Treść orzeczenia
Sygn. akt III CZP 113/08
Postanowienie
Dnia 20 listopada 2008 r.
Sąd Najwyższy w składzie:
SSN Jacek Gudowski (przewodniczący)
SSN Antoni Górski (sprawozdawca)
SSN Grzegorz Misiurek
w sprawie z wniosku H. K. i J. Z. przy uczestnictwie S. N., A. H., A. M., A. P., M. M., J. W., M. K., J. P., W. P., E. K., B. K., J. G., A. K. i L. K. o zniesienie współwłasności, na posiedzeniu jawnym w Izbie Cywilnej w dniu 20 listopada 2008 r., na skutek zagadnienia prawnego przedstawionego przez Sąd Okręgowy w K. postanowieniem z dnia 2 czerwca 2008 r., sygn. akt II Cz (…), II CZ (…): "1. Czy na postanowienie o przyznaniu wynagrodzenia zarządcy nieruchomości ustanowionemu w ramach zabezpieczenia roszczenia w sprawie o zniesienie współwłasności przysługuje zażalenie?
2. Czy na postanowienie o zatwierdzeniu sprawozdania z zarządu takiegoż zarządcy przysługuje zażalenie ?" odmawia podjęcia uchwały.
Uzasadnienie
W sprawie o zniesienie współwłasności nieruchomości położonej w K. przy ul. D., Sąd Rejonowy w K. wydał w dniu 16 maja 2001 r. w ramach postępowania zabezpieczającego zarządzenie tymczasowe, ustanawiając na czas trwania sprawy zarząd tymczasowy nieruchomością, sprawowany obecnie przez „S.(…)” sp. z o.o. w K. Postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2007 r. Sąd Rejonowy przyznał zarządcy wynagrodzenie za sprawowanie zarządu, a postanowieniem z dnia 14 czerwca 2007 r. zatwierdził sprawozdanie z zarządu wykonywanego w okresie od 1 stycznia 2003 r. do 30 września 2006 r.
Oba postanowienia zostały zaskarżone zażaleniami przez część uczestników postępowania. Przy rozpoznawaniu zażaleń Sąd Okręgowy w K. powziął wątpliwość co do dopuszczalności zaskarżenia tych postanowień zażaleniami, którą na podstawie art. 390 k.p.c. przedstawił do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Wymaga podkreślenia, że przedmiotowe rozstrzygnięcia, dotyczące zarządu nieruchomości, zapadły nie na podstawie przepisów prawa materialnego (art. 203 bądź art. 269 § 1 k.c.), lecz w ramach postępowania zabezpieczającego wniosek o zniesienie współwłasności. Formułując zagadnienia prawne dotyczące tej materii, Sąd Okręgowy nie przywiązał należytej uwagi do kwestii intertemporalnych, które mają w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie, w związku z nowelizacją procedury cywilnej dokonaną ustawą z dnia 2 lipca 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 172, poz. 1804). Ustawa nowelizująca weszła w życie z dniem 5 lutego 2005 r., jednakże zgodnie z jej art. 7, postępowania zabezpieczające i egzekucyjne wszczęte przed dniem jej wejścia w życie toczą się według przepisów dotychczasowych. Oznacza to, że do rozważanej w sprawie problematyki zaskarżenia postanowień wydanych w ramach zabezpieczenia wniosku mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania cywilnego sprzed wspomnianej nowelizacji. Podstawowe znaczenie ma zatem ma art. 757 k.p.c. w ówczesnym brzmieniu , zgodnie z którym, jeżeli jako zabezpieczenie ustanowiono zarząd, będzie on wykonywany według przepisów o zarządzie w toku egzekucji z nieruchomości, z tym zastrzeżeniem, że dłużnik nie może być ustanowiony zarządcą. Nie ulega kwestii, że na mocy odesłania zawartego w tym przepisie, do zaskarżenia postanowienia w przedmiocie wynagrodzenia zarządcy będzie miał zastosowanie art. 939 § 3 k.p.c., który przewidywał możliwość zakwestionowania takiego postanowienia zażaleniem.
Z kolei problematyka dotycząca sprawozdania z wykonywanego zarządu w toku egzekucji regulowana była i jest nadal w art. 937 k.c. Zgodnie z § 2 tego przepisu, sąd, po wysłuchaniu wierzycieli, dłużnika i zarządcy oraz po rozpatrzeniu sprawozdań, a zwłaszcza przedstawionych w nich pozycji rachunkowych, zatwierdza sprawozdania zarządcy albo odmawia ich zatwierdzenia w całości lub w części. Przepisy postępowania egzekucyjnego sprzed nowelizacji, mające tu zastosowanie z mocy odesłania zawartego w art. 757 k.p.c. nie przewidywały zażalenia na postanowienie sądu wydane w tym przedmiocie, w związku z czym zarówno w doktrynie, jak i w judykaturze przyjmowano zgodnie, że zażalenie tu nie przysługuje (por. uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2001 r., III CZP 51/00, OSNC 2001, nr 6, poz. 61).
Z powyższych rozważań wynika, że w stanie prawnym obowiązującym przed dniem 5 lutego 2005 r., który ma zastosowanie do problematyki zarządu ustanowionego przez sąd w ramach zabezpieczenia wniosku o zniesienie współwłasności w niniejszej sprawie, kwestia dopuszczalności zaskarżenia obu postanowień objętych przedstawionym zagadnieniem prawnym nie nasuwa wątpliwości.
W orzecznictwie przyjmuje się jednolicie, że przedmiotem zagadnienia prawnego przedstawionego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c. może być tylko taka poważna wątpliwość prawna, której wyjaśnienie uchwałą Sądu Najwyższego jest niezbędne do rozstrzygnięcia sprawy (por. przykładowo postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 14 listopada 2006 r., III CZP 84/06, czy z dnia 19 stycznia 2007 r., III CZP 144,06, niepubl.). Skoro, jak się okazało, w niniejszej sprawie nie zachodzą takiego rodzaju wątpliwości, należało odmówić podjęcia uchwały (art. 61 § 1 ustawy z dnia 23 listopada 2002 r., Dz. U. Nr 240, poz. 2052, ze zm.).