Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 8 listopada 2001 r.
Sygn. akt II UKN 597/00
Od dnia ogłoszenia upadłości nie przysługują odsetki, niezależnie od tego jak długo trwało opóźnienie spełnieniu w świadczeniu i czy wierzytelność została spłacona jednorazowo, czy w ratach (art. 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 24 października 1934 r. Prawo upadłościowe, jednolity tekst: Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.).
Przewodniczący SSN Krystyna Bednarczyk (sprawozdawca), Sędziowie SN: Beata Gudowska, Roman Kuczyński.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2001 r. sprawy z powództwa Zofii Ś. przeciwko Syndykowi Masy Upadłości - Rejonowego Przedsiębiorstwa Przetwórczego Przemysłu Paszowego „B.” w K. o zapłatę, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 28 marca 2000 r. [...] oddalił kasację.
Uzasadnienie
Powódka Zofia Ś. wnosiła o zasądzenie od pozwanego Rejonowego Przedsiębiorstwa Przetwórczego Przemysłu Paszowego „B.” w K. w upadłości kwoty 25.165, 48 zł jako odsetek od wypłaconego z opóźnieniem odszkodowania z tytułu śmierci męża.
Syndyk masy upadłościowej wniósł o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z dnia 30 września 1999 r. [...] Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie oddalił powództwo. Sąd ustalił, że w dniu 2 kwietnia 1990 r. mąż powódki poniósł śmierć w wyniku wypadku przy pracy w pozwanym przedsiębiorstwie. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 1993 r. została ogłoszona upadłość tego przedsiębiorstwa. Powódka zgłosiła swoją wierzytelność z tytułu odszkodowania 3 października 1993 r. Wierzytelność w kwocie 30.000 zł została wypłacona w trzech ratach w marcu, kwietniu i maju 1995 r. Zgodnie z art. 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe (jednolity tekst:Dz.U. z 1991 r. Nr 118, poz. 512 ze zm.) odsetki od wierzytelności przypadających od upadłego nie biegną w stosunku do masy od daty ogłoszenia upadłości. Skoro powódka zgłosiła wierzytelność po ogłoszeniu upadłości żądanie odsetek jest nieuzasadnione.
Apelacja powódki od tego wyroku została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 28 marca 2000 r. [...]. Sąd Apelacyjny uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji i podzielił jego pogląd prawny.
Wyrok ten zaskarżyła kasacją powódka i wskazując jako podstawę kasacji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe podczas, gdy miał zastosowanie przepis art. 481 § 1 KC, wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania ewentualnie o zmianę obu wyroków i zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kwoty odsetek żądanej w pozwie. W kasacji podniosła, że domagała się w niniejszej sprawie odsetek od kwoty 30.000 zł., która to kwota powinna być jej zdaniem wypłacona jednorazowo a nie ratalnie. Dług z tytułu odsetek obciąża samego syndyka a nie masę upadłościową, gdyż samowolnym postępowaniem syndyk naraził powódkę na straty finansowe.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Przepis art. 481 § 1 KC jest ogólnym przepisem zobowiązującym dłużnika do zapłaty odsetek w wypadku opóźnienia w spełnieniu świadczenia pieniężnego. Natomiast przepis art. 33 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe jako przepis szczególny nie przewiduje odsetek ani za opóźnienie ani za zwłokę w spełnieniu świadczenia pieniężnego w sytuacji, gdy ogłoszono upadłość dłużnika od daty ogłoszenia upadłości. Podniesiony w kasacji zarzut, że przepis ten nie ma zastosowania, oparty jest na twierdzeniu, że zobowiązanie dotyczy samego syndyka a nie masy upadłościowej. Zarzut ten jest bezzasadny bowiem zarówno w pozwie jak i w toku postępowania powódka żądała zapłaty odsetek od wypłaconego odszkodowania w kwocie 30.000 zł. Żądanie to zostało powtórzone w kasacji. Powołany w kasacji przepis art. 481 § 1 KC nie przewiduje samodzielnego zobowiązania z tytułu odsetek, przysługują one tylko od sumy świadczenia, które do dnia jego wymagalności nie zostało spełnione. Dłużnikiem jest zawsze zobowiązany do spełnienia świadczenia głównego. W przypadku odpowiedzialności z tytułu czynu niedozwolonego zobowiązanym do świadczenia jest ten, kto wyrządził szkodę. Szkoda powstała przed ogłoszeniem upadłości i nie ma żadnego związku z działalnością syndyka jako zarządzającego masą upadłościową i regulującego wierzytelności tej masy. Zgodnie z art. 33 Prawa upadłościowego od dnia ogłoszenia upadłości nie przysługują odsetki niezależnie od tego, jak długo trwało opóźnienie ze spełnieniem świadczenia i czy wierzytelność została spłacona jednorazowo czy w ratach. Oddalenie powództwa o odsetki było więc prawnie uzasadnione, a zarzut naruszenie prawa materialnego okazał się bezpodstawny. Z tych przyczyn Sąd Najwyższy w oparciu o przepis art. 39312 KPC oddalił kasację jako pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.