach rozwiązań systemowych uregulowanych w pozostałych przepisach ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. W uchwale z dnia 8 grudnia 2004r. Sąd Najwyższy stwierdził, że wynagrodzenie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogło być, począwszy od dnia 1 stycznia 2003r. zmniejszone wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę warunków pracy do kwoty stanowiącej sumę przyrostów wynagrodzenia wynikających z art. 4a ust 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń za [racę pracowników ( Dz. U. Nr 121 poz. 1308). W uchwale tej Sąd Najwyższy wskazał, że począwszy od 2003r. utraciła moc ustawowa gwarancja zachowania przez pracowników samodzielnych publicznych zakładów służby zdrowia wysokości wynagrodzeń podwyższonych na podstawie art. 4a ust 1 i 2 powołanej ustawy. Z przepisów tych wynikało roszczenie o stosowne podwyższenie wynagrodzenia za pracę w latach 2001 i 2002, nie zaś ustawowe prawo do zachowania wysokości wynagrodzenia ustalonego w wyniku tych podwyżek w kolejnych latach. W uzasadnieniu wyroku z dnia 18 grudnia 2002r. w sprawie K 43/01 Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że przepisy zawarte w art. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2000r., zmieniającej ustawę negocjacyjną mają charakter przepisów przejściowych., o wyraźnie określonym czasie obowiązywania. W postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2006r. wskazano, że podstawą roszczenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do kas chorych ( obecnie NFZ ) nie może być art. 357 1 k.c. ponieważ powództwo oparte na tym przepisie ma charakter powództwa o ukształtowanie prawa.
Sąd Okręgowy podzielił stanowisko pozwanego, że w stosunku do roszczeń powoda stosować należy 3 letni termin przedawnienia. Są to bowiem roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Wyrok Sądu Okręgowego został zaskarżony apelacją powoda który zarzucił:
- naruszenie art. 4 a ust 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zamianie niektórych ustaw ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) oraz art. 56 k.c. poprzez przyjęcie, że art. 4a ust 1 i 2 powołanej ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. nie może stanowić podstawy roszczenia samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej w stosunku do Narodowego Funduszu Zdrowia związanych umowami o udzielanie świadczeń zdrowotnych o zwrot kosztów zwiększonego wynagrodzenia pracowników za czas po 31 grudnia 2002r., zarówno w odniesieniu do zwiększonego wynagrodzenia pracowników zatrudnionych przed 1 stycznia 2001r. a pozostających w stosunku pracy w dniu 1 stycznia 2001r jak też pracowników zatrudnionych po 31 grudnia 2000r. Wskazując na ten zarzut powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego.
Pozwany w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Ustalony przez Sąd Okręgowy stan faktyczny sprawy jest niewątpliwy, a dokonane ustalenia wystarczające dla rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu apelacyjnym. Kwestią sporną w niniejszej sprawie jest interpretacją art. 4a ust 1 i 2 - nieobowiązującej od 1 stycznia 2010r. ustawy z dnia 16 grudnia 1994r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zamianie niektórych ustaw ( Dz. U. z 1995r. Nr 1 poz. 2 ze zm.) Sąd Okręgowy prawidłowo uznał, że przepis art. 4a ust 1 powołanej wyżej ustawy dotyczy przyrostu wynagrodzenia w 2001r., natomiast art. 4a ust 2 przyrostu wynagrodzenia w 2002r. Wynika to jednoznacznie zarówno z treści tych przepisów jak i z szeroko powołanych przez Sąd pierwszej instancji orzeczeń Sądu Najwyższego. Trafnie w uzasadnieniu wyroku Sąd Okręgowy wskazał na wyjątkowy i incydentalny charakter tych przepisów. Właściwie zostało wskazane, że celem tego przepisu było włącznie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej do negocjacyjnego systemu kształtowania przyrostu wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz zmniejszenie dysproporcji wynagrodzeń tych pracowników w stosunku do wynagrodzeń pracowników zatrudnionych w innych sektorach. Nie ma jakichkolwiek podstaw do przypisywania ustawodawcy intencji, że celem tych przepisów było zagwarantowanie pracownikom samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej stałego wzrostu płac po roku 2002. Byłoby to w oczywisty sposób sprzeczne z wyraźną treścią analizowanych przepisów, które jak słusznie wskazano nie podlegają wykładni rozszerzającej.
W uzasadnieniu apelacji powód wskazuje, że za trafnością jego roszczenia przemawia treści uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004r. w sprawie I PZP 8/2004 ( OSNP 2005/8/105 ) Z poglądem tym nie sposób się zgodzić. Powołana przez powoda uchwała ma następującą treść "Wynagrodzenie pracowników samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej mogło być, począwszy od 1 stycznia 2003 r., zmniejszone wskutek wypowiedzenia przez pracodawcę warunków płacy do kwoty stanowiącej sumę przyrostów wynagrodzenia wynikających z art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 1994 r. o negocjacyjnym systemie kształtowania przyrostu przeciętnych wynagrodzeń u przedsiębiorców oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 1995 r. Nr 1, poz. 2 ze zm.) i najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników, określonego w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 29 stycznia 1998 r. w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników (Dz. U. Nr 16, poz. 74), w brzmieniu nadanym przez § 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 grudnia 2000 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie najniższego wynagrodzenia za pracę pracowników (Dz. U. Nr 121, poz. 1308). Uchwała ta określa zatem jakie powinno być minimalne wynagrodzenie pracowników samodzielnego publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Wyraźnie w niej wskazano, że wynagrodzenia wyższe mogą zostać do takiego poziomu obniżone wskutek wypowiedzenia warunków pracy przez pracodawcę. Od 1 stycznia 2003r. powód nie był już ustawowo zobligowany do dalszego podwyższania wynagrodzeń pracowników, czy też utrzymywania wynagrodzenia powyżej poziomu określonego w powołanej wyżej uchwale, niezależnie od realnie istniejących możliwości finansowych. Nie może zatem domagać się od pozwanego dodatkowych środków, z tego tylko względu, że uzyskiwane kontrakty były niewystarczające dla pokrycie samodzielnie określanej wysokości wynagrodzeń.
Wbrew stanowisku powoda żadnej zmiany przedstawionej wyżej interpretacji nie dokonał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 lutego 2010r. ( I PK 182/09 ). W uzasadnieniu tego wyroku stwierdzono, że przejściowy charakter art. 4a nie oznacza, że z dniem 1 stycznia 2003r. wynagrodzenia ulegały z mocy prawa obniżeniu. Pracodawca po 1 stycznia 2003r. mógł natomiast kształtować wysokość wynagrodzenia pracowników na zasadach ogólnych.
Argumenty powoda, że przepis art. 4 a ustawy negocjacyjnej różnicuje sytuacje w zależności od tego kiedy zostali zatrudnieni nie ma związku z kwestią interpretacji tego przepisu. Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu powołanego w apelacji wyroku z dnia 11 lutego 2010r. po dniu 1 stycznia 2003r. pracodawca ma możliwość kształtowania wysokości wynagrodzeń pracowników na zasadach ogólnych.
Biorąc powyższe okoliczności pod uwagę Sąd Apelacyjny na podstawie art. 385 k.p.c. orzekł jak w pkt. I. Na mocy art. 102 k.p.c. orzeczono jak w pkt. II uwzględniając fakt, że strony łączy umowa o świadczenie usług medycznych, a jak wynika z dokonanych w toku postępowania ustaleń sytuacja materialna powoda jest trudna.