Treść orzeczenia
Postanowienie z dnia 14 listopada 2002 r.
Sygn. akt III RN 16/02
Odrzucenie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego z tej przyczyny, że została wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu (art. 27 ust. 1 w związku z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) bez uprzedniego i jednoznacznego stwierdzenia jego uchybienia, narusza konstytucyjną gwarancję prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).
Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski, Sędziowie SN: Andrzej Wasilewski (sprawozdawca), Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 listopada 2002 r. sprawy ze skargi Janiny T. i Stanisława T. na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 15 maja 2001 r. [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, na skutek rewizji nadzwyczajnej Rzecznika Praw Obywatelskich [...] od postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 2001 r. [...] uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Uzasadnienie
Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie postanowieniem z dnia 17 września 2001 r. [...] odrzucił skargę Janiny i Stanisława T., wniesioną przez ich pełnomocnika - Zygmunta T., na decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 15 maja 2001 r. w przedmiocie odmowy zmiany decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. W uzasadnieniu tego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że skarga ta wniesiona została z uchybieniem 30-dniowego terminu do jej wniesienia (art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym, Dz.U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), ponieważ odbiór doręczenia zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi skarżących potwierdziła jego żona - Joanna T. w dniu 16 maja 2001 r., podczas gdy skarga została nadana na poczcie dopiero w dniu 20 czerwca 2001 r., a więc już po upływie 30 dni.
Rzecznik Praw Obywatelskich [...] wniósł rewizję nadzwyczajną od powyższego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 2001 r. [...], zarzucając temu postanowieniu rażące naruszenie art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 27 ust. 2 ustawy o NSA „poprzez nie wyjaśnienie istotnych wątpliwości, co do terminu doręczenia pełnomocnikowi strony skarżącej decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 maja 2001 r. [...], co miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy”. W uzasadnieniu rewizji nadzwyczajnej Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę na następujące okoliczności niniejszej sprawy, które wymagają wyjaśnienia:
Po pierwsze, z akt administracyjnych drugiej instancji rozpoznawanej sprawy wynika, że w dowodzie potwierdzającym odbiór adresowanej do pełnomocnika skarżących - Zygmunta T. przesyłki, która powinna zawierać decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 maja 2001 r. [...], przerobiona została zarówno data oznaczająca dzień wydania rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i numer urzędowy przesłanego rozstrzygnięcia - przy czym w obu wypadkach wskazanych wyżej poprawek brak jest jakiejkolwiek adnotacji dotyczącej przyczyny ich naniesienia oraz podpisu osoby, która ich dokonała. Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił równocześnie uwagę na to, że zarówno przerobiony numer, jak i data odpowiada numerowi i dacie postanowienia z dnia 11 maja 2001 r. [...] wydanego w sprawie skarżących przez P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. [...]. Uwaga ta wydaje się istotna, gdy wskaże się równocześnie na fakt, iż do postanowienia P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 11 maja 2001 r. [...] nie dołączono potwierdzeń jego odbioru przez podmioty biorące udział w postępowaniu administracyjnym. To z kolei prowadzi do wniosku, że Naczelny Sąd Administracyjny-Ośrodek Zamiejscowy w Rzeszowie swoje rozstrzygnięcie mógł oprzeć na nieprawdziwym dowodzie świadczącym o terminie doręczenia stronie skarżącej decyzji organu drugiej instancji. Przerobione potwierdzenie może bowiem dotyczyć doręczenia postanowienia z dnia 11 maja 2001 r., a nie kwestionowanej w skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego decyzji.
Po drugie, w kontekście podniesionej wyżej wątpliwości zwraca uwagę również i to, że wskazane wyżej (poprawione) potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej zawierającej decyzję P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 15 maja 2001 r. [...], która skierowana została do pełnomocnika skarżących, świadczyłoby także i o tym, że: „do Zygmunta T., jako jedynej osoby decyzję organu drugiej instancji rzekomo wysłano w dniu 15 maja 2001 r. Podobna sytuacja ma miejsce w przypadku daty potwierdzającej odbiór decyzji P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Rzeszowie z dnia 15 maja 2001 r. Żona pełnomocnika odebrała decyzję w dniu 16 maja 2001 r., natomiast pozostałe osoby i organy administracji publicznej w dniu 21 maja 2001 r.”
W konsekwencji, Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł na podstawie art. 57 ust. 2 ustawy o NSA o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu-Ośrodkowi Zamiejscowemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Odrzucenie skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego z tej przyczyny, że została ona wniesiona po upływie trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia (art. 27 ust. 1 in principio w związku z art. 35 ust. 1 ustawy o NSA), nie jest dopuszczalne bez uprzedniego jednoznacznego stwierdzenia faktu uchybienia tego terminu, a to z uwagi na konstytucyjną gwarancję prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie w rewizji nadzwyczajnej zasadnie podniesiony został zarzut, że zaskarżonym postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego-Ośrodka Zamiejscowego w Rzeszowie z dnia 17 września 2001 r. [...] skarga została odrzucona bez uprzedniego jednoznacznego wyjaśnienia, czy znajdujące się w aktach administracyjnych drugiej instancji zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki pocztowej adresowanej do pełnomocnika stron - Zygmunta T., na którym obok daty „16.5.2001 r.” widnieje podpis osoby potwierdzającej odbiór przesyłki - żony pełnomocnika stron „J.T.”, stanowi w rzeczywistości potwierdzenie odbioru zaskarżonej przez stronę decyzji P. Wojewódzkiego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w R. z dnia 15 maja 2001 r. [...] w przedmiocie odmowy zmiany ostatecznej decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego - jak to przyjął Naczelny Sąd Administracyjny wydając zaskarżone rewizją nadzwyczajną postanowienie odrzucające skargę - czy też jest to potwierdzenie odbioru przez tego samego adresata innej przesyłki, zawierającej nieco wcześniej wydane w toku postępowania w tej samej sprawie i przez ten sam organ postanowienie z dnia 11 maja 2001 r. [...], którego - co znamienne - w aktach administracyjnych organu pierwszej instancji rozpoznawanej sprawy nie załączono do oryginału tego postanowienia. Wątpliwość powyższa wymagała uprzedniego wyjaśnienia tym bardziej, że na oryginale potwierdzenia odbioru przesyłki adresowanej do pełnomocnika stron - Zygmunta T., w oparciu o które Sąd stwierdził, iż w rozpoznawanej sprawie skarga wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia (art. 35 ust. 1 ustawy o NSA), przerobiona została zarówno data oznaczająca dzień wydania przesłanego adresatowi w tej przesyłce rozstrzygnięcia administracyjnego, jak i numer urzędowy przesłanego rozstrzygnięcia; przy czym w obu wypadkach wskazanych poprawek brak jest jakichkolwiek adnotacji dotyczących zarówno przyczyny ich naniesienia, jak i osoby, która ich dokonała.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy na podstawie art. 236 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz.
483) oraz art. 39313
§ 1 KPC w związku z art.10 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz.189 ze zm.) orzekł jak w sentencji.