Treść orzeczenia
Sygn. akt III PO 2/16
Wyrok w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej
Dnia 2 marca 2016 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Józef Iwulski (przewodniczący)
SSN Dawid Miąsik (sprawozdawca)
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
w sprawie z odwołania S. Z. od uchwały Krajowej Rady Prokuratury z dnia 16 grudnia 2015 roku w sprawie odmowy przeniesienia w stan spoczynku z uwagi na niepełnienie służby prokuratorskiej przez okres jednego roku, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 2 marca 2016 r., oddala skargę.
Uzasadnienie
Uchwałą z 16 grudnia 2015 r. Krajowa Rada Prokuratury (Rada) odmówiła przeniesienia S. Z. (skarżący) w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r. mimo niepełnienia służby z powodu choroby przez okres roku z uwagi na zawieszenie w czynnościach w tym samym okresie oraz z uwagi na treść prawomocnej uchwały Rady z 17 czerwca 2015 r., czyniącej przeniesienie skarżącego w stan spoczynku bezprzedmiotowym.
W uzasadnieniu uchwały Rada wyjaśniła, że skarżący został powołany na stanowisko prokuratora Prokuratury Rejonowej […] 1 kwietnia 2009 r. i pełnił tam służbę do 23 września 2013 r., kiedy zaprzestał świadczenia pracy z powodu niezdolności do pracy, potwierdzonej zwolnieniami lekarskimi za okres od 23 września 2013 r. do 7 maja 2015 r. Prokurator Okręgowy w […] stwierdził, że zachodzą warunki do przeniesienia skarżącego w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r., z uwagi na wyczerpanie przesłanek z art. 71 § 1 ustawy z 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (jednolity tekst: Dz.U. z 2015 r., poz. 133, dalej jako Prawo o ustroju sądów powszechnych) w zw. z art. 62 a ust 1 ustawy dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze (Dz.U. z 2011 r. Nr 270, poz. 1599 ze zm., dalej jako ustawa o prokuraturze), przy uwzględnieniu rocznej absencji skarżącego z powodu choroby. Uchwałą z 28 kwietnia 2015 r. Rada odmówiła przeniesienia skarżącego w stan spoczynku, gdyż sam fakt rocznej choroby nie uprawnia samoistnie o przeniesieniu osoby w stan spoczynku. W wyniku rozpoznania odwołania skarżącego od uchwały, Sąd Najwyższy wyrokiem z 5 listopada 2015 r., III PO 9/15 uchylił zaskarżoną uchwałę i przekazał sprawę Radzie do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, iż skarżący jeszcze przed zaprzestaniem świadczenia pracy z powodu choroby został zawieszony w czynnościach służbowych z dniem 5 lipca 2013 r. w związku z postępowaniem Ap V DS …/13 prowadzonym przez Wydział V do spraw Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Apelacyjnej w […] oraz postępowaniem dyscyplinarnym w sprawie o sygn. PG VII SD …/13. W ocenie Sądu Najwyższego udokumentowana niezdolność do pracy skarżącego z powodu choroby mieszcząca się w całości w okresie zawieszenia tej osoby w czynnościach na podstawie art. 71 ust 1 ustawy o prokuraturze nie upoważnia do stwierdzenia, że nie pełni on służby z powodu choroby.
Rada podzielając stanowisko Sądu Najwyższego uznała, że ponad roczna absencja skarżącego z powodu choroby nie ma żadnego wpływu na przebieg jego służby, gdyż przyczyną jej niepełnienia było zawieszenie w czynnościach służbowych na podstawie art. 71 ust. 1 ustawy o prokuraturze. Tym samym nie stwierdzono podstaw do przeniesienia skarżącego w stan spoczynku na podstawie art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62 a ust. 1 ustawy o prokuraturze.
Jednocześnie Rada uznała, biorąc pod uwagę, iż skarżący został uchwałą z 17 czerwca 2015 r. przeniesiony w stan spoczynku z uwagi na uznanie go przez lekarza orzecznika za trwale niezgodnego do pełnienia obowiązków prokuratora, że nie zachodzą przesłanki dotyczące zmiany tej daty i postanowiła odmówić przeniesienia w stan z powodu choroby przez okres roku z uwagi na bezprzedmiotowość takiego wniosku.
