descriptionTreść orzeczenia

Wyrok z dnia 14 stycznia 2009 r.

Sygn. akt III PK 52/08

Przewodniczący SSN Kazimierz Jaśkowski (sprawozdawca), Sędziowie SN: Zbigniew Myszka, Andrzej Wróbel.

Uzasadnienie

Wyrokiem z dnia 18 czerwca 2008 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Radomiu oddalił apelację powódki Anny P. od wyroku Sądu Rejonowego-Sądu Pracy w Grójcu z dnia 18 lutego 2008 r. [...], którym oddalono jej powództwo przeciwko Publicznej Szkole Podstawowej w K. o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezsskuteczne.

Rozstrzygnięcie zapadło po ustaleniu, że powódka, legitymująca się 30-letnim stażem w zawodzie, posiadająca uprawnienie do nauczania matematyki oraz historii, do chwili przejścia w stan nieczynny była zatrudniona w Szkole Podstawowej [...] w K. w wymiarze pełnego etatu. Na etat ten składało się: 12 godzin matematyki oraz 1 godzina kółka matematycznego, 2 godziny nauczania indywidualnego oraz 3 godziny zajęć w świetlicy, co łącznie stanowiło 18 godzin. W okresie od 1 sierpnia 2006 r. do 31 lipca 2007 r. Anna P. przebywała na urlopie dla poratowania zdrowia. W roku szkolnym 2007/2008 szkołę ukończyła uczennica z nauczaniem indywidualnym (2 godziny tygodniowo), a nadto powódka nie posiadał uprawnień do prowadzenia zajęć w świetlicy. Z tego powodu w marcu 2007 r. dyrektor Szkoły zaproponował powódce zatrudnienie w następnym roku szkolnym w niepełnym wymiarze godzin pracy (13/18), na co powódka nie wyraziła zgody. Wobec tego władze Szkoły wystąpiły do Wójta Gminy S.B. z zapytaniem o możliwość uzupełnienia etatu lub dofinansowania 5 godzin brakujących powódce do pensum. Wójt Gminy nie wyraził jednak zgody na dofinansowanie oraz stwierdził, że nie ma możliwości uzupełnienia etatu powódki w innej szkole podległej Gminie. W dniu 17 maja 2007 r. wypowiedziano powódce umowę o pracę i pouczono ją o możliwości przejścia w stan nieczynny. W dniu 25 maja 2007 r. powódka wniosła powództwo o uznanie wypowiedzenia umowy o pracę za bezskuteczne, a w dniu 17 czerwca 2007 r. złożyła do pracodawcy wniosek o przeniesienie jej w stan nieczynny. Zgodnie z wnioskiem została przeniesiona w stan nieczynny, którego okres upływał z końcem lutego 2008 r.

Sąd Okręgowy wywiódł, iż zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy w stosunku do powódki art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) było uzasadnione. W ocenie Sądu skoro powódka nie wyraziła zgody na ograniczenie zatrudnienia, to w myśl art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela uprawniało to dyrektora szkoły do zastosowania art. 20 ust. 1 tej Karty. Sąd podkreślił, że z projektu organizacyjnego Szkoły na rok szkolny 2007/2008 wynika, iż w roku tym było 12 godzin matematyki i 1 godzina kółka matematycznego. Godzin historii, do której nauczania powódka miała także uprawnienia było 4. Te godziny powierzono jednak innemu nauczycielowi J.D. zgodnie z jej uprawnieniami. J.D. miała w związku z tym łącznie 18 godzin w wymiarze obowiązkowym i jedną godzinę ponadwymiarową z tytułu godzin pracy w świetlicy. Powierzenie godzin historii powódce spowodowałoby zatrudnienie powódki i J.D. w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podobnie dwie osoby nie miałyby pensum, gdyby dyrektor Szkoły oddała nauczanie języka polskiego w jednej klasie J.D. i lekcje historii powierzyła powódce. Pensum dyrektora wynosi 8 godzin. Tym samym, w ocenie Sądu Okręgowego, podział godzin dokonany w projekcie organizacyjnym Szkoły na rok 2007/2008 należy uznać za prawidłowy. Nadto Sąd Okręgowy zważył, że z art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela nie wynika, aby Szkoła miała ponosić ujemne konsekwencje braku zgody organu prowadzącego na dopełnienie etatu nauczyciela w innej szkole na jego terenie, ani też by miała obowiązek poszukiwania godzin na dopełnienie etatu w innych placówkach. W tych okolicznościach, w ocenie Sądu, przeniesienie powódki w stan nieczynny należy uznać za uzasadnione.

W skardze kasacyjnej powódka zarzuciła naruszenie: art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że zmniejszenie liczby godzin wskutek ukończenia nauki przez ucznia z nauczaniem indywidualnym stanowi zmianę organizacyjną uniemożliwiającą dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć w szkole i stanowi przesłankę do rozwiązania stosunku pracy lub przeniesienia w stan nieczynny; art. 22 ust. 2 tej Karty, poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na uznaniu, że dopuszczalne jest ograniczenie pełnego wymiaru zajęć nauczycielowi mianowanemu, mimo że istnieją zarówno warunki do zatrudniania nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć, jak i warunki uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej przez ten sam organ oraz naruszenie art. 385 k.p.c. mające wpływ na wynik sprawy, poprzez bezpodstawne oddalenie apelacji powódki jako bezzasadnej.

