Treść orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 60/07
Postanowienie
Dnia 3 października 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Henryk Pietrzkowski (przewodniczący)
SSN Katarzyna Tyczka-Rote (sprawozdawca)
SSN Kazimierz Zawada
w sprawie z powództwa B.T. i S.S. przeciwko "O." Wspólnocie Mieszkaniowej nieruchomości położonej w T. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 3 października 2007 r., zażalenia powodów na postanowienie Sądu Okręgowego w G. z dnia 26 lutego 2007 r., sygn. akt [...], uchyla zaskarżone postanowienie
Uzasadnienie
W sprawie niniejszej niekorzystny dla powodów wyrok zapadł 2 września 2004 r. Na skutek wniosku powodów o sporządzenie uzasadnienia tego wyroku, Sąd Okręgowy w G. dokonał doręczenia w dniu 29 września 2004 r. do rąk B.B., jak się później okazało – osoby nieupoważnionej do odbierania korespondencji dla powodów. Mimo nieprawidłowego doręczenia powodowie 2 listopada 2004 r. wywiedli kasację od wyroku, którą Sąd Okręgowy odrzucił jako spóźnioną i sporządzoną przez nieuprawnionego pełnomocnika. Postanowienie o odrzuceniu kasacji uchylone zostało postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 2006
r. po stwierdzeniu, że pełnomocnictwo było prawidłowe i ze wskazaniem na wątpliwości co do prawidłowości doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem, mające znaczenie dla oceny, czy kasacja została złożona w terminie.
Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Sąd Okręgowy ustalił, że doręczenie było nieprawidłowe, wobec czego powtórnie wysłał powodom odpis wyroku z uzasadnieniem. Powodowie otrzymali ten odpis 28 września 2006 r., a w dniu 4 listopada 2006 r. przesłali do Sądu odpis kasacji z pismem wyjaśniającym, że czynią tak w związku z doręczeniem im odpisu wyroku i że jest to odpis kasacji złożonej w październiku 2004 r.
Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 26 lutego 2007 r. ponownie odrzucił kasację powodów, wskazując jako podstawę rozstrzygnięcia art. 3934 i art.
3935 k.p.c. w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 13, poz. 98) w zw. z art. 3 cytowanej ustawy nowelizującej.
Sąd ten uznał, że powodowie nie dotrzymali miesięcznego terminu do wniesienia kasacji, bowiem odpis orzeczenia z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony pełnomocnikowi powodów dniu 28.09.2006 r., a kasację powodowie nadali dopiero w dniu 2.11.2006 r. Nawiązując do wcześniej podejmowanych w sprawie czynności Sąd Okręgowy stwierdził, że doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem w dniu 29 września 2004 r. dokonane było nieprawidłowo, więc skutki w postaci rozpoczęcia się biegu terminu do wniesienia kasacji spowodowało dopiero prawidłowe doręczenie w dniu 28.09.2006 r.
Powodowie zaskarżyli powyższe postanowienie zażaleniem i wnieśli o jego uchylenie oraz nadanie sprawie biegu. Zarzucili wadliwe zastosowanie art. 3935 k.p.c. w wyniku potraktowania jako nowozłożonej kasacji jej egzemplarza dodatkowo dosłanego w dniu 2 listopada 2006 r., w sytuacji gdy kasacja powodów znajdowała się w aktach sprawy od listopada 2004 r., została bowiem przez nich wniesiona po uzyskaniu dostępu do nieprawidłowo doręczonego wyroku z uzasadnieniem (co nastąpiło w października 2004 r.). Zdaniem skarżących ustalenie, że pierwotne doręczenie było wadliwe, umożliwiało nadanie biegu złożonej wcześniej kasacji bez konieczności powtarzania czynności doręczenia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Słusznie skarżący zarzucają nieprawidłowe zastosowanie przez Sąd Okręgowy art. 3935 k.p.c. (w brzmieniu obowiązującym do 5 lutego 2005 r.).
