descriptionTreść orzeczenia

Sygn. akt III SK 63/13

Postanowienie

Dnia 20 lutego 2014 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Maciej Pacuda

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wyrokiem z dnia 18 marca 2013 r., na skutek apelacji wniesionej przez T. Sp. z o.o. z/s w Ł.(powód) od wyroku Sądu Okręgowego w W. z 30 kwietnia 2012 r., zmienił częściowo zaskarżony wyrok w ten sposób, że uchylił decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z 17 września 2008 r., …/2008 w części umarzającej jako bezprzedmiotowe postępowanie antymonopolowe wszczęte na wniosek powoda, oddalił powództwo w pozostałym zakresie, zniósł wzajemnie pomiędzy stronami koszty postępowania oraz oddalił apelację w pozostałym zakresie i zniósł wzajemnie koszty postępowania apelacyjnego.

Prezes Urzędu zaskarżył wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części, to jest w pkt I.1a) i b) (w zakresie zmiany wyroku Sądu Okręgowego) oraz w pkt I.3 i pkt. III (dotyczących kosztów postępowania przed sądami obu instancji), zarzucając temu wyrokowi naruszenie art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych, art. 46 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze oraz art. 4 pkt 9 i art. 8 ust. 1 oraz ust. 2 pkt 1 i 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o chronię konkurencji i konsumentów. Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu powołał się na potrzebę wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości i wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Prezes Urzędu podnosi, że zachodzi konieczność dokonania wykładni pojęć „koszty związane z eksploatacją nieruchomości” i „eksploatacja i utrzymanie nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni”, o których mowa w przepisach art. 4 ust. 1-4 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (j.t. Dz.U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1116 ze zm.) celem rozstrzygnięcia, czy dopuszczalna jest działalność spółdzielni mieszkaniowych polegająca na rozliczaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu. Ponadto Prezes Urzędu powołuje się na potrzebę rozstrzygnięcia, czy podjęcie przez organy spółdzielni mieszkaniowej uchwał w sprawie opłat ponoszonych przez użytkowników lokali w zasobach spółdzielni – ze względu na regulację art. 4 ust. 8 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych – podlega badaniu przez Prezesa Urzędu w postępowaniu antymonopolowym, czy też sprawy te podlegają wyłącznej kontroli sądowej.

Spółdzielnia Mieszkaniowa w Ł.(zainteresowany) zaskarżyła wyrok Sądu Apelacyjnego skargą kasacyjną w części, to jest w zakresie pkt I.1.a., I.1.b., I.3. oraz III. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenia art. 4 ust. 1-4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych w związku z art. 49 k.c., art. 4 pkt 9 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 uokik z 2000 r.

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania zainteresowany powołał się na oczywistą zasadność skargi kasacyjnej. W przekonaniu zainteresowanego Sąd Apelacyjny dopuścił się istotnych naruszeń prawa materialnego, dopuszczając możliwość prowadzenia postępowania antymonopolowego w odniesieniu do Spółdzielni, która zaspokajając potrzeby swoich członków, w związku z instalacją i emisją telewizji kablowej i nie czerpiąc z tego tytułu żadnych zysków została uznana za przedsiębiorcę w relacjach z jej członkami. Ponadto, Sąd Apelacyjny błędnie nie uznał infrastruktury telewizji kablowej wybudowanej przez Spółdzielnię za część składową nieruchomości stanowiącej mienie spółdzielni.

Powód w odpowiedziach na obie skargi kasacyjne wniósł o wydanie postanowienia o odmowie przyjęcia ich do rozpoznania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Sąd Najwyższy zważył co następuje

Obie skargi kasacyjne nie kwalifikowały się do przyjęcia celem ich merytorycznego rozpoznania.

Skarga kasacyjna nie jest zwykłym środkiem zaskarżenia. Jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych, wymienionych w art. 3989 § 1 k.p.c.

Stąd w art. 3984

§ 2 k.p.c. wśród istotnych wymagań skargi kasacyjnej ustawodawca wymienił obowiązek złożenia wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie. Wypełnienie tego wymogu polega na przedstawieniu wyodrębnionego wywodu prawnego, w którym skarżący wykaże, jakie występujące w sprawie okoliczności pozwalają na uwzględnienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jednocześnie uzasadnieniu, dlaczego odpowiadają one ustawowemu katalogowi przesłanek. Na etapie przedsądu, kiedy Sąd Najwyższy podejmuje decyzję o przyjęciu skargi do rozpoznania, ocenie i analizie podlega, obok elementów konstrukcyjnych skargi, tylko wniosek o jej przyjęcie i jego uzasadnienie. Ponadto, mając na względzie, że skarga kasacyjna jest szczególnym środkiem zaskarżenia, realizującym przede wszystkim interes publiczny polegający na usuwaniu rozbieżności w orzecznictwie sądów powszechnych oraz na wspomaganiu rozwoju prawa, uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania powinno koncentrować się na wykazaniu, iż takie okoliczności w sprawie zachodzą (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 5 czerwca 2013 r., III SK 55/12 i powołane tam orzeczenia).

Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania Prezes Urzędu powołał się na tę przesłankę przedsądu, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

W przypadku powołania się na art. 3989

§ 1 pkt 2 k.p.c. skarżący ma obowiązek nie tylko określić przepisy wymagające wykładni, ale także wskazać poważne wątpliwości interpretacyjne związane z ich stosowaniem wraz z podaniem doktrynalnego lub orzeczniczego źródła tych wątpliwości, bądź rozbieżności w orzecznictwie sądów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 6 listopada 2012 r., III SK 17/12 i powołane tam orzecznictwo). Należy przy tym podkreślić, że chodzi o rozbieżności w wykładni, a nie w stosowaniu prawa (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 27 września 2012 r., III SK 8/12, LEX 1238131).

