Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 16 kwietnia 2008 r.
Sygn. akt III SK 33/07
Powodem uzależnienia udzielenia koncesji od złożenia zabezpieczenia mogą być wątpliwości organu koncesyjnego dotyczące kondycji finansowej wnioskodawcy.
Przewodniczący SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 kwietnia 2008 r. sprawy z powództwa Wojciecha Z. przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki o udzielenie koncesji, na skutek skargi kasacyjnej powoda od wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r. [...]
1. oddalił skargę kasacyjną,
2. zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 8 maja 2007 r. [...] Sąd Apelacyjny w Warszawie oddalił apelację Wojciecha Z. (powód) od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie - Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w sprawie z odwołania od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE) z dnia 21 października 2005 r., [...], odmawiającej udzielenia powodowi koncesji na prowadzenie działalności gospodarczej polegającej na obrocie paliwami ciekłymi. Wydając decyzję odmowną Prezes URE uznał, że osiągając dochód z prowadzonej działalności w wysokości ok. 35.000 zł przy obrocie 5.550.000 zł i posiadając wyłącznie środki obrotowe, powód nie posiada dostatecznych środków finansowych na zapewnienie prawidłowego wykonywania działalności w zakresie hurtowego obrotu paliwami na kwotę ponad 5.000.000 zł. Zdaniem Prezesa URE, zasoby finansowe posiadane przez powoda nie pozwoliłyby na ewentualne zaspokojenie roszczeń osób trzecich, jakie mogłyby powstać na skutek niewłaściwego prowadzenia działalności polegającej na hurtowym obrocie paliwami na wnioskowaną skalę. Dlatego Prezes URE uzależnił udzielenie koncesji od złożenia przez powoda zabezpieczenia majątkowego w kwocie 400.000 zł, w postaci gwarancji ubezpieczeniowej, bankowej lub umowy gwarancyjnej. Powód nie złożył takiego zabezpieczenia, w związku z czym Prezes URE odmówił udzielania koncesji. Oddalając apelację od wyroku Sądu Okręgowego, Sąd Apelacyjny wskazał, iż niezłożenie zabezpieczenia majątkowego przez powoda dało Prezesowi URE asumpt do wnioskowania o braku odpowiednich środków finansowych, zaś niezłożenie bilansu uniemożliwiło Sądowi Okręgowemu dokonanie ustaleń w tym przedmiocie. Z ustaleń tych wynikało, że powód posiada środki finansowe w wysokości nieprzekraczającej 100.000 zł. Kwota ta - zdaniem Sądu Okręgowego - była niewystarczająca dla pokrycia ewentualnych roszczeń osób trzecich, gdyż przeznaczenie jej na zaspokojenie ewentualnych roszczeń mogłoby spowodować niemożność prowadzenia dalszej działalności przez przedsiębiorcę, który zostałby w ten sposób pozbawiony jakichkolwiek środków finansowych. Sąd Apelacyjny wskazał, iż posiadana w dyspozycji przedsiębiorcy kwota nie wystarczała na pokrycie miesięcznych kosztów działalności, które oszacowano na 416.000 zł, mając na uwadze wniosek o wydanie koncesji na hurtowy handel paliwami w kwocie wyższej niż 5.000.000 zł. Wskazywało to - zdaniem sądu - że działalność powoda musiałaby być finansowana w całości z kredytu kupieckiego. Z postępowania dowodowego wynikało, iż powód nie dysponuje własnym majątkiem w postaci stacji paliw, a jedynie wynajmuje autocysternę. Ponadto, w toku postępowania powód przedstawił jedynie umowę odpowiedzialności cywilnej za lata 2004-2005 na kwotę 50.000 zł.
Powód wniósł skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok Sądu Apelacyjnego w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 38 w związku z art. 33 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (jednolity tekst: Dz.U. z 2006
r. Nr 89, poz. 625, ze zm.), poprzez niewłaściwe zastosowanie, przez uznanie, że „uzasadnione było uzależnienie wydania koncesji powodowi od złożenia przez niego dodatkowego zabezpieczenia majątkowego w wysokości 400.000 zł” w sytuacji, „gdy powołany przepis przewiduje jedynie możliwość, a nie konieczność uzależnienia wydania koncesji od złożenia stosownego zabezpieczenia przez wnioskodawcę, zaś z bilansu na dzień 30 września 2005 r. wynikało, że powód dysponował w obrocie kasowym kwotą ok. 200.000 zł, jak również posiadał kapitał własny w kwocie 90.000 zł, zaś obecnie jego środki pieniężne wynoszą 100.000 zł, a zatem dysponuje on na bieżąco znacznymi środkami finansowymi”.
Pozwany Prezes URE złożył odpowiedź na skargę kasacyjną wnosząc o jej oddalenie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Jedynym zarzutem podniesionym w skardze kasacyjnej powoda jest zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi Sądów pierwszej i drugiej instancji.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 pkt 2 Prawa energetycznego, Prezes URE udziela koncesji wnioskodawcy, który dysponuje środkami finansowymi w wielkości gwarantującej prawidłowe wykonywanie działalności bądź jest w stanie udokumentować możliwości ich pozyskania. Ponadto, przepis art. 38 tego Prawa przewiduje, iż udzielenie koncesji może być uzależnione od złożenia przez wnioskodawcę zabezpieczenia majątkowego w celu zaspokojenia roszczeń osób trzecich, mogących powstać wskutek niewłaściwego prowadzenia działalności objętej koncesją, w tym szkód w środowisku. Przepisy art. 33 i 38 Prawa energetycznego stanowią lex specialis w stosunku do przepisów ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Stanowią przejaw reglamentacji działalności gospodarczej, gdyż konstytucyjna zasada wolności działalności gospodarczej, stanowiąca jeden z fundamentów społecznej gospodarki rynkowej jako podstawy ustroju gospodarczego, nie ma absolutnego charakteru. Przepis art. 38 Prawa energetycznego nie precyzuje, w jakich okolicznościach udzielenie koncesji może zostać uzależnione od złożenia zabezpieczenia majątkowego. Jednakże, zestawienie treści tego przepisu z art. 33 ust. 1 pkt 2 Prawa energetycznego prowadzi do wniosku, iż podstawą do uzależnienia udzielenia koncesji od złożenia zabezpieczenia mogą być wątpliwości organu koncesyjnego - Prezesa URE, dotyczące kondycji finansowej wnioskodawcy. Kwestia, czy podmiot ubiegający się o koncesję na prowadzenie reglamentowanej działalności gospodarczej, posiada odpowiednie środki finansowe, należy do okoliczności faktycznych, które powinny zostać ustalone zarówno przez regulatora na etapie postępowania administracyjnego, jak i przez Sądy pierwszej i drugiej instancji. Sądy te ustaliły wyczerpująco, w granicach uznania wyznaczonych przez przepis art. 38 Prawa energetycznego, dlaczego w okolicznościach niniejszej sprawy, udzielenie koncesji uzależniono od złożenia odpowiedniego zabezpieczenia majątkowego.
Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku.