Treść orzeczenia
Postanowienie z dnia 25 czerwca 2007 r.
Sygn. akt II UK 32/07
Podlega odrzuceniu skarga kasacyjna zawierająca wniosek o przyjęcie jej do rozpoznania, ale niezawierająca uzasadnienia takiego wniosku (art. 3986 § 2 i 3 w związku z art. 3984
§ 1 pkt 3 k.p.c.).
Sędzia SN: Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 czerwca 2007 r. sprawy z wniosku Zbigniewa K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o umorzenie należności, na skutek skargi kasacyjnej wnioskodawcy na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 27 lipca 2006 r. [...]
1. odrzucił skargę kasacyjną,
2. zawiadomił Okręgową Izbę Radców Prawnych w P. o odrzuceniu skargi kasacyjnej na podstawie art. 3986
§ 3 i 4 k.p.c.,
3. przyznał od Skarbu Państwa Sądu Apelacyjnego w Poznaniu na rzecz radcy prawnego Joanny B.-P. kwotę 120 (sto dwadzieścia) zł powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług wynoszącą 22% tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu.
Uzasadnienie
Postanowieniem z dnia 27 lipca 2006 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu oddalił zażalenie wnioskodawcy na postanowienie Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu o umorzeniu postępowania z odwołania od decyzji ZUS o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Postępowanie umorzono wskutek zmiany przepisów postępowania, w świetle których od decyzji o odmowie umorzenia należności z tytułu składek służy odwołanie do sądów administracyjnych.
Wnioskodawca zaskarżył powyższe postanowienie skargą kasacyjną w całości, opierając ją na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego, poprzez niezastosowanie przez Sąd Apelacyjny w Poznaniu art. 3 k.c. i przyjęciu, że wskutek zmiany art. 83 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne odwołanie nie przysługuje; 2) naruszeniu przepisów postępowania, poprzez błędną wykładnię art. 316 k.p.c. i uznanie, iż reguła bezpośredniego działania prawa procesowego umożliwia Sądowi zastosowanie nowych przepisów do spraw wszczętych pod rządami starej ustawy. Wnioskodawca wniósł o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania „z uwagi na istnienie potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje
Skarga kasacyjna wnioskodawcy podlega odrzuceniu. Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia przysługującym od prawomocnych orzeczeń sądu drugiej instancji (postanowienie SN z dnia 29 września 2005 r., III CSK 22/05; postanowienie SN z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 303/05). Przepis art. 3984 k.p.c. określa wymogi formalne jakim powinna odpowiadać skarga kasacyjna. Skarga kasacyjna powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o przyjęcie skargi do rozpoznania i jego uzasadnienie oraz wniosek o uchylenie i zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia i zmiany (art. 3984
§ 1 k.p.c.). W art. 3984
§ 1 k.p.c. ustawodawca skatalogował odrębnie w czterech punktach konstrukcyjne elementy każdej skargi kasacyjnej. Są to wymogi bezwzględne. Ich ewentualny brak nie może być uzupełniony po upływie terminu do wniesienia skargi (postanowienie SN z dnia 20 grudnia 2005 r., II PZ 49/05, postanowienie SN z dnia 21 lipca 2005 r., V CSK 15/05, niepublikowane, postanowienie SN z dnia 26 października 2005 r., III CSK 23/05, niepublikowane). Skarga kasacyjna niezawierająca któregokolwiek z elementów konstrukcyjnych wymienionych w art. 3984
§ 1 k.p.c. dotknięta jest nieusuwalnym brakiem powodującym jej odrzucenie w myśl art. 3986 k.p.c.
