Treść orzeczenia
Sygn. akt III CZ 16/06
Postanowienie
Dnia 7 kwietnia 2006 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący)
SSN Józef Frąckowiak
SSN Krzysztof Pietrzykowski (sprawozdawca)
w sprawie z urzędu przy uczestnictwie M.G. o orzeczenie zakazu w trybie art. 172 prawa upadłościowego, po rozpoznaniu w Izbie Cywilnej na posiedzeniu niejawnym w dniu 7 kwietnia 2006 r., zażalenia uczestnika na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt [...], oddala zażalenie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 24 maja 2005 r., Sąd Rejonowy w K., na podstawie art. 172
§ 1 w zw. z art. 5 § 1 i 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (jedn. tekst.: Dz. U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.), pozbawił uczestnika postępowania M.G. prawa prowadzenia działalności gospodarczej na własny rachunek oraz pełnienia funkcji reprezentanta lub pełnomocnika przedsiębiorcy, członka rady nadzorczej i komisji rewizyjnej w spółce akcyjnej, z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółdzielni na okres 3 lat. Postanowieniem z dnia 19 października 2005 r., Sąd Okręgowy w K. oddalił apelację M.G. od wymienionego postanowienia Sądu Rejonowego.
M.G. wniósł skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2006 r. Sąd Okręgowy w K. odrzucił tę skargę z powodu jej niedopuszczalności. W uzasadnieniu Sąd Okręgowy podkreślił, że zgodnie z art. 540 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60, poz. 535 ze zm.), do postępowań wszczętych przed dniem 1 października 2003 r. na podstawie art. 172 prawa upadłościowego stosuje się przepisy dotychczasowe. Jest poza sporem, że postępowanie w stosunku do uczestnika postępowania zostało wszczęte w dniu 19 marca 2003 r., a zatem przed wejściem w życie prawa upadłościowego i naprawczego. Przepisy poprzednio obowiązującego prawa upadłościowego nie dopuszczały możliwości zaskarżenia kasacją orzeczenia sądu drugiej instancji wydanego w sprawie zakazu z art. 172 prawa upadłościowego, co potwierdziło liczne orzecznictwo Sądu Najwyższego (np. postanowienie z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 18/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 10; postanowienie z dnia 25 lipca 2002 r., III CZP 70/02, niepubl.).
M.G. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2006 r., w którym zarzucił błędną wykładnię art. 540 prawa upadłościowego i naprawczego, niezastosowanie art. 3 ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, a także niezastosowanie art. 5191
§ 1 k.p.c. i błędne przyjęcie, że w sprawie o orzeczenie zakazu w trybie art. 172 prawa upadłościowego nie przysługuje skarga kasacyjna.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Zażalenie wniesione przez uczestnika postępowania M.G. nie zasługuje na uwzględnienie.
Sprawa przeciwko uczestnikowi postępowania została wszczęta przed wejściem w życie ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze. Według art. 540 tej ustawy, do postępowań wszczętych przed dniem jej wejścia w życie, na podstawie art. 172 rozporządzenia Prezydenta RP - Prawo upadłościowe, stosuje się przepisy dotychczasowe. Zgodnie zaś z utrwaloną wykładnią art. 172 prawa upadłościowego, uczestnikowi postępowania nie przysługiwała możliwość wniesienia kasacji, bowiem postępowanie określone w tym artykule było wyłącznie dwuinstancyjne. Świadczą o tym liczne orzeczenia Sądu Najwyższego (zob. dwa postanowienia powołane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego, a ponadto np. postanowienie z dnia 27 września 2000 r., V CKN 1520/00, OSP 2001, nr 10, poz. 142).
Powstaje wszakże pytanie, czy po wejściu w życie ustawy z dnia 22 grudnia 2004 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 13, poz. 98) dotychczasowa wykładnia art. 172 prawa upadłościowego nadal zachowuje aktualność. Zgodnie z art. 3 tej ustawy sprawy wszczęte przed dniem jej wejścia w życie toczą się od tego dnia według przepisów tej ustawy, z tym że do złożenia i rozpoznania kasacji od orzeczenia wydanego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a także do odmowy przyjęcia jej do rozpoznania, stosuje się przepisy dotychczasowe. Wejście w życie nowych przepisów kodeksu postępowania cywilnego o skardze kasacyjnej nie zmieniło zatem sytuacji uczestnika postępowania. Prowadzona z jego udziałem sprawa nadal podlega rozpoznaniu na podstawie art. 172 prawa upadłościowego, ponieważ została wszczęta w okresie obowiązywania tego artykułu. Chociaż więc postanowienie Sądu Okręgowego oddalające apelację zostało wydane po dniu 6 lutego 2005 r., wobec czego w zakresie oceny dopuszczalności jego zaskarżenia powinny być rozważone także przepisy o skardze kasacyjnej, jednak w niniejszej sprawie nie ma to znaczenia. Zmianie uległa jedynie nazwa i charakter środka, który nadal nie przysługuje uczestnikowi postępowania, skoro do rozpoznania sprawy w dalszym ciągu stosuje się przedstawione wyżej reguły wywiedzione z wykładni art. 172 prawa upadłościowego. Możliwość wniesienia kasacji (a po zmianie kodeksu postępowania cywilnego – skargi kasacyjnej) nadal zatem nie jest przewidziana w takich sprawach.
Nie zmienia przedstawionej wyżej oceny okoliczność, że rozważane zagadnienie zostało obecnie odmiennie uregulowane w prawie upadłościowym i naprawczym, które w art. 376 ust. 3 przewiduje dopuszczalność wniesienia kasacji (a obecnie skargi kasacyjnej) w sprawach, o których mowa w art. 373 tej ustawy (będącym odpowiednikiem dawnego art. 172 prawa upadłościowego).
Nietrafny jest podniesiony w zażaleniu zarzut naruszenia przepisów postępowania polegający na niezastosowaniu art. 5191 § 1 k.p.c. „Sprawami z zakresu prawa osobowego” w rozumieniu tego przepisu są bowiem wyłącznie sprawy wymienione w dziale I tytułu II księgi drugiej kodeksu postępowania cywilnego (art. 526-560 k.p.c.).
Zażalenie podlegało więc oddaleniu na podstawie art. 39814 w zw. z art. 3941
§ 1 i 3 k.p.c.