Treść orzeczenia
Sygn. akt II UZ 129/12
Postanowienie
Dnia 19 lutego 2013 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Zbigniew Myszka (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Katarzyna Gonera
SSN Jolanta Strusińska-Żukowska
w sprawie z wniosku A. R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. z udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R. o składki na ubezpieczenie zdrowotne, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 19 lutego 2013 r., zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 30 października 2012 r., uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 30 października 2012 r. Sąd Apelacyjny III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni A. R. od wyroku tego Sądu z dnia 26 czerwca 2012 r., wydanego w sprawie z udziałem zainteresowanych Wojewódzkiego Szpitala Zespolonego w E. i M. R., którym oddalono apelację wnioskodawczyni od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w E. z dnia 25 stycznia 2012 r., oddalającego jej odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w E. z dnia 8 czerwca 2011 r., stwierdzającej, że podstawa wymiaru składek za zainteresowaną M. R. z tytułu wykonywania umowy zlecenia na rzecz wnioskodawczyni (płatnika składek) za okresy: od maja do czerwca 2010 r., za wrzesień 2010 r. oraz od listopada do grudnia 2010 r. - wynosi 0,00 zł.
W uzasadnieniu Sąd Apelacyjny wskazał, że przedmiotem sprawy, w której wniesiona została skarga wnioskodawczyni, były należności składkowe na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu zawartych umów zlecenia z zainteresowaną. „Bezsporne w sprawie jest, że wysokość składek wynosiła (…) kwotę 164,44 zł”. Tymczasem w myśl art. 3982
§ 1 k.p.c., skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w sprawach majątkowych, których wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych.
W zażaleniu wnioskodawczyni domagała się jego uchylenia i nadania biegu skardze kasacyjnej, podnosząc zarzut naruszenia art. 3982 § 1 k.p.c. zdanie drugie
„przez błędną interpretację tego przepisu do sytuacji z niniejszej sprawy przez przyjęcie, że sprawa ma charakter majątkowy, gdyż w rzeczywistości sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, przy którym kryteria określone w przepisie art. 3982
§ 1 k.p.c. zdanie pierwsze nie mają tu zastosowania”.
W ocenie wnoszącej zażalenie, „nie było spornym w sprawie, iż zainteresowane podlegały ubezpieczeniom zdrowotnym w spornych okresach, a istotą sporu było kto ma odprowadzić składki należne za nie z tego tytułu”. W zażaleniu wskazano, że sprawa o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego jest sprawą, w której kasacja jest dopuszczalna na podstawie art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. - „z uwagi na zakres podmiotowy i przedmiotowy ubezpieczenie zdrowotne ma charakter ubezpieczenia społecznego” (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2004 r., I UZ 35/04, OSNP 2005 nr 7 poz. 101).
Wnosząca zażalenie podkreśliła, że organ rentowy w wyniku przeprowadzenia jednej kontroli u jednego płatnika, sporządził jeden protokół pokontrolny i w „zestawieniu osób świadczących usługi w ramach umów cywilnoprawnych na rzecz własnego pracodawcy wykazanych w miesięcznych raportach rozliczeniowych” umieścił łącznie 316 osób. Na tej podstawie „zamiast sporządzić jedną Decyzję i objąć nią wszystkie 316 osób sporządza 316 Decyzji w tym celu, by ewentualnie utrudnić lub uniemożliwić dochodzenia praw w postępowaniu kasacyjnym”. Tymczasem - w razie objęcia jedną decyzją wszystkich 316 osób - „mogłyby mieć zastosowanie przepisy o współuczestnictwie jednolitym - art. 73 § 2 k.p.c. - i wówczas wartość sporu, kwota należnych składek na ubezpieczenie zdrowotne za wszystkie 316 osób byłaby to kwota ponad 200.00,- złotych, która wówczas również spełniałaby warunki dopuszczalności skargi kasacyjnej w oparciu o przepis art. 3982
§ 1 k.p.c. zdanie pierwsze”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Co najmniej mało precyzyjne zażalenie jest uzasadnione, ponieważ wprawdzie Sądy obu instancji oznaczyły przedmiot postępowania jako sprawę „o składki na ubezpieczenie zdrowotne”, ale orzekły w niej na podstawie art. 8 ust. 2a w związku z art. 16 ust. 1a opozycji do art. 9 ust. 1 w związku z art. 32 i art. 66 ust. 1 pkt 1a i art. 69 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, po uznaniu, że zainteresowana M. R. nie podlegała ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów zlecenia zawartych z prowadzącą pozarolniczą działalność wnioskodawczynią A. R., ale podlegała temu ubezpieczeniu z tytułu pracowniczego zatrudnienia w zainteresowanym Wojewódzkim Szpitalem Zespolonym w E. W istocie rzeczy przedmiotem osądu było przede wszystkim ustalenie niepodlegania zainteresowanej ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu umów zlecenia zawieranych z wnioskodawczynią, czego konsekwencja były „zerowe” podstawa i wymiar składek na ubezpieczenie zdrowotne z tego negatywnego uznania. Kontrowersje dotyczące „konfiguracji” wymienionych podmiotów stosunku ubezpieczenia zdrowotnego wymagały przesądzenia tego, z którym z wymienionych podmiotów (wnioskodawczynią czy zainteresowanym Szpitalem) M. R. pozostawała w stosunku ubezpieczenia zdrowotnego i który z nich był zobowiązany do opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne od przychodów uzyskiwanych z umów nazwanych umowami zlecenia, w zakresie których zainteresowana M. R. wykonywała usługi zlecenia na rzecz wnioskodawczyni A. R., prowadzącej zarejestrowaną pozarolniczą działalność w zakresie usług pielęgniarskich i lekarskich, pozostając równocześnie w stosunku pracy z zainteresowanym Szpitalem, w którym świadczyła „tożsame” - w ramach pracowniczego zatrudnienia - czynności, objęte spornymi umowami zlecenia. Jeżeli osąd sprawy „o składki na ubezpieczenie zdrowotne”, co do których wysokości nie było sporu, zależy od ustalenia zgodnego z prawem tytułu ubezpieczenia zdrowotnego, to sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego i ma charakter kasacyjny bez względu na wartość kasacyjnego zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c.).
W spornym zakresie Sądy obu instancji uznały, że na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej „właściwym” podmiotem oraz płatnikiem składek na ubezpieczenie zdrowotne jest zainteresowany pracodawca, który nie zawierał „dodatkowych” (obok stosunku pracy) umów zlecenia z zainteresowaną M. R., która świadczyła usługi medyczne za pośrednictwem „osoby trzeciej” (wobec stosunku pracy) - prowadzącej pozarolniczą działalność wnioskodawczyni A. R. W ocenie Sądu Najwyższego, sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem są niesporne co do wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne, ale sporna jest „podmiotowa konfiguracja” stosunku ubezpieczenia zdrowotnego, ma charakter sprawy o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego między właściwymi podmiotami stosunku ubezpieczenia zdrowotnego. W tym zakresie Sąd Najwyższy przyznał rację twierdzeniu wnoszącej zażalenie, że „w rzeczywistości sprawa dotyczy objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”, co uzasadniało zreformowanie zaskarżonego postanowienia na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39816 k.p.c.