Skarżący zaskarżył uchwałę Rady odwołaniem w części dotyczącej określenia daty przeniesienia w stan spoczynku. Zaskarżonej uchwale zarzucił naruszenie art. 71 § 1 i art. 70 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62 ust. 1 ustawy o prokuraturze, poprzez błędną wykładnię przejawiającą się w przyjęciu, iż nie zachodzą przesłanki dotyczące zmiany daty przeniesienia w stan spoczynku, podczas gdy mając na względzie konieczność zachowania ciągłości trwania stosunku służbowego, co umożliwiłoby zachowanie ciągłości świadczeń i ubezpieczenia z powyższego wynikających, zasadnym było wsteczne przeniesienie w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r.
W uzasadnieniu odwołania skarżący podniósł, że w jego opinii z przepisów art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62 a ust. 1 ustawy o prokuraturze nie wynikają żadne dodatkowe przesłanki, od spełnienia których uzależnione byłoby przeniesienie prokuratora w stan spoczynku. Skarżący zaznaczył, że konstytucyjnie zagwarantowane prawo prokuratora do wynagrodzenia albo uposażenia w stanie spoczynku decyduje o wskazaniu w uchwale podejmowanej na podstawie art. 70 § 1 w zw. z art. 73 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych takiej daty, aby prokurator nie był w żadnym okresie pozbawiony wynagrodzenia i uposażenia. Skarżący podkreślił, że w jego sprawie zachodzi sytuacja wyjątkowa, która usprawiedliwia „wsteczne” przeniesienie w stan spoczynku. Ustalenie daty przejścia w stan spoczynku na dzień uznania skarżącego przez lekarza orzecznika za stale niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratorskich powoduje powstanie okresu niejasności stanu prawnego zatrudnienia skarżącego w czasie od 25 września 2014 r. do 3 maja 2015 r. Z owym stanem niepewności zatrudnienia wiążą się dodatkowe problemy, dotyczące chociażby podmiotu zobowiązanego do opłaty składek ubezpieczeniowych, prawa do wynagrodzenia czy też urlopu wypoczynkowego. Ponadto skarżący zaznaczył, że w ww. okresie zarówno on, jak i jego małoletnia córka korzystali z ubezpieczenia zdrowotnego, na rzecz którego nie były odprowadzane żadne składki. Ponadto skarżący zauważył, że z żadnego przepisu Prawa o ustroju sądów powszechnych nie wynika, że datą przeniesienia prokuratora w stan spoczynku jest data wydania przez lekarza orzecznika orzeczenia o niezdolności do pracy. Wydanie uchwały z taką datą spowodowało dla skarżącego negatywne skutki w postaci utraty wynagrodzenia i ubezpieczenia zdrowotnego za okres od 25 września 2014 r. do 3 maja 2015 r.
Skarżący podkreślił, że Rada podejmując skarżoną uchwałę i nie uzasadniając jej naruszyła art. 7 i 32 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie go ubezpieczenia i wynagrodzenia przez okres ponad 7 miesięcy, podczas gdy w przypadku innych prokuratorów, młodszych wiekiem i stażem, sytuacja taka nie miała miejsca.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Odwołanie skarżącego okazało się bezzasadne.
Wyjaśnienie motywów jakimi kierował się Sąd Najwyższy oddalając odwołanie należy rozpocząć od przypomnienia, że odwołanie to wniesiono od uchwały Rady podjętej w postępowaniu wszczętym na wniosek Prokuratora Okręgowego w […] o przeniesienie skarżącego w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r. na podstawie art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze, to jest ze względu na niepełnienie służby prokuratorskiej przez skarżącego przez okres roku z powodu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą. Uchwałą […] Rada odmówiła przeniesienia skarżącego w stan spoczynku. Uchwała ta została zaskarżona odwołaniem.
