Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 6 lutego 2002 r.
Sygn. akt III RN 198/00
Zapłacenie przez stronę podatku w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej (art. 67 § 1 i art. 208 § 1 w związku z art. 244 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kwaśniewski, Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2002 r. sprawy ze skargi Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej „P.” w D.G. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lipca 1998 r. [...] w przedmiocie umorzenia postępowania, na skutek rewizji nadzwyczajnej Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego [...] od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 20 marca 2000 r. [...] uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł rewizję nadzwyczajną od wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 20 marca 2000 r. [...] oddalającego skargę Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej „P.” w D.G. na decyzję Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lipca 1998 r., w przedmiocie umorzenia postępowania. Wyrokowi temu zarzucił rażące naruszenie art. 59 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. Nr 137, poz. 926 ze zm.) oraz art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995
r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) i wniósł o uchylenie powyższego wyroku i przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Katowicach do ponownego rozpoznania. Stan faktyczny sprawy jest następujący. Skarżąca pismem z dnia 14 marca 1997 r. zwróciła się do Urzędu Skarbowego w D.G. z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób prawnych od dochodu stanowiącego równowartość oprocentowania wkładów pieniężnych i nie będącego kosztem uzyskania przychodów, uzyskanego od dnia rozpoczęcia działalności, to jest od 7 sierpnia 1992 r. do dnia 26 września 1994 r. oraz od dochodu jej członków z tytułu oprocentowania wkładów członkowskich wniesionych do dnia 31 grudnia 1996 r. Powyższy wniosek spowodował przeprowadzenie w Kasie kontroli prawidłowości rozliczenia z budżetem państwa za lata 1992-1994. Urząd Skarbowy w D.G. dwiema decyzjami z dnia 24 października 1997 r. określił skarżącej podatek dochodowy od osób prawnych za lata 1993 i 1994 kolejno w wysokości 9.919,60 zł i 33.369,60 zł. Po złożeniu odwołań od powyższych decyzji, skarżąca w dniu 7 stycznia 1998 r. w czasie trwającego postępowania odwoławczego uiściła określony decyzjami organu pierwszej instancji podatek dochodowy za lata 1993-1994. Izba Skarbowa dwiema decyzjami z dnia 27 lutego 1998 r. utrzymała w mocy powyższe decyzje zaznaczając, że wniosek o umorzenie zaległości podatkowej zostanie rozpatrzony w odrębnym postępowaniu.
Mając na uwadze powyższe, Urząd Skarbowy w D.G. decyzją z dnia 8 kwietnia 1998 r. umorzył postępowanie w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej. Zdaniem Urzędu, skoro Kasa uiściła podatek, to zgodnie z art. 59 Ordynacji podatkowej zobowiązanie wygasło. Prowadzenie więc postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej stało się bezprzedmiotowe, co stosownie do art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej uzasadnia jego umorzenie. Izba Skarbowa decyzją z dnia 16 lipca 1998 r. utrzymała w mocy decyzję organu pierwszej instancji z równoczesnym podtrzymaniem zawartego w niej poglądu.
Wymienionym wyżej wyrokiem Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę Kasy. Zdaniem Sądu uiszczenie przez skarżącą Kasę podatku dochodowego za lata 1993-1994 spowodowało wygaśnięcie zobowiązania podatkowego, co w konsekwencji uzasadnia umorzenie postępowania w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej (art. 59 § 1 pkt 1 i art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie można bowiem, jak stwierdził Sąd „umorzyć czegoś, co już nie istnieje”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Rewizja nadzwyczajna jest uzasadniona. Trafny jest pogląd Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, że zapłacenie podatku w czasie toczącego się postępowania odwoławczego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie umorzenia zaległości podatkowej (art. 67 § 1 oraz art. 224 § 1 w związku z art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej). Na podstawie art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, organ podatkowy, na wniosek podatnika, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe lub odsetki za zwłokę. Wówczas, gdy toczy się wszczęte wnioskiem podatnika postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej, a organ podatkowy w sprawie określenia wysokości należnego podatku wydał decyzję w pierwszej instancji, to podatnik jest obowiązany ją wykonać, także wówczas, gdy złożył odwołanie. Wniesienie odwołania od decyzji organu podatkowego nie wstrzymuje bowiem jej wykonania (art. 224 § 1 Ordynacji podatkowej). Nie ma przepisu, który zwalniałby podatnika z tego obowiązku z uwagi na toczące się postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej. Jeżeli organ podatkowy pierwszej instancji wydał decyzję określającą podatek, to jego zapłata przez podatnika jest wykonaniem ustawowego obowiązku, a nie wyrazem chęci uiszczenia go, co ewentualnie mogłoby być rozumiane jako zamiar rezygnacji z żądania umorzenia zaległości podatkowej. Postępowanie w sprawie umorzenia zaległości podatkowej jest oddzielnym postępowaniem w stosunku do postępowania w sprawie określenia podatku.
Według art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Należy podzielić pogląd wyrażony w rewizji nadzwyczajnej, że bezprzedmiotowość postępowania w rozumieniu tego przepisu oznacza brak przedmiotu żądania, w celu zrealizowania którego wszczęto postępowanie. Jeżeli podatnik wnosi o umorzenie zaległości podatkowej, to organ podatkowy jest obowiązany ocenić, czy zachodzą przesłanki z art. 67 § 1 Ordynacji podatkowej i wydać stosowną decyzję. Sąd Najwyższy podziela pogląd wyrażony w dwóch wyrokach tego Sądu z dnia 9 listopada 1995 r. (III ARN 50/95 oraz III ARN 51/95, OSNAPiUS 1996 nr 11, poz. 150 i poz. 151), że wyegzekwowanie należności podatkowej z rachunku bankowego strony nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania, którego przedmiotem jest umorzenie tej należności. W tezach tych wyroków jest mowa o wyegzekwowaniu należności podatkowej. Nie zmienia jednakże istoty sprawy, czy należność ta jest wyegzekwowana, czy zapłacona przez podatnika na podstawie wykonalnej decyzji organu podatkowego pierwszej instancji. Wykonanie obowiązku podatkowego w tej sytuacji zależy od czynnika czasu – czy podatnik zapłaci podatek będąc do tego zobowiązanym na podstawie decyzji nieostatecznej, czy podatek zostanie ściągnięty w drodze egzekucji.
Z tych względów na podstawie art. 39313
KPC w związku z art. 10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego... (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.) orzeczono jak w sentencji.