Treść orzeczenia
Postanowienie z dnia 19 stycznia 2006 r., IV CZ 144/05 Skarga kasacyjna nie przysługuje od postanowienia w przedmiocie połączenia spółek kapitałowych i podwyższenia kapitału (art. 5191 § 3 k.p.c. w związku z art. 493 § 2 k.s.h.).
Sędzia SN Tadeusz Żyznowski (przewodniczący)
Sędzia SN Mirosław Bączyk (sprawozdawca)
Sędzia SN Barbara Myszka
Sąd Najwyższy w sprawie z wniosku "K.S.C.", SA w T. przy uczestnictwie Cukrowni "K." w S.S., Jana K. i Władysława R. o zmianę danych w Krajowym Rejestrze Sądowym, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 19 stycznia 2006 r. zażalenia uczestnika postępowania Jana K. na postanowienie Sądu Okręgowego w Toruniu z dnia 29 sierpnia 2005 r. oddalił zażalenie.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2005 r. odrzucił skargę kasacyjną uczestnika Jana K., złożoną od postanowienia tego Sądu z dnia 24 maja 2005 r. Sąd Okręgowy uznał, że w świetle art. 5191
§ 3 k.p.c. uczestnikowi postępowania nie przysługuje skarga kasacyjna na postanowienie w przedmiocie wpisania do rejestru połączenia spółek kapitałowych i podwyższenia kapitału spółki przejmującej.
W zażaleniu na to postanowienie uczestnik starał się umotywować odmienne stanowisko. Zdaniem skarżącego, podstawą wykreślenia spółki z rejestru przedsiębiorców jest już samo postanowienie sądu rejestrowego o wpisie połączenia i podwyższeniu kapitału. Podlega ono zatem zaskarżeniu na zasadach ogólnych. Skarżący domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Dla oceny zasadności zażalenia podstawowe znaczenie ma rozstrzygnięcie kwestii prawnego charakteru wpisu dotyczącego połączenia spółek kapitałowych w postaci przeniesienia całego majątku spółki przejmowanej na rzecz spółki przejmującej. Chodzi o to, czy wpis taki jest wpisem w rozumieniu art. 5191 § 3 k.p.c. (tzw. wpis podmiotowy).
W przypadku łączenia się spółek kapitałowych przez przejęcie (art. 492 § 1 pkt 1 k.s.h.) połączenie następuje z dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmującej (art. 492 § 2 k.s.h.). Poza tym skutkiem podstawowym omawiany wpis wywołuje także skutek w odniesieniu do spółki przejmowanej w postaci jej wykreślenia (verba legis: „skutek wykreślenia spółki przejmowanej”). Wykreślenie z rejestru następuje z urzędu (art. 493 § 5 k.s.h.). Przy wykreślaniu spółki przejmowanej muszą być uwzględnione postanowienia art. 507 k.s.h. Oznacza to, że sąd rejestrowy właściwy według siedziby spółki przejmującej zawiadamia z urzędu niezwłocznie sąd właściwy według siedziby spółki przejmowanej o swoim postanowieniu dotyczącym wpisu połączenia spółek (art. 493 § 2 k.s.h.). Obowiązek takiego zawiadomienia wynika także z art. 45 ust. 5 ustawy z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym (jedn. tekst: Dz.U. z 2001 r. Nr 17, poz. 209 ze zm.). Zawiadomienie ma na celu niewątpliwie zainicjowanie odpowiedniego postępowania rejestrowego, zmierzającego do wykreślenia spółki przejmowanej z rejestru.
Istnieją więc podstawy – tak trafnie stwierdził Sąd Okręgowy – do wydania przez Sąd rejestrowy kolejnego postanowienia obejmującego już wykreślenie spółki przejmowanej z rejestru o skutkach określonych w art. 6945 § 2 k.p.c. Takich podstaw nie stwarza – wbrew odmiennemu stanowisku skarżącego – samo postanowienie sądu rejestrowego o wpisie połączenia i podwyższenia kapitału. Nie można podzielić opinii, że postanowienie o wpisie połączenia „staje się postanowieniem o wykreśleniu spółki przejmowanej", jeżeli bowiem w art. 493 § 2 k.s.h. stwierdzono, że wpis połączenia „wywołuje skutek wykreślenia spółki przejmowanej”, to chodzi tu z pewnością o regulację materialnoprawną, której sens sprowadza się do tego, iż z chwilą dokonania wpisu połączenia powstaje także materialnoprawny skutek w postaci inkorporacji spółki, tj. utraty przez nią samodzielnego bytu prawnego. Skutek ten powinien być odpowiednio odzwierciedlony w rejestrze prowadzonym dla tej spółki właśnie przez jej wykreślenie (art. 20 ust. 4 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym; art. 6945 § 1 k.p.c.). Należy także zwrócić uwagę, że art. 493 § 3 k.s.h. wyraźnie odróżnia „wpis połączenia” i „wpis wykreślenia” spółki przejmowanej oraz podstawy takich wpisów, tworząc tym samym ich czasową i merytoryczną sekwencję. Zgodnie z tym przepisem, wykreślenie z rejestru spółki przejmowanej nie może nastąpić przed dniem zarejestrowania podwyższenia kapitału zakładowego spółki przejmującej i przed dniem wpisania połączenia do rejestru właściwego według siedziby spółki przejmowanej (art. 493 § 3 k.s.h.).
Odpowiednie środki zaskarżenia, w tym skarga kasacyjna, mogą zatem przysługiwać od postanowienia obejmującego wpis wykreślenia spółki przejmowanej z rejestru sądowego, wydanego po dokonaniu wpisu połączenia spółki przejmującej i spółki przejmowanej (art. 5191 § 3 k.p.c.), natomiast w sprawie rejestrowej o wpisanie połączenia spółek i podwyższenia kapitału skarga kasacyjna nie przysługuje (por. np. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 1997 r., III CZP 25/97, OSNC 1997, nr 9, poz. 120 oraz postanowienie z dnia 11 sierpnia 1999 r., I CKN 368/99, nie publ.). Dzieje się tak niezależnie od tego, że w art. 493 § 2 k.s.h. przewidziano skutek wpisu połączenia w postaci wykreślenia spółki przejmowanej, ponieważ materialnoprawny skutek inkorporowania spółki przejmowanej – jak wspomniano – powinien znaleźć odzwierciedlenie w rejestrze w postaci odpowiedniego wpisu, tj. wpisu wykreślenie tej spółki z rejestru.
Należy zaznaczyć, że Sąd Okręgowy w końcowym fragmencie uzasadnienia trafnie zwrócił uwagę na możliwość obrony praw zainteresowanych podmiotów w związku z dokonaniem wpisu połączenia spółek kapitałowych do rejestru, co przeczy stanowisku skarżącego, iż „postanowienie właściwego sądu rejestrowego o wykreśleniu spółki z urzędu jest de facto niezaskarżalne”.
Z przedstawionych względów Sąd Najwyższy oddalił zażalenie jako nieuzasadnione (art. 3941
§ 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c.).