descriptionTreść orzeczenia

Wyrok z dnia 11 września 1998 r.

Sygn. akt II UKN 187/98

1. Do czasu wejścia w życie ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) inwalidztwo kombatanta powstające w związku z przymusowym pobytem lub deportacją w ZSRR nie uzasadniało jego prawa do renty na podstawie art. 12 ustawy z dnia 24 stycznia 1991

r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z 1997 r. Nr 142, poz. 950 ze zm.).

2. Inwalidztwo będące następstwem zranienia doznanego przez żołnierza armii ZSRR na terytorium Polski w 1946 r., ze względu na czas odniesienia kontuzji, nie jest inwalidztwem wojennym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.).

Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Barbara Wagner (sprawozdawca).

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie, wyrokiem z dnia 3 grudnia 1997 r. [...] oddalił apelację Janiny K. od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 26 lutego 1997 r. [...], oddalającego odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. odmawiającej przyznania wnioskodawczyni renty inwalidy wojennego oraz renty kombatanckiej.

Sąd ustalił, że urodzona 9 kwietnia 1925 r., Janina K. była deportowana wraz z matką i bratem z Ł. do miejscowości P. w Kazachstanie. W 1945 r. wstąpiła do Armii Czerwonej i wraz z jej wojskami wróciła do Polski. Jednostka wnioskodawczyni stacjonowała początkowo w W., a następnie w L. Janina K. pracowała jako pomoc kuchenna. Jadąc z K. do W., gdzie była po aprowizację, została ranna wskutek ostrzelania konwoju. W ocenie Sądu, skarżąca nie spełnia wymagań do przyznania jej renty inwalidzkiej na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 17, poz. 75 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa o kombatantach”. Przepis ten statuuje prawo do renty inwalidzkiej kombatantów, których inwalidztwo powstało w związku ze zranieniami, kontuzjami bądź innymi obrażeniami lub chorobami doznanymi w miejscach określonych w art. 3 i art. 4 ust. 1 ustawy. Dwa ostatnio powołane przepisy nie wymieniają wśród takich miejsc przymusowej deportacji w ZSRR. Inwalidztwo Janiny K. nie może też być uznane za pozostające w związku z działaniami wojennymi. Wnioskodawczyni odniosła kontuzję w dniu 5 maja 1946 r. Według art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.), powoływanej dalej jako „ustawa zaopatrzeniowa”, za inwalidę wojennego uważa się osobę zaliczoną do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych, która doznała kontuzji w czasie pełnienia służby, między innymi w Armii ZSRR, w okresie wojny 1939 - 1945. Za inwalidztwo powstałe w związku z działaniami wojennymi lub mającymi charakter wojennych uważa się również, zgodnie z art. 7 pkt 3 ustawy zaopatrzeniowej, inwalidztwo będące następstwem zranień, kontuzji i innych obrażeń lub chorób doznanych wskutek wypadku pozostającego w związku z pełnieniem czynnej służby wojskowej w okresie 1939 - 1945.

Janina K. zaskarżyła ten wyrok kasacją i wskazując jako jej podstawę naruszenie przepisów postępowania, a to art. 28 ustawy o kombatantach „zamieszczony w obwieszczeniu Prezesa RM z 14.11.1997 r. poprzez jego niezastowanie” oraz naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 31 ustawy o kombatantach, wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania. Wywodziła, że według art. 28 ustawy o kombatantach sprawy rozpoczęte przed wejściem w życie ustawy powinny być rozstrzygnięte według jej przepisów. Sąd wydał wprawdzie wyrok 3 grudnia 1997 r., ale powinien był zastosować nowe przepisy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Uzasadnienie podstaw kasacji jest, mówiąc eufemistycznie, dalekie od precyzji. Można się jednak domyślić przedmiotu zarzutów.

Art. 28 ustawy o kombatantach jest przepisem przejściowym, obowiązującym w niezmienionym brzmieniu od dnia wejścia w życie tejże ustawy, tj. od 1 stycznia 1991 r. Dotyczy on stosowania przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. do spraw wszczętych pod rządem ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz.U. Nr 16, poz. 122 ze zm.), a nie zakończonych do dnia 31 grudnia 1990 r. Rozpoznawana sprawa została wszczęta na gruncie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. i w oparciu o nie rozstrzygnięta. Zarzut naruszenia art. 28 ustawy o kombatantach jest więc oczywiście nieusprawiedliwiony. Art. 12 ust. 3 ustawy o kombatantach został zmieniony przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 25 kwietnia 1997 r. o zmianie ustawy o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. Nr 68, poz. 436) i wszedł w życie w nowym brzmieniu z dniem 31 lipca 1997 r. Janina K. złożyła wniosek o rentę inwalidy wojennego w dniu 30 września 1996 r. Rozpoznanie tego wniosku musiało nastąpić według przepisów obowiązujących w tym czasie. Wówczas powstanie inwalidztwa w związku z przymusowym pobytem lub deportacją w ZSRR, jeżeli nie wiązały się one równocześnie z pobytem w więzieniach, poprawczych obozach pracy i poprawczych koloniach pracy podległych Głównemu Zarządowi Obozów i Kolonii Poprawczych NKWD, nie stanowiło podstawy do przyznania renty z tego tytułu. Prawidłowo zatem Sąd drugiej instancji zastosował przy rozpoznaniu apelacji przepisy stanowiące prawną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Sądu pierwszej instancji oraz w decyzji organu rentowego.

Mając powyższe na względzie Sąd Najwyższy, stosownie do art. 393¹² KPC, orzekł jak w sentencji.