Treść orzeczenia
Sygn. akt IV CZ 43/10
Postanowienie
Dnia 15 lipca 2010 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Iwona Koper (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Wojciech Katner
SSN Bogumiła Ustjanicz
w sprawie z powództwa M. W. i Powiatowego Rzecznika Konsumentów w K. przeciwko A. B. i K. B. o wydanie kosiarki do trawy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 15 lipca 2010 r., dwóch zażaleń pozwanych A. B. i K. B. na postanowienie o kosztach procesu zawarte w punkcie II wyroku Sądu Okręgowego w R. z dnia 15 stycznia 2010 r., sygn. akt IV Ca (…), uchyla zaskarżone postanowienie i sprawę w tym zakresie przekazuje Sądowi Okręgowemu w R. do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania zażaleniowego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 18 września 2009 r. Sąd Rejonowy w K. oddalił powództwo M. W. przeciwko A. B. i K. B. wspólnikom spółki cywilnej o wydanie kosiarki do trawy oraz zasądził od M. W. na rzecz A. B. i K. B. kwotę 417,90 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy w R. oddalił w całości apelację Powiatowego Rzecznika Konsumentów w K. oraz powoda M. W. od tego wyroku i na podstawie art. 102 k.p.c. nie obciążył M. W. kosztami zastępstwa procesowego pozwanych za instancję odwoławczą. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia o kosztach wskazał, że powód jest konsumentem działającym w zaufaniu do profesjonalizmu przedsiębiorców prowadzących sklep internetowy. Nie będąc prawnikiem i nie znając skutków prawnych podejmowanych przez siebie i pozwanych czynności procesowych, mógł być przekonany o słuszności swoich racji. Z kolei pozwani jako przedsiębiorcy muszą liczyć się z koniecznością ponoszenia profesjonalnej obsługi prawnej.
Zawarte w wyroku Sądu Okręgowego postanowienie o kosztach procesu zaskarżyli pozwani zarzucając naruszenie art. 102 k.p.c. poprzez błędne przyjęcie, że po stronie powoda, obok którego działał również Powiatowy Rzecznik Konsumentów w K., i który przegrał postępowanie odwoławcze zachodzą „szczególne przypadki” uzasadniające nie obciążanie go kosztami zastępstwa procesowego przed sądem drugiej instancji.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub innemu sądowi równorzędnemu oraz zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zażalenie jest uzasadnione.
Zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu, którą statuuje art. 98 § 1 k.p.c. strona przegrywająca zwraca przeciwnikowi na jego żądanie koszty procesu. Wyjątek od tej ogólnej zasady przewiduje art. 102 k.p.c., który pozwala w szczególnie uzasadnionych wypadkach na zasądzenie od strony przegrywającej tylko części kosztów lub nieobciążanie jej w ogóle kosztami. Z racji wyjątkowego charakteru przepis ten nie może być wykładany rozszerzająco. Podstaw do jego zastosowania należy poszukiwać w konkretnych okolicznościach danej sprawy, przekonujących o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby niesłuszne, niesprawiedliwe. Należą do nich zarówno fakty związane z samym procesem jak i leżące poza nim, a dotyczące sytuacji życiowej, stanu majątkowego stron, które powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego. Przepis art. 102 k.p.c. powinien być zastosowany wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami współżycia. Zasadnie podnosi skarżący, że sytuacja taka, ze względu na wskazane przez Sąd Okręgowy w zaskarżonym postanowieniu okoliczności, nie zachodzi w sprawie. O wyjątkowości przypadku jako szczególnie uzasadnionego w rozumieniu art. 102 k.p.c. nie może przesądzać zarówno samo tylko przypuszczenie Sądu, że pozwany nie będąc prawnikiem, mógł być przekonany przy wnoszeniu apelacji od wyroku oddalającego jego roszczenie jako bezzasadne, o słuszności swoich racji (przekonanie takie zresztą towarzyszy na ogół każdemu skarżącemu), ani też natura łączącego go z pozwanymi stosunku prawnego w ramach którego występował jako konsument. Zupełnie bez znaczenia dla odstąpienia od rozkładu ciężaru kosztów procesu według zasady odpowiedzialności za jego wynik pozostaje okoliczność, że pozwani prowadzą sklep internetowy w związku z czym muszą liczyć się z kosztami ponoszenia kosztów profesjonalnej obsługi prawnej.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji (art. 39815 § 1 zd. 1 w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.).