descriptionTreść orzeczenia

Postanowienie z dnia 1 czerwca 2010 r.

Sygn. akt II UZ 13/10

Przewodniczący SSN Halina Kiryło, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Jolanta Strusińska-Żukowska.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych we Wrocławiu postanowieniem z dnia 17 lutego 2010 r. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 3.804 zł (pkt I) i odrzucił skargę kasacyjną Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Opolu od wyroku tego Sądu z dnia 28 maja 2009 r., którym oddalono apelację organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego Sądu-Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z dnia 17 lutego 2009 r. wydanego w sprawie z wniosku Paula K. o zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy (pkt II). W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że podana w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 10.000 zł była dowolna i „ukierunkowana jedynie na dopuszczalność złożenia skargi kasacyjnej”. Mimo wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej przez wskazanie szczegółowego sposobu wyliczenia podanej wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia, skarżący nie wyjaśnił sposobu wyliczenia tej wartości, twierdząc, że w sprawie o „zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy” było to zbędne. Tymczasem, w ocenie Sądu Apelacyjnego, przedmiotem sporu w sprawie „jest wysokość pobieranych przez wnioskodawcę świadczeń w zbiegu renty i połowy emerytury, o której to wielkości decyduje dokonywanie potrąceń z tytułu zaliczki na podatek dochodowy”. W takiej sprawie dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej jest uwarunkowana wykazaniem wartości przedmiotu zaskarżenia w wysokości co najmniej 10.000 zł (art. 3982

§ 1 k.p.c.). Sąd Apelacyjny na podstawie art. 3986

§ 2 k.p.c. w związku z art. 25 § 1 k.p.c. ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 3.804 zł (317 zł miesięcznie odprowadzane z tytułu zaliczki na podatek dochodowy x 12 miesięcy = 3.804 zł), a więc niższą niż 10.000 zł, co przesądziło o odrzuceniu skargi kasacyjnej. W zażaleniu organ rentowy domagał się jego uchylenia w całości. W ocenie wnoszącego zażalenie, sprawa rozpoznana nie jest żadną ze spraw wymienionych w art. 3982 k.p.c., a w szczególności sprawą, w której skarga kasacyjna jest niedopuszczalna z uwagi na wartość przedmiotu zaskarżenia. Przedmiotem postępowania była bowiem zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy, a tego typu sprawa nie jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecznych. Uzasadnia to kasacyjny zarzut nieważności postępowania przed Sądami obu instancji stawiany w skardze kasacyjnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Zażalenie jest uzasadnione już dlatego, że kasacyjnego rozstrzygnięcia wymaga kontrowersja dotycząca kognicji sądu właściwego (sądu powszechnego albo sądu administracyjnego) do merytorycznego orzekania w sprawie o „zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy”, a w gruncie rzeczy rozstrzygnięcie sporu o porządek prawny określonego państwa właściwy dla osądzenia sprawy o uniknięcie podwójnego opodatkowania świadczeń emerytalno-renowych z obowiązkowego ubezpieczenia społecznego w Polsce, przysługujących i wypłacanych osobie uprawnionej, która „ma miejsce zamieszkania” w Niemczech. Sprawa ta nie była i nie jest sporna na gruncie przepisów prawa ubezpieczeń społecznych ani co do ustalonego prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, ani co do ich wysokości (brutto). Natomiast z uwagi na podłoże normatywne rozpoznawanej sprawy, która została osądzona przez Sądy ubezpieczeń społecznych w dwóch instancjach na podstawie norm prawa podatkowego (art. 18 ust. 1 i 2 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzecząpospolitą Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego opodatkowania podatków od dochodu i od majątku, Dz.U. z 2005 r. Nr 12, poz. 90), wstępnego przesądzenia wymaga wskazanie właściwego organu oraz sądu (administracyjnego albo powszechnego) do orzekania w sprawie o uniknięcie podwójnego opodatkowania, choćby była ona osądzona przez sądy ubezpieczeń społecznych jako sprawa „o zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy” od świadczeń emerytalnych lub rentowych. Wymaga to „oderwania się” od ustalonej przez Sąd drugiej instancji w zaskarżonym postanowieniu majątkowej wartości przedmiotu sporu, która nie sięga kwoty dziesięciu tysięcy złotych, warunkującej przedmiotową dopuszczalność skargi kasacyjnej w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, która nie kwalifikuje się jako sprawa o przyznanie lub wstrzymanie emerytury lub renty ani o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego (w tych zakresach nie ma sporu), w których skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu sporu (art. 3982

§ 1 k.p.c.). Skoro z okoliczności rozpoznawanej sprawy wynika, że organ rentowy oparł stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji na podstawie norm prawa podatkowego (art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2000 r. Nr 14, poz. 176 ze zm.) oraz wyżej sygnalizowanej umowy międzypaństwowej w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, a w analogicznych sprawach orzekają - odmiennie niż sądy ubezpieczeń społecznych w przedmiotowej sprawie na podstawie art. 18 ust. 1 umowy międzypaństwowej - sądy administracyjne na podstawie przepisów prawa podatkowego i art. 18 ust. 2 tej umowy (por. wyroki WSA w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., III S.A./Wa 1224/07, LEX r 466121 lub z dnia 29 lipca 2008 r., III Sa/Wa 865/08, LEX nr 489495), to istnieje konieczność merytorycznego rozpoznania zarzutu skargi kasacyjnej o naruszeniu kognicji sądu administracyjnego w sprawie podatkowej nie tyle ze względu na nieważność postępowania (art. 379 pkt 1 k.p.c.), co na potencjalne zaniechanie przekazania przez sąd powszechny sprawy „podatkowej” do rozpoznania właściwemu organowi publicznej administracji podatkowej lub sądowi administracyjnemu, z zastrzeżeniem, że sąd powszechny nie może odrzucić pozwu ani stwierdzić nieważności postępowania wtedy, gdy organ administracji publicznej lub sąd administracyjny uznają się (potencjalnie) za niewłaściwe do rozpoznania sprawy podatkowej (art. 1991 k.p.c.). Oznacza to, że sąd powszechny (sąd ubezpieczeń społecznych) może orzekać w sprawie o uniknięcie podwójnego opodatkowania świadczeń emerytalnych lub rentowych przysługujących z polskiego systemu ubezpieczenia społecznego osobie uprawnionej, która aktualnie mieszka w Niemczech pod warunkiem, że organ administracji podatkowej lub sąd administracyjny uznały się za niewłaściwe do rozpoznania tego typu sprawy podatkowej (art. 1991 k.p.c.).

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.