W ocenie Sądu Najwyższego w obecnym składzie, artykułowana w skardze Prezesa Urzędu potrzeba rozstrzygnięcia, czy dopuszczalna jest działalność spółdzielni mieszkaniowych polegająca na rozliczaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu oraz czy podjęcie przez organy spółdzielni mieszkaniowej uchwał w sprawie opłat ponoszonych przez użytkowników lokali w zasobach spółdzielni – ze względu na regulację art. 4 ust. 8 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych – podlega badaniu przez Prezesa Urzędu w postępowaniu antymonopolowym nie jest objęta zakresem tej przesłanki przedsądu, o której mowa w art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c.

Powyższy problem prawny nie dotyczy wykładni przepisów prawa, lecz co najwyżej ich stosowania przez Prezesa Urzędu lub spółdzielnie mieszkaniowe. Uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania nie ujawnia w tym zakresie wątpliwości lub rozbieżności wykładniczych w piśmiennictwie bądź orzecznictwie.

Ponadto, kwestia ewentualnej wykładni pojęć „koszty związane z eksploatacją nieruchomości” i „eksploatacja i utrzymanie nieruchomości stanowiących mienie spółdzielni” celem rozstrzygnięcia problemu, czy dopuszczalna jest działalność spółdzielni mieszkaniowych polegająca na rozliczaniu wydatków ponoszonych na utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu, rozmija się z poglądami prawnymi wyrażonymi w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku i nie ma znaczenia dla ewentualnej oceny jego prawidłowości.

Wyrok Sądu Apelacyjnego opiera się na założeniu, zgodnie z którym celem spółdzielni mieszkaniowej jest zaspokajania potrzeb mieszkaniowych członków oraz ich rodzin poprzez dostarczanie członkom samodzielnych lokali mieszkalnych lub domów jednorodzinnych, a także lokali o innym przeznaczeniu. W ramach zaspokajania innych potrzeb członków spółdzielni mieści się dostarczanie programów telewizyjnych drogą telewizji kablowej. Potrzeby takie są jednak zaspokajane w ramach prowadzonej przez spółdzielnię działalności gospodarczej. Działalnością taką jest świadczenie usług telekomunikacyjnych, dlatego wraz z jej rozpoczęciem wybudowana sieć telewizji kablowej przestała być, zdaniem Sądu Apelacyjnego, częścią nieruchomości i weszła w skład przedsiębiorstwa, co potwierdza zaświadczenie o wpisie do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Koszty utrzymania sieci jak i koszty związane ze świadczeniem usług telekomunikacyjnych stały się kosztami działalności tego przedsiębiorstwa. Dostarczenie programów telewizyjnych przez spółdzielnię ma charakter działalności rynkowej także w stosunku do odbiorców będących jej członkami. Świadczenie usług odbywa się na podstawie umowy abonamentowej, a nie w oparciu o regulacje prawa spółdzielczego. Uiszczana przez usługobiorców opłata nie jest opłatą związaną z kosztami korzystania z lokalu, aczkolwiek na podstawie uchwały Zebrania Przedstawicieli z dnia 20 maja 2006 r. pobierana jest w ramach opłat za używanie lokali. Jednakże zgodnie ze statutem spółdzielni, koszty związane z korzystaniem z usługi telewizji kablowej nie weszły w skład kosztów związanych z utrzymaniem lokali. Nie są to także koszty związane z utrzymaniem nieruchomości wspólnych. Opłata abonamentowa nie jest opłatą na poczet utrzymania wybudowanej infrastruktury, lecz wynagrodzeniem za dostarczane usługi przez spółdzielnię działającą w charakterze przedsiębiorcy telekomunikacyjnego, a nie spółdzielnię mieszkaniową jako taką. W świetle powyższych zapatrywań Sądu Apelacyjnego kwestia dopuszczalności rozliczania wydatków ponoszonych na utrzymanie własnej infrastruktury telekomunikacyjnej w opłatach za eksploatację lokalu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy. Niezależnie bowiem od tego, czy opłaty takie rozliczane są w ramach opłat eksploatacyjnych, czy też opłat abonamentowych, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że nie wpływa to na rynkowy charakter działalności spółdzielni. W odniesieniu do skargi kasacyjnej zainteresowanego Sąd Najwyższy stwierdza z kolei, że uzasadnienie wniosku o przyjęcie jej do rozpoznania ze względu na oczywistą zasadność nie ujawnia, aby Sąd Apelacyjny dopuścił się w zaskarżonym wyroku ewidentnego, widocznego na pierwszy rzut oka naruszenia przepisów prawa. Tylko takie naruszenie może zaś powodować oczywistą zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 3 października 2013 r., III SK 11/13, LEX nr 1380967 i powołane tam orzecznictwo).

Stwierdzając zatem, że nie zachodzą przyczyny przyjęcia obu skarg kasacyjnych do rozpoznania, określone w art. 3989

§ 1 k.p.c., Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989

§ 2 k.p.c., a w odniesieniu do kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu kasacyjnym na podstawie art. 98 § 3 k.p.c. oraz § 13 ust. 4 w związku z § 18 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzekł jak w sentencji.