Równolegle do postępowania z odwołania od uchwały nr […], przed Radą toczyło się postępowanie z wniosku skarżącego o przeniesienie w stan spoczynku na podstawie art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 70 § 1 oraz z art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych, to jest z powodu uznania wnioskodawcy przez Komisję Lekarską ZUS za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratora z powodu choroby i utraty sił. Rada uwzględniła ten wniosek i uchwałą z 17 czerwca 2015 r. przeniosła skarżącego w stan spoczynku z dniem 4 maja 2015 r. Uchwała ta została zaskarżona przez skarżącego odwołaniem w części określającej datę przeniesienia go w stan spoczynku. Odwołanie od uchwały zostało oddalone wyrokiem Sądu Najwyższego z 9 września 2015 r., III PO 8/15. Natomiast późniejszym wyrokiem z 5 listopada 2015 r., III PO 9/15 Sąd Najwyższy uchylił uchwałę i przekazał sprawę Radzie do ponownego rozpoznania.
Rozpoznając ponownie wspomniany na wstępie wniosek Prokuratora Okręgowego o przeniesienie skarżącego w stan spoczynku z dniem 25 września 2014 r. na podstawie art. 71 § 1 Prawa o ustroju sądów powszechnych w zw. z art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze, uchwałą z 16 grudnia 2015 r. Rada odmówiła uwzględnienia tego wniosku z uwagi na zawieszenie skarżącego w czynnościach w okresie niezdolności do pracy spowodowanej chorobą oraz z uwagi na treść prawomocnej uchwały Rady z 17 czerwca 2015 r., czyniącej przeniesienie skarżącego w stan spoczynku bezprzedmiotowym.
Z tak sformułowanej sentencji uchwały Rady wynika, że jest to uchwała umarzająca postępowanie z wniosku Prokuratora Okręgowego o przeniesienie skarżącego ze względu na niepełnienie służby przez okres roku z powodu choroby, ponieważ rozpoznanie tego wniosku stało się bezprzedmiotowe w wyniku przeniesienia skarżącego w stan spoczynku z powodu uznania go za trwale niezdolnego do pełnienia obowiązków prokuratora na mocy uchwały Rady […]. Uchwała Rady stała się prawomocna w wyniku oddalenia odwołania skarżącego na mocy wyroku Sądu Najwyższego z 9 września 2015 r., III PO 8/15. Na mocy uchwały skarżący został przeniesiony w stan spoczynku z określoną datą, a odwołanie kontestujące tę datę nie zostało uwzględnione. Skoro kwestia przeniesienia skarżącego w stan spoczynku oraz daty tego przeniesienia były już prawomocnie rozstrzygnięte w dacie orzekania przez Sąd Najwyższy w sprawie III PO 9/15 z odwołania od wcześniejszej, negatywnej dla skarżącego uchwały Rady, Sąd Najwyższy musiał uwzględnić odwołanie skarżącego i uchylić uchwałę Rady […]. W postępowaniu wywołanym odwołaniem od uchwały Rady, do którego stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu kasacyjnym, Sąd Najwyższy nie ma bowiem kompetencji do uchylenia uchwały i umorzenia postępowania przed Radą z powodu jego bezprzedmiotowości (per analogiam zob. wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2009 r., III SK 31/08 oraz wydana w jego następstwie decyzja Prezesa UOKiK z 30 grudnia 2010 r., o umorzeniu postępowania). W sytuacji, gdy na podstawie późniejszej prawomocnej uchwały Rady prokurator został przeniesiony w stan spoczynku, wcześniejsze postępowanie w sprawie z wniosku o przeniesienie prokuratora w stan spoczynku staje się bezprzedmiotowe, gdyż o przeniesieniu w stan spoczynku oraz o dacie tego przeniesienia rozstrzygnięto już wiążąco w innym postępowaniu. Po uprawomocnieniu się uchwały Rady ponowne rozpatrzenie sprawy jest możliwe tylko w przypadku ujawnienia się nowych okoliczności (art. 62a ust. 1 ustawy o prokuraturze w związku z art. 45 ust. 1 ustawy o KRS). Takich okoliczności nie ujawniono w niniejszej sprawie, dlatego podejmując uchwałę zaskarżoną w niniejszej sprawie Rada nie mogła przenieść skarżącego w stan spoczynku z inną datą, wcześniejszą względem daty wskazanej w prawomocnej uchwale nr 336/2015.
Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.