Z przepisu art. 3984
§ 1 k.p.c. jednoznacznie wynika, iż wymóg przedstawienia w skardze kasacyjnej wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania wraz z uzasadnieniem należy do bezwzględnych wymogów skargi kasacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 czerwca 2005 r., III PK 67/05; z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; z dnia 11 maja 2006 r., III CSK 163/06; z dnia 23 lutego 2006 r., I CZ 4/06; z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05; z dnia 26 stycznia 2006 r., II CSK 2/06 z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 58/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 59/06). Spełnienie tego obowiązku polega na wskazaniu, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne lub że istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów lub że zachodzi nieważność postępowania lub że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Ponadto w uzasadnieniu wniosku należy przedstawić odrębną, pogłębioną argumentację prawną wskazującą na zaistnienie powołanej okoliczności uzasadniającej przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006, nr 4, poz. 75; z dnia 11 maja 2006 r., III CSK 163/06; z dnia 23 lutego 2006 r., I CZ 4/06; z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05; z dnia 26 stycznia 2006 r., II CSK 2/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 58/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 59/06). Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej z uzasadnieniem, o którym mowa w art. 3984
§ 1 pkt 3 k.p.c., powinien być - podobnie jak pozostałe elementy przewidziane w tym przepisie - przedstawiony w skardze kasacyjnej, jako odrębny element pisma procesowego (postanowienia SN: z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PK 199/05; z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z dnia 11 maja 2006 r., III CSK 163/06 z dnia 23 lutego 2006 r., I CZ 4/06; z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05; z dnia 26 stycznia 2006 r., II CSK 2/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 58/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 59/06).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalony jest pogląd, że brak odrębnego wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wraz z uzasadnieniem, uniemożliwia traktowanie pisma jako skargi kasacyjnej i wyklucza jej uzupełnienie (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PK 199/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r. , I UK 303/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 309/05). Przedstawienie wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienie (art. 3984 §
1 pkt 3 k.p.c.), jest bowiem istotnym elementem skargi kasacyjnej. Jego brak nie pozwala na ocenę czy w sprawie występują przesłanki ustawowe dla poddania kasacji rozpoznaniu (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PK 199/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 303/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 309/05).
Wymienione w art. 3984
§ 1 pkt. 2 podstawy kasacyjne (naruszenie prawa materialnego i naruszenie przepisów postępowania) oraz ich uzasadnienie nie zastępują wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i jego uzasadnienia wymienionego w art. 3984
§ 1 pkt. 3 (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 grudnia 2005 r., II PZ 49/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 309/05; z dnia 14 lipca 2005 r., III CZ 61/05, OSNC 2006 nr 4, poz. 75; z dnia 11 maja 2006 r., III CSK 163/06; z dnia 23 lutego 2006 r., I CZ 4/06; z dnia 18 stycznia 2006 r., II CSK 166/05; z dnia 26 stycznia 2006 r., II CSK 2/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 58/06; z dnia 7 kwietnia 2006 r., II CSK 59/06). Gdyby bowiem okoliczności dające Sądowi Najwyższemu materiał do dokonania przedsądu (przyjęcia lub odmowy przyjęcia kasacji do rozpoznania) należało wywodzić z treści podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia, nie byłoby potrzeby ustanowienia odrębnego od podstaw kasacyjnych wymagania, jakim jest wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Regulacja zawarta w art. 3984
§ 1 pkt. 3 k.p.c. nie miałaby wówczas racji bytu (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 20 grudnia 2005 r., II PZ 49/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 303/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 309/05). W orzecznictwie Sądu Najwyższego uznaje się ponadto, że jeżeli skarżący nie wskazał w skardze kasacyjnej okoliczności uzasadniających jej rozpoznanie, to obowiązek ich przedstawienia nie jest spełniony, choćby dały się wywieść z uzasadnienia kasacji (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 5 sierpnia 2005 r., II PK 199/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 303/05; z dnia 7 kwietnia 2006 r., I UK 309/05).
W skardze kasacyjnej wnioskodawcy zawarto wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania. Jednakże wniosek ten nie został uzasadniony. Nie można bowiem uznać za uzasadnienie sformułowania „wobec poważnych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących powołanych powyżej przepisów to jest art. 3 k.c. oraz art. 316 k.p.c., niezbędne jest zdaniem mojego mandanta, aby niniejsza skarga została przyjęta do rozpoznania w celu dokonania ich wykładni”. Z powyższego wynika, iż nie został spełniony wymóg określony w art. 3984
§ 1 k.p.c. Stanowi to istotny, nienaprawialny brak konstrukcyjny skargi kasacyjnej, powodujący z mocy art. 3986 § 2 k.p.c. odrzucenie skargi kasacyjnej (postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 7 kwietnia 2006 r., UK 309/05; z dnia 24 października 2005 r., III UK 142/05). Z tych przyczyn Sąd Najwyższy na podstawie art. 3986 § 3 i 4 k.p.c. orzekł jak w sentencji postanowienia.