Podniesiony przez powodów argument, że ponawianie doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem po stwierdzeniu wadliwości pierwszego doręczenia było zbędne w realiach rozpatrywanej sprawy jest przekonujący. Wprawdzie przepisy o doręczeniach ustanawiają obligatoryjny tryb postępowania, a ich naruszenie powoduje, że doręczenie nie jest skuteczne. W wypadku więc wadliwości doręczenia zapoczątkowującego bieg terminów (ustawowych lub sądowych), terminy te nie zaczynają biec. Nie można jednak zapominać, że celem doręczenia jest umożliwienie osobie procesowo uprawnionej zapoznania się z treścią przesyłki. Powodowie wyjaśnili, że doręczony ich nieuprawnionemu pracownikowi odpis wyroku z uzasadnieniem ostatecznie dotarł do ich rąk. Ich twierdzenie nie budzi wątpliwości, jeśli zważyć, że 4 listopada 2004 r. wnieśli kasację, której treść dowodzi znajomości argumentacji, zawartej przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku. Z chwilą, kiedy powodowie otrzymali odpis wyroku z uzasadnieniem dokonane doręczenie stało się skuteczne (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 31 grudnia 1956 r., 2 CZ 215/56, OSPiKA 1958/6/146). Ponawianie tej czynności było więc niepotrzebne i nie rzutowało już na bieg terminów do zaskarżenia wyroku Sądu II instancji. Termin do wniesienia kasacji zaczął biec dla powodów od dnia, kiedy rzeczywiście otrzymali odpis wyroku z uzasadnieniem, a wobec braku dowodów przeciwnych, należy przyjąć za miarodajne twierdzenie powodów, że było to w październiku 2004 r. i zachowany został termin miesiąca przewidziany w art. 3934 k.p.c. na złożenie kasacji.
Kasacja wniesiona 2 listopada 2004 r. nie została skutecznie odrzucona (postanowienie o jej odrzuceniu uchylił Sąd Najwyższy postanowieniem z 10 marca 2006 r.) i musi być traktowana jako istniejący środek zaskarżenia. Tymczasem Sąd Okręgowy uznał ją za niebyłą, przyjmując, że kasacją jest odpis przesłany przy piśmie z 2 listopada 2006 r. i oceniając terminowość jej złożenia w powiązaniu z ponownie dokonanym, zbędnym doręczeniem odpisu wyroku z uzasadnieniem. Ten błąd pociągnął za sobą nietrafny wniosek o spóźnionym złożeniu kasacji przez powodów.
Nawet zresztą gdyby podzielić stanowisko Sądu Okręgowego o konieczności dokonania powtórnego doręczenia, orzeczenie nie byłoby inne. Również w tym wypadku terminowość złożenia apelacji należałoby oceniać przy uwzględnieniu faktu wniesienia jej przez powodów 2 listopada 2004 r. Środek ten zostałby zatem złożony zanim zaczął biec termin przewidziany w art. 3934 k.p.c. Dominujący w orzecznictwie pogląd uznaje dopuszczalność wniesienia środka zaskarżenia przed początkiem biegu terminu do jego zaskarżenia, o ile skarżone orzeczenie już w tym czasie było wydane (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 sierpnia 1934 r., C I 1071/34, Zb. Urz. 1935 poz. 42, z 31 maja 1935 r., C I 2958/34, Zb. Urz. 1935, poz. 467; uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 1988, III CZP 29/88, OSNCP 1993/12/223; uchwałę z 2 grudnia 2003 r., III CZP 90/03, OSNC 2005/2/21). Stanowisko to akceptuje także Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę.
Z przytoczonych względów zaskarżone postanowienie należało uchylić na podstawie art. 3941
§ 3 k.p.c. w zw. z art. 39815 k.p.c. i art. 3 wcześniej powołanej ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r.