Treść orzeczenia
Wyrok z dnia 18 lutego 1998 r.
Sygn. akt II UKN 521/97
Nowicjusz zakonny ma prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na zasadach przysługujących uczącej się młodzieży (art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych, Dz.U. Nr 29, poz. 156 ze zm.).
Przewodniczący SSN: Maria Mańkowska (sprawozdawca), Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 1998 r. sprawy z wniosku Krzysztofa R. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w C. o prawo do renty rodzinnej, na skutek kasacji organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach z dnia 22 kwietnia 1997 r. [...] oddalił kasację.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach wyrokiem z dnia 22 kwietnia 1997 r. oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w C. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Częstochowie z dnia 29 listopada 1996 r., którym przyznano wnioskodawcy Krzysztofowi R. prawo do renty rodzinnej na okres od 1 września 1995 r. do 24 sierpnia 1996 r.
Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawca odbył nowicjat w okresie od 26 sierpnia 1995 r. do 24 sierpnia 1996 r., to jest przed ukończeniem 25 roku życia. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych nie podlegał ubezpieczeniu społecznemu duchownych, jako członek Zakonu Franciszkanów, bowiem w okresie nowicjatu był uprawniony do świadczeń z ubezpieczenia społecznego na zasadach przysługujących młodzieży uczącej się, w tym między innymi, do renty rodzinnej uregulowanej przepisami art. 37-39 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o z.e.p.
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu I instancji, stwierdzając dodatkowo, że nie ma znaczenia, czy nowicjat jest szkołą, gdyż ustawa z dnia 17 maja 1989 r. zrównała prawa nowicjuszy do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego z prawami młodzieży uczącej się w szkołach.
Kasację od wyroku Sądu drugiej instancji wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych oraz art. 39 ustawy z dnia 19 grudnia 1982 r. o z.e.p. Skarżący wniósł o zmianę wyroków Sądów obu instancji i oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 18 września 1995 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie są uprawnienia wnioskodawcy Krzysztofa R., urodzonego 2 września 1976 r., do renty rodzinnej po zmarłym ojcu, za okres odbywania nowicjatu w Zakonie Franciszkanów w okresie od 26 sierpnia 1995 r. do 24 sierpnia 1996 r., a więc przed ukończeniem przez wnioskodawcę 25 roku życia. Wykładnia art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych (Dz. U. Nr 29, poz. 156 ze zm.) wskazuje na bezzasadność kasacji. Stosownie do art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p. prawo do renty rodzinnej mają dzieci do ukończenia nauki w szkole, jeżeli przekroczyły 16 lat życia, nie dłużej jednak niż do osiągnięcia 25 lat życia. Natomiast przepisy art. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o ubezpieczeniu społecznym duchownych zrównały prawa nowicjuszy do korzystania ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego z prawami młodzieży uczącej się w szkołach, stanowiąc, że obowiązkowi ubezpieczenia nie podlegają, między innymi, nowicjusze (ust. 1), ponieważ osoby wymienione w ust. 1 korzystają ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego na zasadach przysługujących młodzieży uczącej się. W razie braku prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, osobom tym przysługują świadczenia lecznicze na zasadach ustalonych dla pracowników (ust. 2). Osoby określone w ust. 1, które ze względu na wiek nie mogą korzystać ze świadczeń przysługujących młodzieży uczącej się, podlegają przepisom ustawy (ust. 3).
Powołany wyżej przepis wyraźnie stanowi, że osoba odbywająca nowicjat zakonny przed ukończeniem 25 roku życia może korzystać z prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a więc także z renty rodzinnej, na zasadach przysługujących młodzieży uczącej się, zatem Sądy obu instancji zasadnie przyjęły, że wnioskodawca spełnił, w okresie objętym odwołaniem, warunek wskazany w art. 39 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p., uprawniający go do renty rodzinnej po zmarłym ojcu. Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że kasacja organu rentowego jest niezasadna i podlega oddaleniu na podstawie art. 393¹² KPC.