Treść orzeczenia
Sygn. akt V CSK 191/12
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 27 marca 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Marian Kocon (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z powództwa C. F. Spółki Akcyjnej w D. przeciwko A. I. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w P. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 27 marca 2013 r., skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 28 grudnia 2011 r., oddala skargę kasacyjną; zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.600 zł (trzy tysiące sześćset) tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Powódka C. F. S A. wniosła o zasądzenie od pozwanej A. I. Sp. z o.o. kwoty 1081080 zł z odsetkami tytułem zabezpieczonej hipoteką wierzytelności. Sąd Okręgowy w K. uwzględnił powództwo nakazem zapłaty z dnia 8 czerwca 2011 r., od którego pozwana wniosła zarzuty.
Wyrokiem z dnia 18 sierpnia 2011 r. Sąd Okręgowy w K. utrzymał nakaz zapłaty w mocy, z tym zastrzeżeniem, że pozwana ma prawo powoływać się w postępowaniu egzekucyjnym na ograniczenie jej odpowiedzialności do obciążonej hipoteką kaucyjną bliżej oznaczonej nieruchomości, a Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 28 grudnia 2011 r. oddalił apelację pozwanej. Za bezzasadny uznał zarzut pozwanej, że umowa o ustanowienie hipoteki było nieważna.
Skarga kasacyjna pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego - oparta na obu podstawach z art. 3983 k.p.c. - zawiera zarzut naruszenia art. 328§ 2 k.p.c., art. 156 w zw. z art. 245 § 1 k.c., i zmierza do uchylenia tego wyroku oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Skarżąca nie zaprzecza, że powódce przysługuje wierzytelność zabezpieczona hipotecznie. Istota skargi kasacyjnej sprowadza się do zarzutu, że umowa ustanawiająca hipotekę jest nieważna, gdyż wcześniejsza umowa z dnia 9 listopada 2010 r. nie została sporządzona w formie aktu notarialnego. Skarżąca powołując się na umowę z dnia 9 listopada 2010 r., w której zobowiązała się do ustanowienia hipoteki pomija, że nie jest to umowa zobowiązująca do jakiej nawiązuje wyraźnie art. 155 § 1 k.c. Tej treści umowa nie jest regulowana w prawie polskim, a jej dopuszczalność wynika z zasady swobody umów (art. 3531 k.c.).
Zasadnicza zaś treść umowy o ustanowienie hipoteki z dnia 15 listopada 2010 r. sprowadza się do wyrażenia woli ustanowienia hipoteki ze wskazaniem, że zabezpiecza wierzytelność z umowy pożyczki z dnia 9 listopada 2010 r. (dług cudzy). Inaczej mówiąc, jej treść wyraża jedynie wolę skarżącej (właściciela nieruchomości) ustanowienia określonej hipoteki - obciążenia nią oznaczonej nieruchomości (prawa podlegającego obciążeniu hipoteką). Zatem, umowa z dnia 15 listopada 2010 r. o ustanowienie hipoteki miała skutek wyłącznie rozporządzający, gdyż jej jedynym celem było ograniczenie własności nieruchomości.
Wobec niemożności dostrzeżenia w umowie z dnia 15 listopada 2010 r. woli skarżącej zobowiązania się do ustanowienia hipoteki zastosowanie do tej umowy, na zasadzie odesłania zawartego w art. 245 § 1 k.c., konstrukcji umowy o podwójnym skutku, zobowiązująco - rozporządzającym, przyjętej w art. 155 § 1 k.c., nie wchodzi w rachubę.
Skład Sądu Najwyższego rozpoznający skargę kasacyjną podziela pogląd wyrażony w wyroku z dnia 3 października 2007 r., IV CSK 193/07 (OSNC-ZD 2008/3/78), że wprowadzenie w odniesieniu do umowy o ustanowieniu hipoteki jako odrębnej przesłanki ważności przyczyny przysporzenia jest równie bezzasadne jak w stosunku do umów zobowiązujących do przeniesienia własności lub umów zobowiązujących do przeniesienia własności wywierających jednocześnie skutek rozporządzający albo umów zobowiązujących do przelewu wierzytelności (także takich, które wywierają jednocześnie skutek rozporządzający) - czy w ogóle w stosunku do zdecydowanej większości czynności prawnych zobowiązujących. Jeżeli treść umowy o ustanowieniu hipoteki odpowiada wymaganiom ustawy o księgach wieczystych i hipotece, to - podobnie jak w przypadku umowy poręczenia o treści zgodnej z ustawą - nie istnieje potrzeba odrębnego badania przyczyny wynikającego z tej umowy przysporzenia w celu ustalenia jej ważności.
Reasumując, nie ma podstaw do kwestionowania ważności ustanowionej przez skarżącą hipoteki z tej przyczyny, że umowa poprzedzająca umowę o jej ustanowienie, w której skarżąca (właściciel nieruchomości) zobowiązała się do ustanowienia hipoteki, została zawarta jedynie w formie pisemnej, ponieważ ta okoliczność jest bez znaczenia prawnego.
Ze względu na bezzasadność przytoczonych podstaw kasacyjnych Sąd Najwyższy na podstawie art. 39814 oddalił skargę kasacyjną.