Treść orzeczenia
Sygn. akt V CZ 56/10
Postanowienie
Dnia 29 września 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Lech Walentynowicz (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Barbara Myszka
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z powództwa S. M. przeciwko Skarbowi Państwa – Zakładowi Karnemu w W. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 29 września 2010 r., zażalenia powoda na orzeczenie o kosztach, zawarte w wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt I ACa (…), uchyla zaskarżone orzeczenie o kosztach zamieszczone w punkcie drugim wyroku Sądu Apelacyjnego z dnia 14 kwietnia 2010 r. i odstępuje od obciążenia powoda kosztami postępowania apelacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2010 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację powoda S. M. od wyroku Sądu Okręgowego w W. z dnia 25 listopada 2009 r., aprobując pogląd Sądu I instancji, że roszczenie powoda o rentę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę – będące następstwem pobicia go przez współskazanych w czasie odbywania kary pozbawienia wolności – uległo przedawnieniu.
Sąd Apelacyjny zasądził ponadto od powoda na rzecz pozwanego Skarbu Państwa – Zakładu Karnego w W. kwotę 2.700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, obejmujących koszty zastępstwa prawnego. Sąd powołał się na dyspozycję art. 98 k.p.c., „nie znajdując szczególnie uzasadnionych okoliczności dla zastosowania w kolejnej instancji art. 102 k.p.c.”
W zażaleniu powód wniósł o zmianę orzeczenia o kosztach procesu, przedstawiając argumenty na rzecz zastosowania wobec niego art. 102 k.p.c.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Przepis art. 102 k.p.c. ma istotnie charakter wyjątkowy, ponieważ stanowi odstępstwo od ogólnej zasady rządzącej przy orzekaniu o kosztach procesu, a mianowicie od zasady odpowiedzialności za wynik sporu (art. 98 § 1 k.p.c.). Okoliczności rozpoznawanej sprawy dostarczają jednak argumentów przemawiających za zastosowaniem tego wyjątkowego unormowania przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego, mających w tym przedmiocie odpowiednie zastosowanie. Powód doznał ciężkich obrażeń (m.in. stłuczenie głowy i mózgowia, złamania kręgu szyjnego, encefalopatii pourazowej z zespołem przychotycznym) w czasie odbywania kary pozbawienia wolności, w wyniku działania sprawców, których tożsamości ostatecznie nie ustalono, a przegranie przez niego procesu odszkodowawczego nastąpiło wyłącznie wskutek przedawnienia roszczenia.
Następstwa pourazowe ograniczyły przy tym wydatnie możliwości zarobkowe poszkodowanego, co sprawiło, że jego rodzina (żona i dwoje małoletnich dzieci) utrzymuje się z tymczasowych świadczeń rentowo-zasiłkowych w wysokości 864 zł miesięcznie. W takiej sytuacji obciążenie powoda kosztami zastępstwa prawnego w wysokości 2.700 zł stanowi bardzo dotkliwe obciążenie fiskalne całej jego rodziny. Ściągalność tej sumy jest przy tym mało prawdopodobna.
Sąd Apelacyjny nie kwestionował powyższych okoliczności, powołując się na argument, który w tej sprawie nie może znaleźć aprobaty. Należało w konsekwencji uchylić zaskarżone orzeczenie i odstąpić od obciążenia powoda kosztami procesu za instancję odwoławczą (art. 39815
§ 1 k.p.c. i art. 102 k.p.c. w związku z art. 3941
§ 3 k.p.c.).