Wskazując na powyższe powódka wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz uchylenie poprzedzającego go wyroku Sądu Rejonowego i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przywrócenie powódki do pracy na poprzednich warunkach, gdyż doszło do wygaśnięcia stosunku pracy wobec upływu sześciomiesięcznego okresu stanu nieczynnego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Skarga kasacyjna jest bezzasadna, a tym samym chybiony jest zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowy art. 385 k.p.c. Rację ma skarżąca, iż przeniesienie nauczyciela w stan nieczynny w toku procesu wszczętego odwołaniem od wypowiedzenia złożonego na podstawie art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (jednolity tekst: Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) powoduje, że przedmiotem rozpoznania staje się roszczenie o przywrócenie na poprzednie warunki pracy i płacy związane z przeniesieniem w stan nieczynny (art. 4771 § 1 k.p.c.) - por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 2004 r., III PK 54/04 (OSNP 2005 nr 13, poz. 192). Wbrew jednak twierdzeniom skarżącej Sądy orzekały właśnie w zakresie powyższego roszczenia, i to żądanie, wbrew jej twierdzeniom, stanowiło podstawę zaskarżonego wyroku.

Niezasadne są także zarzuty naruszenia prawa materialnego. Po pierwsze, skarga niesłusznie wywodzi, iż zmiany organizacyjne w rozumieniu art. 20 ust. 1 Karty Nauczyciela nie mogą polegać na zmniejszeniu liczby godzin w arkuszu organizacyjnym szkoły z uwagi na ukończenie nauczania przez ucznia, dla którego było przewidziane nauczanie indywidualne. Na potrzebę wyodrębnienia organizacyjnego indywidualnego nauczania ucznia wskazują przepisy wydanego na podstawie art. 71b ust. 8 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.) rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 18 września 2008 r. w sprawie sposobu i trybu organizowania indywidualnego obowiązkowego rocznego przygotowania przedszkolnego i indywidualnego nauczania dzieci i młodzieży (Dz.U. Nr 175, poz. 1086). Zgodnie § 2 tego aktu dyrektor szkoły organizuje to nauczanie w sposób zapewniający wykonanie określonych w orzeczeniu o potrzebie indywidualnego nauczania zaleceń dotyczących warunków realizacji potrzeb edukacyjnych dziecka oraz form pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Zajęcia indywidualnego nauczania są prowadzone z uczniem przez jednego lub kilku nauczycieli szkoły, którym dyrektor powierzy prowadzenie tych zajęć, z tym, że prowadzenie zajęć indywidualnego nauczania z uczniami klas I-III szkoły podstawowej powierza się jednemu nauczycielowi (§ 3 ust. 2 tego rozporządzenia). W zależności od potrzeb zajęcia te prowadzi się w miejscu pobytu ucznia, w domu rodzinnym, specjalnym ośrodku szkolno-wychowawczym lub placówce opiekuńczo-wychowawczej. Mogą być one organizowane odpowiednio z oddziałem w szkole albo indywidualnie w odrębnym pomieszczeniu w szkole, w zakresie określonym w orzeczeniu w odniesieniu do dziecka, którego stan zdrowia znacznie utrudnia uczęszczanie do szkoły (§ 3 ust. 4 i 5 tego rozporządzenia). Rozporządzenie określa także tygodniowy wymiar godzin zajęć indywidualnego nauczenia (§ 8 tego rozporządzenia). Z całokształtu przytoczonych unormowań wynika zatem, iż objęcie ucznia indywidualnym nauczaniem w większości przypadków wyszczególnionych w powoływanym rozporządzeniu de facto oznacza konieczność zorganizowania przez dyrektora szkoły swoistego indywidualnego oddziału do prowadzenia zajęć z uczniem, co jest uwidocznione w arkuszu organizacyjnym szkoły. W takich sytuacjach zatem, gdy uczeń objęty indywidualnym nauczaniem kończy naukę w szkole, należy przyjąć, że równoznaczne jest to ze zmianą organizacyjną powodującą zmniejszenie liczby oddziałów w szkole w rozumieniu art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela.

Po drugie, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. Okoliczność, iż w pozwanej Szkole nie ma możliwości zatrudnienia powódki w pełnym wymiarze zajęć należy bowiem do sfery ustaleń faktycznych, którymi Sąd Najwyższy jest w postępowaniu kasacyjnym związany (art. 39813 § 2 k.p.c.). Oznacza to konieczność przyjęcia, iż dyrektor Szkoły wobec braku wyrażenia przez powódkę zgody na ograniczenie zatrudnienia, mógł na podstawie art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela zastosować art. 20 ust. 1 tej Karty.

Należy również podnieść, iż o naruszeniu prawa nie może także świadczyć, podnoszona przez powódkę okoliczność, iż istniały warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć dydaktycznych w innej szkole prowadzonej przez ten sam organ. Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela bowiem pogląd wyrażony w wyroku tego Sądu z dnia 8 grudnia 2005 r., I PK 94/05 (OSNP 2006 nr 21-22, poz. 320), że do trybu rozwiązania stosunku pracy na podstawie art. 20 ust. 1 pkt 2 Karty Nauczyciela nie należy ani zasięgnięcie przez dyrektora szkoły informacji co do możliwości uzupełniającego zatrudnienia nauczyciela mianowanego, ani złożenie mu propozycji ograniczenia zatrudnienia (art. 22 ust. 1 tej ustawy). A zatem, skoro szkoła nie ma obowiązku poszukiwania godzin w innych placówkach na dopełnienie etatu nauczyciela, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma podnoszona w skardze kasacyjnej okoliczność, iż istniały warunki do uzupełnienia tygodniowego obowiązkowego wymiaru zajęć powódki w innej szkole prowadzonej przez tę samą Gminę.

Z tych względów na podstawie art. 39814 k.p.c. orzeczono jak w sentencji.